Không chỉ là nơi lưu trữ sách, thư viện ngày càng được tổ chức như một môi trường học tập mở, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận tri thức.
Trong bối cảnh học sinh dành phần lớn thời gian học tập, sinh hoạt tại trường, thư viện nhà trường đang trở thành không gian quan trọng góp phần nuôi dưỡng thói quen đọc sách hằng ngày. Nhận thức rõ vai trò này, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh đã tập trung đầu tư, nâng cấp hệ thống thư viện theo hướng thân thiện, hiện đại, phù hợp với nhu cầu, tâm lý lứa tuổi học sinh. Không chỉ là nơi lưu trữ sách, thư viện ngày càng được tổ chức như một môi trường học tập mở, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận tri thức.
* Nơi ươm mầm văn hóa đọc
Với không gian ngoài trời thoáng đãng cùng hàng nghìn đầu sách hấp dẫn, “thư viện xanh” tại Trường Tiểu học Suối Hoa, phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh đã mang đến cho các em học sinh một khu vườn tri thức đầy màu sắc, khơi dậy niềm đam mê đọc sách trong các em, góp phần phát triển văn hóa đọc trong môi trường học đường.
Em Nguyễn Thị Minh Thảo, lớp 5A6, Trường Tiểu học Suối Hoa cho biết: "Thư viện trường em rất đẹp, có rất nhiều loại sách khác nhau, từ sách khoa học, sách truyện. Mỗi giờ ra chơi em lại tranh thủ cùng bạn đến khám phá kho tàng tri thức này. Đặc biệt, không gian đọc sách ngoài trời rất thú vị, giúp em cùng các bạn rất thoải mái. Nhà trường cũng thường xuyên bổ sung thêm ngân hàng sách, mang đến cho chúng em nhiều trải nghiệm chinh phục tri thức thú vị. Không chỉ đọc sách từ thư viện nhà trường, mỗi khi ở nhà có cuốn sách hay em và các bạn lại mang đi trao đổi để mỗi người đọc được nhiều sách hơn".
Được xây dựng từ năm 2016, “thư viện xanh” và phòng đọc thân thiện của Trường Tiểu học Suối Hoa hiện có hơn 3.600 đầu sách, báo. Bên cạnh việc bổ sung tài liệu phù hợp chương trình học, nhà trường còn phát động phong trào “Mỗi em học sinh một cuốn sách” để làm phong phú nguồn tài liệu và lan tỏa tinh thần sẻ chia tri thức. Theo đó, mỗi bạn học sinh trong trường sẽ quyên góp ít nhất một quyển sách, truyện, báo của mình cho thư viện nhằm làm phong phú thêm kho sách của trường; đồng thời giúp các em có thể chia sẻ với nhau để hiểu được ý nghĩa của những cuốn sách.
Tại Trường Trung học cơ sở Tam Sơn, phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh, mô hình “Tủ sách văn hóa đọc” được duy trì hàng chục năm nay, không chỉ giúp học sinh tự tin lĩnh hội tri thức mà phát huy khả năng tự học, tự nghiên cứu của các em.
Theo cô Ngô Thị Lan Hương, Phó hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tam Sơn, xuất phát từ thực tế học sinh còn gặp nhiều khó khăn trong học tập, nhà trường đã triển khai mô hình “Tủ sách văn hóa đọc” trên cơ sở phát huy phong trào đọc và học theo sách báo nhiều năm qua. Đây là giải pháp giáo dục sáng tạo nhằm phát triển năng lực tự học, đồng thời khơi dậy niềm yêu thích đọc sách và tinh thần học tập chủ động ở học sinh. Qua đó, không chỉ tạo môi trường học tập phong phú, mô hình còn góp phần hình thành thói quen tự học, nâng cao kỹ năng tìm kiếm và khai thác thông tin độc lập. Phương thức đọc sách cũng được đổi mới linh hoạt, như tổ chức đọc sách theo nhóm, phân công học sinh đọc và chia sẻ nội dung trước lớp trong giờ sinh hoạt hoặc giờ ra chơi. Nhà trường đồng thời có hình thức tuyên dương, khen thưởng học sinh tích cực đọc sách, qua đó tạo động lực và hình thành thói quen tự học.
"Học sinh của trường vừa tiếp cận nguồn tài liệu phong phú, mà còn là công cụ quan trọng để phát triển năng lực tự học của các em. Học sinh có thể chủ động tìm kiếm và khai thác thông tin; phát triển tư duy phản biện và sáng tạo. Những năm gần đây, phong trào dạy và học trong nhà trường ngày càng phát triển, kết quả năm học sau cao hơn năm học trước", cô Hương chia sẻ.
* Để mỗi trường học là nôi nuôi dưỡng tinh thần đọc sách
Mô hình thư viện trường học đang tạo diện mạo mới cho không gian đọc, giúp việc tiếp cận sách trở nên gần gũi, tự nhiên hơn, đặc biệt phù hợp với học sinh tiểu học và trung học cơ sở.
Điểm đáng ghi nhận nhiều trường học đã triển khai xây dựng “thư viện xanh”. Khác với các thư viện truyền thống, “thư viện xanh” có không gian rộng mở, không cần người quản lý hay sổ sách theo dõi, góp phần giáo dục tính tự nguyện, tự giác, chủ động của các em học sinh trong việc đọc và giữ gìn sách. Đến nay, thư viện trường học trên địa bàn tỉnh có hàng chục triệu bản sách, báo, tài liệu tham khảo. Ngoài ra, các trường cũng khuyến khích xây dựng các tủ sách nhỏ, thân thiện ngay trong lớp học, giúp mỗi học sinh chủ động lựa chọn thời gian đọc hợp lý.
Theo ông Nguyễn Vinh Thanh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh, từ năm 2024, Sở đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai kế hoạch phát triển văn hóa đọc giai đoạn 2024-2030, gắn với đẩy mạnh các hoạt động giáo dục và học tập suốt đời trong hệ thống thư viện. Hai đơn vị cũng tăng cường phối hợp nhằm nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý nhà nước về thư viện; từng bước củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống thư viện công cộng và thư viện trường học, góp phần thực hiện hiệu quả Đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng.
Cùng với đó, hai Sở phát huy tối đa nguồn lực, tiềm năng sẵn có để xây dựng chương trình và tổ chức các hoạt động giáo dục thông qua hệ thống thư viện công cộng và thư viện trường học; đẩy mạnh phát triển văn hóa đọc, gắn với các hoạt động học tập suốt đời trong giai đoạn 2026-2030. Đặc biệt, tăng cường tuyên truyền, luân chuyển và phục vụ sách, báo từ thư viện công cộng đến thư viện nhà trường, qua đó góp phần hình thành thói quen đọc sách, nâng cao ý thức tự học, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người dân./.
