Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật diễn ra trong tuần qua góp phần đưa những định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam vào đời sống, khơi dậy sức sáng tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa trong cộng đồng.
Phát huy giá trị di sản, khuyến khích sáng tạo và bồi dưỡng tài năng là những nội dung quan trọng trong phát triển văn hóa Việt Nam hiện nay. Với cách tiếp cận đa dạng, kết hợp gìn giữ truyền thống với ứng dụng công nghệ và mở rộng không gian sáng tạo, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật diễn ra trong tuần qua góp phần đưa những định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam vào đời sống, khơi dậy sức sáng tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa trong cộng đồng.
*Kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám
Tuần qua, chuỗi sự kiện kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026) diễn ra tại Hà Nội, thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu, công chúng và du khách. Các hoạt động được tổ chức với nhiều hình thức, góp phần tôn vinh di sản đạo học Việt Nam, truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và tư tưởng trọng dụng hiền tài.
Mở đầu là chương trình nghệ thuật “Quốc Tử Giám 950 năm Minh Triết”, diễn ra tối 8/11 với chủ đề “Khai văn – Mở trí – Hội ngộ hiền tài”, gồm ba chương: “Khởi nguồn đạo học”, “Hiền tài đất Việt” và “Sao Khuê minh triết”. Thông qua âm nhạc, múa và các hoạt cảnh sân khấu, chương trình tái hiện hành trình phát triển của nền Quốc học Việt Nam. Ngày 10/11, triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” khai mạc tại khu vực Tượng đài Quyết Tử, hồ Hoàn Kiếm, giới thiệu lịch sử hình thành, phát triển của Quốc Tử Giám, góp phần đưa những giá trị lịch sử, văn hóa và giáo dục của di sản đến gần hơn với công chúng.
Tiếp nối mạch giới thiệu di sản, ngày 11/11, Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” tại sân Bái Đường. Hơn 60 tác phẩm từ kho tư liệu ảnh của TTXVN tái hiện những dấu mốc lịch sử, sự đổi thay của di tích qua các thời kỳ, đồng thời làm nổi bật vai trò của Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong giao lưu, đối ngoại văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam đến bạn bè quốc tế.
Ở góc độ nghiên cứu, hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước”, diễn ra ngày 12/11 tập trung làm rõ những đóng góp của Quốc Tử Giám đối với lịch sử giáo dục, khoa cử và văn hóa Việt Nam; đồng thời bàn về giá trị của truyền thống hiếu học, trọng dụng nhân tài trong bối cảnh hiện nay. Ngày 13/11, chương trình “Ánh sao Khuê Minh Triết” tại Hồ Văn và khu Nội tự tạo điểm nhấn bằng nghi thức thắp sáng 950 ngọn đèn Minh Triết, biểu trưng cho hành trình hình thành, phát triển và trao truyền các giá trị đạo học Việt Nam.
Đặc biệt, Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 950 năm thành lập Quốc Tử Giám được tổ chức tại Sân Thái học, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám tối 13/11. Sự kiện góp phần khẳng định giá trị trường tồn của di sản Quốc học Việt Nam, lan tỏa thông điệp “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”, khơi dậy tinh thần học tập, sáng tạo và khát vọng cống hiến trong các thế hệ hôm nay.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, phát triển đất nước bền vững, tự chủ và vươn tầm thế giới phải bắt đầu từ vun đắp sự học, đào tạo và trọng dụng nhân tài. Sức mạnh dân tộc trước hết được tạo nên từ chiều sâu văn hóa, trí tuệ, bản lĩnh và phẩm giá con người. Việc phát hiện, bồi dưỡng nhân tài cần được thực hiện từ sớm, gắn với thực tiễn; đồng thời, phải mạnh dạn giao nhiệm vụ, trao quyền, bảo đảm nguồn lực và đánh giá công bằng dựa trên hiệu quả công việc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị bảo tồn, phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đưa tinh thần hiếu học và trọng dụng hiền tài vào đời sống học đường; đồng thời triển khai hiệu quả Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Kết luận 105 về thu hút, trọng dụng nhân tài và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam.
Dịp này, ngoài thông tin thời sự về các sự kiện kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám, báo chí cũng có nhiều bài viết sâu, đậm về các khía cạnh của di sản đạo học, truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và tư tưởng trọng dụng hiền tài… Qua đó, di sản đạo học được nhìn nhận không chỉ ở giá trị lịch sử mà còn ở khả năng kết nối với đời sống đương đại, giáo dục truyền thống và quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.
*Công nghệ số mở rộng không gian sáng tạo, lan tỏa giá trị văn hóa
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công nghệ không chỉ góp phần làm mới giá trị truyền thống mà còn đa dạng hóa phương thức khai thác giá trị văn hóa, quảng bá và tạo động lực phát triển kinh tế.
Tọa đàm truyền hình “Từ concert - Tới con tim” do Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) tổ chức chiều 12/11 bàn về sức mạnh kết nối của âm nhạc, vai trò của concert trong đời sống văn hóa đương đại và cơ hội phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam. Tại tọa đàm, các ý kiến nhấn mạnh concert cần được nhìn nhận như một mắt xích của công nghiệp văn hóa, có khả năng tạo nguồn thu từ bán vé, đồng thời thúc đẩy du lịch, lưu trú, ăn uống, quảng cáo và dịch vụ tổ chức sự kiện.
Theo bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), để khai thác hiệu quả tiềm năng này, cần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả, nghệ sĩ biểu diễn và nhà sản xuất. Bên cạnh đó, giữ gìn bản sắc dân tộc, đưa các giá trị văn hóa Việt Nam vào sản phẩm nghệ thuật là yếu tố tạo sức hút và dấu ấn riêng, giúp công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển bền vững, vươn ra thế giới.
Tối 13/11, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tuần lễ hoạt động nhà sáng tạo nội dung số năm 2026 khai mạc với thông điệp “Sáng tạo không giới hạn - Kết nối giá trị Thành phố”. Sự kiện tạo không gian kết nối giữa công nghệ, nghệ thuật và cộng đồng sáng tạo thông qua các hoạt động biểu diễn, giao lưu, trải nghiệm, kết hợp văn hóa truyền thống với phương thức thể hiện hiện đại.
Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh Trần Thế Thuận nhấn mạnh, không gian mạng đã trở thành môi trường sáng tạo, giao lưu văn hóa, kết nối cộng đồng và lan tỏa những giá trị tích cực. Đến nay, hơn 3.000 nhà sáng tạo nội dung đã cam kết tham gia Tuần lễ với gần 11.000 bài viết và trên 1 tỷ lượt xem. Thành phố kỳ vọng mỗi nhà sáng tạo nội dung trở thành một đại sứ quảng bá hình ảnh, di sản, ẩm thực, du lịch và đời sống đô thị, đặc biệt nhân dịp kỷ niệm 50 năm Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Cùng ngày, tại Hà Nội, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Kinh tế sáng tạo”, tên gọi “Thăng Long Kẻ Nghệ” chính thức khai mạc. Với thông điệp “Kết tài hoa, dệt tài sản”, Lễ hội hướng tới chuyển hóa các giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành tài sản có khả năng phát triển lâu dài, tạo sinh kế, việc làm và thúc đẩy công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô. Lễ hội diễn ra từ ngày 13 đến 28/11, với 150 hoạt động tại 5 cụm không gian văn hóa, di sản và sáng tạo, quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế và chuyên gia trong nước và quốc tế.
*Ươm mầm tài năng, tiếp nối giá trị nghệ thuật truyền thống
Để bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, việc đào tạo tài năng trẻ và tạo môi trường để nghệ thuật truyền thống được kế thừa, sáng tạo có ý nghĩa quan trọng. Nhằm phát hiện, bồi dưỡng những nhân tố mới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức các cuộc thi chuyên ngành, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và trình độ biểu diễn nghệ thuật.
Cuộc thi “Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026” là dịp để học sinh, sinh viên ngành múa thể hiện năng lực, đồng thời giúp các cơ sở đào tạo đánh giá kết quả giảng dạy, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn. Tại lễ bế mạc chiều 12/11, 53 giải thưởng được trao cho các thí sinh xuất sắc. Qua cuộc thi, một số yêu cầu trong đào tạo tiếp tục được đặt ra, nhất là kỹ thuật biểu diễn, chiều sâu biểu cảm, khả năng xử lý âm nhạc và bản lĩnh sân khấu. Đây là những yếu tố cần được rèn luyện bài bản, lâu dài.
Cũng trong ngày 12/11, Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2026, đợt 2, với chủ đề “Âm sắc Việt – Hội tụ – Tỏa sáng” bế mạc. Nhiều tiết mục được đầu tư nghiêm túc, thể hiện kỹ thuật diễn tấu và sắc thái đặc trưng của từng loại nhạc cụ, góp phần khẳng định sức hấp dẫn của âm nhạc truyền thống. Cuộc thi đồng thời khuyến khích nghệ sĩ tìm tòi cách thể hiện mới, đưa âm nhạc dân tộc đến gần hơn với công chúng.
Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông mong muốn các đơn vị, nghệ sĩ tiếp tục học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao trách nhiệm với nghề, không ngừng tìm tòi, sáng tạo trong hoạt động biểu diễn; qua đó gìn giữ, phát huy nghệ thuật nhạc cụ dân tộc, đưa âm nhạc truyền thống lan tỏa sâu rộng hơn trong đời sống văn hóa, nghệ thuật, đặc biệt đến với thế hệ trẻ.
Các sự kiện văn hóa, nghệ thuật trong tuần qua tại các địa phương là hoạt động cụ thể hóa những định hướng của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Từ gìn giữ, phát huy di sản, ứng dụng công nghệ trong sáng tạo đến bồi dưỡng tài năng trẻ, mỗi hoạt động đều góp phần nuôi dưỡng bản sắc, khơi dậy sức sáng tạo và lan tỏa những giá trị văn hóa Việt Nam. Qua đó, các giá trị văn hóa được tiếp nối, lan tỏa trong đời sống đương đại, trở thành nguồn lực nội sinh và động lực cho phát triển đất nước./.
