Việc tăng khả năng tiếp cận giao thông công cộng không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại khi áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện mà còn góp phần hình thành thói quen sử dụng phương tiện xanh trong đô thị.
Cùng với việc triển khai thí điểm vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, Hà Nội đang đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ về tổ chức giao thông, phát triển vận tải hành khách công cộng, xây dựng điểm trung chuyển, mở rộng hạ tầng sạc điện, lắp đặt hệ thống giám sát và hoàn thiện cơ sở dữ liệu. Đây là những điều kiện quan trọng nhằm bảo đảm việc thực hiện Đề án theo đúng lộ trình, hạn chế tác động đến hoạt động đi lại, sản xuất và kinh doanh của người dân, doanh nghiệp.
Theo Quyết định số 3273/QĐ-UBND ngày 29/6/2026 của UBND thành phố Hà Nội phê duyệt Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, thành phố Hà Nội", việc kiểm soát phương tiện phát thải không được thực hiện riêng lẻ mà gắn với nhiều giải pháp về hạ tầng kỹ thuật, giao thông và quản lý đô thị.
* Giao thông công cộng tạo thêm lựa chọn cho người dân
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đề án là nâng cao năng lực vận tải hành khách công cộng, tạo điều kiện để người dân từng bước giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Theo đó, thành phố sẽ rà soát, hoàn thiện mạng lưới xe buýt kết nối khu vực vùng phát thải thấp với các khu dân cư, cơ quan, trường học, bãi đỗ xe, nhà ga và các đầu mối giao thông. Đề án cũng nghiên cứu phát triển xe buýt điện cỡ nhỏ phù hợp với điều kiện hạ tầng khu vực trung tâm; mở rộng kết nối giữa xe buýt, đường sắt đô thị và các loại hình vận tải công cộng khác.
Song song với đó, Hà Nội tiếp tục phát triển xe đạp công cộng, xe đạp điện công cộng và các phương tiện phi cơ giới để phục vụ nhu cầu di chuyển quãng ngắn trong khu vực trung tâm.
Việc tăng khả năng tiếp cận giao thông công cộng không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại khi áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện mà còn góp phần hình thành thói quen sử dụng phương tiện xanh trong đô thị.
Đề án giao các đơn vị liên quan rà soát, bổ sung hệ thống bãi đỗ xe và điểm trung chuyển tại khu vực tiếp giáp vùng phát thải thấp nhằm tạo điều kiện cho người dân gửi phương tiện và tiếp tục hành trình bằng xe buýt, phương tiện điện hoặc các loại hình giao thông công cộng khác.
Việc bố trí các điểm trung chuyển được thực hiện đồng bộ với mạng lưới vận tải công cộng, bảo đảm kết nối thuận lợi giữa khu vực bên ngoài và khu vực áp dụng vùng phát thải thấp. Đây là giải pháp nhằm giảm áp lực giao thông trong khu vực trung tâm, đồng thời hạn chế tình trạng ùn tắc hoặc phát sinh điểm đỗ xe tự phát tại các tuyến đường giáp ranh.
Trong quá trình triển khai, thành phố sẽ theo dõi lưu lượng phương tiện, tốc độ lưu thông và tình trạng ùn tắc để kịp thời điều chỉnh phương án tổ chức giao thông khi cần thiết.
* Phát triển hạ tầng sạc phục vụ chuyển đổi phương tiện
Cùng với việc kiểm soát phương tiện phát thải cao, Đề án đặt mục tiêu từng bước thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.
Theo đó, Hà Nội sẽ rà soát, phát triển hệ thống trạm sạc, trụ sạc điện và điểm đổi pin tại bãi đỗ xe, khu dân cư, trung tâm thương mại, cơ quan và các đầu mối giao thông.
Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư hạ tầng sạc, hướng dẫn bố trí thiết bị sạc tại các trạm tiếp nhiên liệu theo mô hình đa năng.
Hệ thống trạm sạc không chỉ phục vụ nhu cầu của người dân mà còn đáp ứng hoạt động của xe buýt điện, taxi điện và các phương tiện vận tải sử dụng năng lượng sạch trong thời gian tới.
Theo Đề án, số lượng trạm sạc, trụ sạc và điểm đổi pin sẽ được theo dõi định kỳ nhằm đánh giá mức độ đáp ứng nhu cầu chuyển đổi phương tiện trên địa bàn.
Để bảo đảm việc kiểm soát phương tiện được thực hiện chính xác và thống nhất, Đề án giao Công an thành phố triển khai nhiều nhiệm vụ về ứng dụng công nghệ.
Trong giai đoạn 2026-2027, Công an thành phố chủ trì lắp đặt bổ sung camera AI tại các nút giao ra vào khu vực thí điểm; hoàn thiện hệ thống nhận diện biển số xe tự động; kết nối cơ sở dữ liệu về phương tiện, bãi đỗ xe, điểm dừng xe buýt, nhà ga và các đầu mối giao thông.
Song song với đó, các đơn vị chức năng tiếp tục rà soát, lắp đặt hệ thống biển báo, biển chỉ dẫn, tín hiệu giao thông và sơn kẻ đường tại các cửa ngõ vùng phát thải thấp để người tham gia giao thông dễ dàng nhận biết phạm vi, thời gian và điều kiện lưu thông.
Việc kết hợp giữa hạ tầng giao thông và hệ thống giám sát giúp cơ quan chức năng quản lý phương tiện theo đúng đối tượng, đúng phạm vi và đúng lộ trình được quy định trong Đề án.
Theo Đề án, vùng phát thải thấp không chỉ là việc áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện phát thải cao mà còn là quá trình tổ chức lại hạ tầng giao thông và phương thức quản lý đô thị.
Việc phát triển vận tải hành khách công cộng, hoàn thiện điểm trung chuyển, mở rộng hệ thống trạm sạc, tăng cường ứng dụng công nghệ và xây dựng cơ sở dữ liệu sẽ tạo nền tảng để các biện pháp kiểm soát phương tiện được triển khai hiệu quả, hạn chế ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại và hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân.
Thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ này cũng là cơ sở để Hà Nội từng bước hoàn thiện mô hình vùng phát thải thấp theo lộ trình đã được phê duyệt, góp phần kiểm soát phát thải từ giao thông, cải thiện chất lượng không khí và hướng tới xây dựng đô thị xanh, phát triển bền vững./.
