Một trong những nét nổi bật của Hà Nội là lựa chọn nội dung giám sát tập trung vào những “điểm nghẽn”, vấn đề bức xúc liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân và những vấn đề cản trở phát triển kinh tế - xã hội.
Hoạt động giám sát không dừng ở việc ban hành kết luận, kiến nghị mà phải theo đến cùng việc thực hiện, xác định rõ trách nhiệm và đo lường được kết quả. Đây là định hướng được nhấn mạnh tại cuộc làm việc ngày 10/9 giữa Đoàn khảo sát số 2 của Ban Chỉ đạo Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, của Hội đồng nhân dân” với thành phố Hà Nội.
Đoàn khảo sát do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Đề án Nguyễn Doãn Anh làm Trưởng đoàn. Đồng chủ trì cuộc làm việc về phía Hà Nội có Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà.
*Giám sát “trúng, đúng” và theo đến cùng
Kết luận cuộc làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đánh giá hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Hà Nội là một điểm sáng tiêu biểu trong hệ thống cơ quan dân cử của cả nước, với nhiều đổi mới mang tính đột phá.
Một trong những nét nổi bật của Hà Nội là lựa chọn nội dung giám sát tập trung vào những “điểm nghẽn”, vấn đề bức xúc liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân và những vấn đề cản trở phát triển kinh tế - xã hội. Hoạt động giám sát từng bước chuyển từ chú trọng quy trình sang kết quả thực tế, không chỉ ban hành kết luận mà tiếp tục theo dõi, tái giám sát, tái chất vấn việc thực hiện các cam kết.
Trong giai đoạn 2026-2031, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Hà Nội tiếp tục tập trung giám sát vào các lĩnh vực chiến lược, trong đó chú trọng tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; hạ tầng đô thị, quản lý nguồn lực và các dự án lớn, quan trọng; đổi mới phương thức giám sát trên nền tảng số; tăng cường kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm trong tổ chức thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát.
Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà cho biết, Thành ủy Hà Nội thời gian qua đặc biệt quan tâm đến hoạt động của HĐND các cấp, trong đó có công tác giám sát. Việc lựa chọn nội dung giám sát ngày càng tập trung vào những vấn đề thực tiễn đặt ra, nhất là các vấn đề dân sinh bức xúc, những điểm nghẽn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện chính sách.
Một trong những kết quả thể hiện rõ cách làm này là việc giải quyết kiến nghị cử tri. Theo bà Phùng Thị Hồng Hà, hơn 90% kiến nghị đã được trả lời đúng trọng tâm, có hướng giải quyết; tình trạng cử tri hỏi một vấn đề nhưng cơ quan chức năng trả lời sang nội dung khác cơ bản được khắc phục.
Cùng với đó, Hà Nội đang từng bước hình thành cơ chế kiểm soát quyền lực đồng bộ, liên thông. Hoạt động giám sát của HĐND được kết nối với công tác kiểm tra của Đảng, thanh tra, kiểm toán và giám sát của Mặt trận Tổ quốc; tăng cường chia sẻ thông tin, kết quả để hạn chế chồng chéo, đồng thời tránh bỏ sót hoặc tạo khoảng trống trong kiểm soát quyền lực.
Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã ban hành Đề án số 14-ĐA/TU ngày 22/7/2026 về “Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2031 và những năm tiếp theo”; đồng thời chỉ đạo thí điểm mô hình Đảng bộ HĐND thành phố trực thuộc Thành ủy.
Theo lãnh đạo thành phố, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng không đồng nghĩa với làm thay chức năng của cơ quan dân cử. Sự lãnh đạo trước hết thể hiện ở định hướng những vấn đề lớn, quan trọng cần tập trung giám sát, tạo cơ chế phối hợp và thúc đẩy xử lý kết quả sau giám sát; đồng thời phải bảo đảm tính chủ động, độc lập của HĐND và quyền thể hiện chính kiến của đại biểu.
*Lượng hóa trách nhiệm, đẩy mạnh giám sát số
Một hướng đổi mới được Hà Nội đặt ra là ứng dụng chuyển đổi số để thay đổi phương thức giám sát. Theo Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà, thành phố đang xây dựng kho dữ liệu phục vụ hoạt động của cơ quan dân cử, hướng tới kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan kiểm tra, thanh tra, Mặt trận Tổ quốc và các đơn vị liên quan.
Thay vì chủ yếu dựa vào báo cáo giấy và các cuộc làm việc trực tiếp, hoạt động giám sát sẽ từng bước dựa nhiều hơn vào dữ liệu, bằng chứng và kết quả thực tế. Hà Nội cũng xây dựng hệ thống KPI/OKR để lượng hóa hoạt động của đại biểu dân cử. Theo kế hoạch được bà Phùng Thị Hồng Hà nêu tại cuộc làm việc, thành phố dự kiến đầu tháng 10/2026 triển khai KPI/OKR đối với Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố và trong tháng 11/2026 triển khai KPI đối với đại biểu HĐND các cấp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đánh giá chuyển đổi số có thể tạo bước thay đổi quan trọng trong hoạt động giám sát, nhưng yêu cầu đặt ra không phải đơn thuần là chuyển các báo cáo giấy lên môi trường điện tử. Hệ thống số cần hình thành dữ liệu dùng chung, theo dõi được tiến độ thực hiện từng kiến nghị, phát hiện nguy cơ chậm tiến độ, hỗ trợ đại biểu phân tích, đối chiếu và kiểm chứng thông tin.
Mỗi kiến nghị sau giám sát cần tiến tới có “hồ sơ số”, thể hiện căn cứ, tiến độ thực hiện, sản phẩm và kết quả cuối cùng, qua đó giúp cơ quan dân cử, cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện và người dân có thể theo dõi.
Trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Hà Nội tiếp tục hoàn thiện cơ chế giám sát phân tầng nhưng phải liên thông giữa thành phố và 126 xã, phường. HĐND thành phố tập trung vào những vấn đề mang tính chiến lược, liên ngành, liên cấp, các cơ chế đặc thù và dự án lớn; HĐND cấp xã chú trọng chất lượng thực thi và những vấn đề trực tiếp phát sinh từ đời sống người dân.
Để khắc phục tình trạng kiến nghị sau giám sát chậm được thực hiện, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị sớm chuẩn hóa cơ chế theo dõi sau giám sát trên phạm vi toàn thành phố. Mỗi kết luận, kiến nghị phải bảo đảm “rõ việc, rõ cơ quan và người chịu trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả”; thường xuyên cập nhật, kiểm tra và xác nhận kết quả thực hiện.
Đối với những nội dung chậm hoặc chưa được giải quyết, cần làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm; trường hợp cần thiết có thể tái giám sát, tái chất vấn hoặc chuyển thông tin tới cơ quan kiểm tra Đảng, thanh tra, kiểm toán và cơ quan có thẩm quyền.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị gắn trách nhiệm của người đứng đầu trong thực hiện kết luận, kiến nghị giám sát với công tác đánh giá, quy hoạch, bổ nhiệm, điều động, khen thưởng và xem xét trách nhiệm cán bộ; qua đó khắc phục tình trạng tiếp thu hình thức nhưng chậm tạo chuyển biến trong thực tế.
Kết quả khảo sát thực tiễn tại Hà Nội là nguồn thông tin quan trọng để Ban Chỉ đạo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Đề án trình Bộ Chính trị. Hà Nội cần tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong đổi mới hoạt động của cơ quan dân cử, tổng kết những mô hình hiệu quả bằng kết quả thực tiễn để có thể chia sẻ kinh nghiệm với các địa phương trong cả nước./.
