Hải Phòng - hình mẫu tiêu biểu xây dựng chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước
Hải Phòng đã hội đủ cả cơ sở lý luận và thực tiễn; đủ tự tin và bản lĩnh để triển khai mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa ở tầm cao hơn, đáp ứng mong mỏi của Trung ương và kỳ vọng của nhân dân thành phố.
Ngay trong những ngày đầu năm 2026, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã ban hành Nghị quyết về xây dựng và triển khai thực hiện các mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo. Đây không chỉ là bước đi cụ thể hóa chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm về xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng, mà còn thể hiện quyết tâm mạnh mẽ, hành động quyết liệt của Hải Phòng trong việc đảm nhận vai trò tiên phong, tạo tiền đề để nhân rộng ra cả nước. Nghị quyết đồng thời khẳng định rõ mục tiêu, kỳ vọng và yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới. TTXVN giới thiệu bài viết của đồng chí Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng về chủ đề này.
* Hải Phòng - Địa phương hội đủ các yếu tố cần thiết
Xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa là mục tiêu xuyên suốt mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta kiên định thực hiện từ khi thành lập Đảng đến nay. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân có ăn, có mặc, được học hành, được chữa bệnh, được sống trong hòa bình, tự do, hạnh phúc…”. Theo đó, chủ nghĩa xã hội chính là những vấn đề mang tính quốc kế dân sinh, gắn liền với sự phát triển của mỗi địa phương, của đất nước và cuộc sống của người dân.
Trong thời điểm đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình, giàu mạnh và thịnh vượng của dân tộc, việc xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa mang tầm chiến lược. Vấn đề quan trọng là từ thực tiễn phong phú của mỗi địa phương, cần khái quát thành các tiêu chí, hệ giá trị đặc trưng của chủ nghĩa xã hội và con người xã hội chủ nghĩa. Trên cơ sở đó, nghiên cứu, lựa chọn những mô hình tiêu biểu, những nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện để xây dựng thành phố văn minh, hiện đại, tiến bộ, công bằng, lấy con người làm trung tâm, là chủ thể của sự phát triển. Đây cũng chính là quan điểm xuyên suốt được Thành ủy Hải Phòng chỉ đạo trong quá trình xây dựng Đề án và ban hành Nghị quyết về xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa.
Thực tế cho thấy, trong suốt chiều dài lịch sử phát triển, Hải Phòng (bao gồm cả tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng (cũ) luôn tự hào về truyền thống gương mẫu đi đầu, dám đương đầu với khó khăn, thử thách trên mọi lĩnh vực.
Từ một địa phương bị ảnh hưởng nặng nề do chiến tranh, Hải Phòng hôm nay đã vươn lên mạnh mẽ, trở thành một trong những trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ và dịch vụ hàng đầu của cả nước.
Năm 2025, GRDP của Hải Phòng tăng trưởng 11,81%, đứng thứ 2 cả nước, cán mốc 11 năm liên tục tăng trưởng 2 con số. Tổng thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn ước đạt 196.151 tỷ đồng, bằng 133% dự toán Trung ương giao. Đáng chú ý, sau hợp nhất, quy mô GRDP của thành phố năm 2025 (theo giá hiện hành) ước đạt 734.420 tỷ đồng (tương đương 29,3 tỷ USD), đứng thứ 3 cả nước chỉ sau thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Cơ cấu kinh tế theo các khu vực chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa phù hợp với định hướng phát triển thành phố trở thành trung tâm công nghiệp chất lượng cao gắn với kinh tế biển.
Các chỉ tiêu văn hóa xã hội, an sinh xã hội của Hải Phòng đều đạt kết quả khá nổi bật. Quốc phòng an ninh được bảo đảm. Công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế ngày càng được mở rộng, tiếp tục khẳng định vai trò và vị thế của thành phố. Hải Phòng cũng là một trong những địa phương đứng đầu cả nước về Chỉ số năng lực cạnh tranh, Chỉ số cải cách hành chính, Chỉ số hài lòng của người dân và Chỉ số xanh cấp tỉnh.
Quan trọng hơn nữa, Hải Phòng luôn kiên định thực hiện chủ trương “Đầu tư cho an sinh, phúc lợi xã hội đi trước so với tốc độ phát triển kinh tế”. Văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế có nhiều chuyển biến tích cực. Hải Phòng triển khai nhiều chính sách an sinh xã hội mang tính đột phá như: đi đầu trong xây dựng nhà ở xã hội với 3 tiêu chí “vị trí tốt, chất lượng tốt, giá cả tốt”; hỗ trợ 100% học phí cho học sinh các cấp học phổ thông khu vực công lập, hỗ trợ chi phí đào tạo nghề cho các nghề được thành phố khuyến khích, chăm lo người có công và các nhóm yếu thế, thể hiện rất rõ giá trị nhân văn, bản chất vì con người của chủ nghĩa xã hội.
Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá: “Hải Phòng đã đạt được những thành tựu mà nhiều địa phương khác chưa làm được khi cùng chung một bối cảnh và thể chế. Nhiều mô hình hay, kinh nghiệm tốt trong nhiều lĩnh vực là sáng kiến của Hải Phòng, cần được tổng kết và có thể áp dụng cho nhiều địa phương. Điều này có được là nhờ Đảng bộ và chính quyền thành phố Hải Phòng đã biết khơi dậy tinh thần "dám nghĩ - dám làm" của lãnh đạo thành phố; biết phát huy tiềm năng, chí khí, bản lĩnh, kiên nghị, thông minh và táo bạo vốn đã thành cốt cách của người Hải Phòng”. Cùng với đó, Đảng bộ và chính quyền thành phố luôn kiên định với mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, phát triển con người toàn diện, vì lợi ích của nhân dân, để mỗi công dân Hải Phòng đều có cơ hội phát triển, cống hiến và đạt được hạnh phúc trong cuộc sống.
Có thể khẳng định, Hải Phòng đã hội đủ cả cơ sở lý luận và thực tiễn; đủ tự tin và bản lĩnh để triển khai mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa ở tầm cao hơn, đáp ứng mong mỏi của Trung ương và kỳ vọng của nhân dân thành phố.
* Hướng tới thành phố Văn minh - Hạnh phúc
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm và đáp ứng kỳ vọng của nhân dân thành phố, từ cuối năm 2024, Thành ủy Hải Phòng đã lãnh đạo, chỉ đạo, giao Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy chủ trì, phối hợp với Đảng ủy UBND thành phố, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố và các ban, sở, ngành thành phố tập trung nghiên cứu, xây dựng Đề án: “Xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo”.
Thành phố Hải Phòng xây dựng Đề án theo cách tiếp cận thực tiễn, tập trung vào những vấn đề cụ thể, thiết thực, gắn trực tiếp với đời sống nhân dân và yêu cầu phát triển của thành phố. Trọng tâm của Đề án là cụ thể hóa việc xây dựng chủ nghĩa xã hội bằng những mục tiêu, nhiệm vụ và kết quả đo lường được trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quản trị đô thị và phát triển con người, lấy chất lượng sống và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo trung tâm.
Đến nay, Đề án đã được hoàn thiện, bảo đảm đúng chủ trương, đường lối của Đảng; có chất lượng, sát thực tiễn thành phố, với nội dung cụ thể, khả thi, phù hợp với yêu cầu và bối cảnh tình hình mới. Ngày 14/01/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố ban hành Nghị quyết “Xây dựng và triển khai thực hiện một số mô hình Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo”.
Mục tiêu đề ra là xây dựng Hải Phòng trở thành “thành phố Văn minh - Hạnh phúc” - hình mẫu tiêu biểu của mô hình chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, giàu mạnh và thịnh vượng của dân tộc, nơi hội tụ đầy đủ các yếu tố: kinh tế phát triển cao và bền vững; xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; con người được phát triển toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất, tinh thần; cộng đồng đoàn kết, nhân văn, có bản sắc văn hóa riêng; chính quyền hiện đại, hoạt động minh bạch, hiệu quả, vì nhân dân phục vụ.
Đồng thời, đề xuất 8 tiêu chí chủ nghĩa xã hội tại thành phố Hải Phòng gồm: Dân giàu, thành phố vững mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; nhân dân làm chủ, đồng hành, thụ hưởng; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp, thông minh, hội nhập sâu rộng; có văn hóa hiện đại, nhân văn, giàu bản sắc; người dân thành phố có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện, xã hội phát triển bền vững, bình đẳng, vì con người; chính quyền kiến tạo, liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân; quốc phòng, an ninh vững mạnh; quan hệ hữu nghị, hợp tác, cùng phát triển. Và 6 tiêu chí con người xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng gồm: Yêu nước, yêu thành phố Hải Phòng, trung thành với Tổ quốc và mục tiêu “Độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội”; trung thực, thẳng thắn, nghĩa tình; có khát vọng cống hiến, dám hy sinh vì lợi ích chung; bản lĩnh, đổi mới sáng tạo, hội nhập; đoàn kết, trách nhiệm, kỷ cương; tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc.
Cần nhấn mạnh rằng mô hình chủ nghĩa xã hội không phải một khuôn mẫu cứng nhắc, cũng không phải khẩu hiệu chung chung, mà là một hệ thống các giá trị và giải pháp tổ chức đời sống kinh tế - xã hội - con người phù hợp với thực tiễn Việt Nam nói chung và thành phố Hải Phòng nói riêng. Bởi vậy, trong giai đoạn trước mắt, Hải Phòng sẽ tập trung nguồn lực xây dựng thành công 11 mô hình tiêu biểu trên tất cả các lĩnh vực, mỗi mô hình với những mục tiêu, sản phẩm cụ thể làm nền tảng để nhân rộng và hoàn thiện mô hình chung của thành phố. Cụ thể là:
Xây dựng “Chính quyền thân thiện, công sở thân thiện”, với mục tiêu đến năm 2027, 100% chính quyền xã, phường và sở, ngành thành phố đạt chuẩn thân thiện, gần dân;
Xây dựng “Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật” nhằm nâng cao ý thức tuân thủ và nền nếp kỷ cương trong xã hội;
Xây dựng “Thành phố văn minh, xã phường hạnh phúc” với mục tiêu đến năm 2030, Hải Phòng trở thành một trong 100 - 120 thành phố đáng sống nhất thế giới và phấn đấu top 50 trong xếp hạng năm 2045;
Xây dựng “Thành phố đổi mới sáng tạo”, để Hải Phòng trở thành động lực chính để phát triển nhanh và bền vững kinh tế - xã hội, tạo nền tảng vững chắc đưa Hải Phòng trở thành phố công nghiệp hiện đại, thông minh, bền vững tầm cỡ khu vực Đông Nam Á;
Xây dựng “Cụm công nghiệp sinh thái” với mục tiêu tới năm 2030 có 1 đến 2 cụm công nghiệp sinh thái, thúc đẩy các chuỗi liên kết giữa các cụm công nghiệp, các doanh nghiệp thứ cấp trong và ngoài cụm;
Xây dựng “Nhà ở xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng: công bằng, nhân văn, đoàn kết”, hướng tới mục tiêu đạt tổng số tối thiểu 49.400 căn (phấn đấu cao hơn) vào cuối năm 2030, bảo đảm công bằng, công minh;
Xây dựng “Thành phố âm nhạc”, với mục tiêu đưa âm nhạc giữ vai trò trục giá trị văn hóa trung tâm, góp phần phát triển toàn diện con người xã hội chủ nghĩa, bồi đắp lối sống đẹp, nhân văn, kỷ cương, hướng tới gia nhập mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO về âm nhạc;
Xây dựng “cơ sở kinh doanh dịch vụ thân thiện với môi trường, không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần tạo các điểm du lịch”, nhằm xây dựng và hình thành các khu du lịch tại thành phố Hải Phòng xanh, thân thiện với môi trường;
Xây dựng “Thành phố chăm sóc sức khỏe toàn dân, toàn diện” với mục tiêu mọi người dân được chăm sóc sức khỏe tốt nhất, phấn đấu tới năm 2030, người khám chữa bệnh tại trạm y tế được miễn viện phí, thanh toán bằng bảo hiểm y tế và nguồn kinh phí hỗ trợ của chính quyền cấp xã;
Xây dựng “Trường học xã hội chủ nghĩa”, giai đoạn 2025 - 2030 hoàn thiện mô hình mẫu tại 9 trường học và đề xuất nhân rộng mô hình này ra toàn thành phố;
Xây dựng “chi đoàn xã hội chủ nghĩa gắn với đoàn viên xã hội chủ nghĩa” nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, xây dựng thế hệ trẻ Hải Phòng có lý tưởng, có hoài bão, ước mơ, có bản lĩnh vững vàng, có tri thức, đạo đức, kỹ năng, xứng đáng với vai trò xung kích phát triển thành phố và đất nước.
Có thể nói, mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng đã được xác định với mục tiêu, định hướng, giải pháp và lộ trình rõ ràng, cụ thể, tạo nền tảng quan trọng để tổ chức triển khai hiệu quả trong thời gian tới; tạo chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, qua đó khẳng định rõ nét hơn bản chất ưu việt của chủ nghĩa xã hội trong điều kiện cụ thể của thành phố Hải Phòng.
Với truyền thống cách mạng kiên cường của “Đất Cảng Anh hùng - Xứ Đông văn hiến”, cùng tiềm năng, lợi thế và dư địa phát triển rộng mở sau hợp nhất, Hải Phòng có đầy đủ điều kiện để trở thành hình mẫu trong xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa. Đây là chặng đường lâu dài, nhiều cơ hội đan xen thách thức, song với sự quan tâm, ủng hộ của Trung ương và các địa phương bạn, sự đồng thuận của toàn Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố, cùng ý chí tiên phong, dám nghĩ, biết làm, dám chịu trách nhiệm của con người Hải Phòng, thành phố hoàn toàn có cơ sở để tạo nên những dấu ấn mới, vững bước cùng cả nước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới./.
