Tại Hội chợ Mùa Xuân 2026, không gian trưng bày của tỉnh Bắc Ninh trở thành điểm nhấn nổi bật với sự hòa quyện giữa di sản Quan họ, sản vật địa phương và các làng nghề truyền thống.
Giữa hàng nghìn gian hàng tại Hội chợ Mùa Xuân 2026, không gian trưng bày của tỉnh Bắc Ninh trở thành điểm nhấn nổi bật với sự hòa quyện giữa di sản Quan họ, sản vật địa phương và các làng nghề truyền thống. Những làn điệu dân ca mượt mà, không gian văn hóa Kinh Bắc được tái hiện sinh động cùng các hoạt động trải nghiệm đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách, góp phần lan tỏa giá trị di sản trong đời sống đương đại.
* Làn điệu Quan họ dẫn lối du khách
Lang thang trong khuôn viên Hội chợ Mùa Xuân, nghe tiếng làn điệu dân ca Quan họ vang lên, chị Vũ Minh Hiền (đến từ Hưng Yên”, men theo tiếng hát, tìm đến gian trưng bày của tỉnh Bắc Ninh, sau sưa xem các liền anh, liền chị biểu diễn. Chị Minh Hiền chia sẻ, chị rất ấn tượng thích thú với các tiết mục biểu diễn Quan họ tại gian trưng bày của Bắc Ninh, chị tìm đến gian hàng cũng bởi nghe thấy làn điệu Quan họ từ rất xa, nên theo tiếng hát mà tìm đến. Chị Hiền cũng đặc biệt ấn tượng với cách thiết kế sân khấu mang đậm chất văn hóa Bắc Ninh với cây đa, giếng nước, sân đình…; thích thú khi ngắm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ các làng nghề Bắc Ninh và tò mò khám phá các đặc sản mang đậm văn hóa ẩm thực vùng Kinh Bắc tại gian trưng bày. “Tôi yêu những làn điệu dân ca Quan họ từ nhỏ, nên tôi rất thích tìm hiểu thêm về văn hóa, ẩm thực cũng như sự phát triển của Bắc Ninh”, chị Hiền cho biết.
Không chỉ chị Minh Hiền, mà nhiều du khách khi đến Hội chợ Mùa Xuân cũng bị thu hút và “kéo” đến không gian trưng bày của tỉnh Bắc Ninh bởi những làn điệu dân ca Quan họ - Di sản văn hóa thế giới được các nghệ nhân biểu diễn trực tiếp. Bước chân vào vào gian trưng bày, một sân khấu thu nhỏ với hình ảnh mái đình, cây đa, cầu đá, giếng nước - nét đặc trưng vùng Quan họ… được thiết kế bằng công nghệ 3D, đưa người xem như được trở về không gian quen thuộc của những làng Quan họ cổ Bắc Ninh, cùng với những làn điệu Quan họ được các liền anh, liền chị biểu diễn trên sân khấu, là các video, clip giới thiệu di sản văn hóa, tiềm năng du lịch của địa phương được trình chiếu trên màn hình lớn… tất cả đều là những điểm nhấn, mang đến ấn tượng sâu sắc tới công chúng.
Bên cạnh không gian đậm chất văn hóa, là khu trưng bày, giới thiệu một số sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng, đặc sản ẩm thực Tết của Bắc Ninh như: Rượu làng Vân, chè bản Ven, nem nướng Liên Chung, bánh đa Kế, sâm Nam núi Dành, bánh chưng Hoàng Vân, nem Bùi, bánh phu thê Đình Bảng, kẹo lạc Trang Liệt, bánh khoai, bánh tẻ làng Chờ, bánh gio, bánh dày, bánh khúc làng Diềm, bánh cuốn Mão Điền, tương Đình Tổ… mỗi sản vật không chỉ mang hương vị quê nhà mà còn hàm chứa câu chuyện về phong tục, tập quán và ký ức văn hóa của người Bắc Ninh.
Song hành cùng ẩm thực là không gian làng nghề - nơi trưng bày, giới thiệu các sản phẩm của các nghệ nhân, người làm nghề các làng nghề truyền thống như: Tranh Đông Hồ, đúc đồng Đại Bái, gỗ Phù Khê, gốm Phù Lãng, mây tre đan Xuân Hội…
Bên cạnh đó, gian trưng bày giới thiệu trang phục Quan họ xưa và nay, góp phần lan tỏa giá trị Di sản Quan họ Bắc Ninh - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Theo ông Dương Đức Thắng, đại diện Câu lạc bộ Quan họ làng Hoài Trung (xã Liên Bão), các hoạt động biểu diễn hát Quan họ, cũng như thuyết minh, giới thiệu về văn hóa Quan họ với du khách trong và ngoài nước được tổ chức liên tục trong suốt thời gian diễn ra hội chợ, để phục vụ công chúng tham quan.
Đặc biệt, để tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân và du khách tham quan Hội chợ Mùa Xuân, tỉnh Bắc Ninh còn tổ chức các chuyến xe đưa đón miễn phí từ Bắc Ninh đến Trung tâm Triển lãm Quốc gia Việt Nam. Chương trình được triển khai từ ngày 3/2 đến 13/2/2026, với các điểm đón, trả tại Quảng trường 3/2 (phường Bắc Giang) và Bảo tàng Bắc Ninh số 2 (đường Lý Thái Tổ, phường Kinh Bắc).
Các chuyến xe được bố trí theo khung giờ linh hoạt trong ngày để đáp ứng nhu cầu tham quan của người dân. Theo đó, các xe đón khách đến hội chợ vào các khung giờ từ 8 giờ 30 phút đến 9 giờ; xe đưa khách về Bắc Ninh vào 2 khung giờ, từ 13 giờ 30 đến 14 giờ và từ 16 giờ đến 17 giờ. Nhân dân và du khách có thể đăng ký tham gia chương trình đưa đón thông qua quét mã QR Code hoặc đường link được cung cấp tại các điểm đón.
* Quan họ Bắc Ninh - Di sản sống trong đời sống văn hóa Kinh Bắc
Một điểm nhấn đặc biệt của Bắc Ninh tại Hội chợ Mùa Xuân năm 2026, là khu trưng bày trang phục Quan họ cùng những hiện vật gắn với đời sống của người Quan họ, từ cơi trầu, dao têm trầu, bình vôi, ống vôi, bộ ấm chén tiếp bạn, cho đến những bộ trang phục quan họ cổ… Bên cạnh đó, du khách còn được nghe các nghệ nhân chia sẻ về những nét độc đáo đặc sắc của văn hóa Kinh Bắc.
Chia sẻ cảm xúc khi được tham gia Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất, ông Dương Đức Thắng, đại diện Câu lạc bộ Quan họ làng Hoài Trung, đồng thời là người quản lý Phòng trưng bày hiện vật quan họ của làng Hoài Trung (xã Liên Bão, Bắc Ninh) cho biết, ông và các nghệ nhân rất tự hào khi được mang Di sản Quan họ đến giới thiệu với công chúng. Đặc biệt, trong khuôn khổ hội chợ, không gian trưng bày của Bắc Ninh vinh dự được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dừng chân ghé thăm, trò chuyện với các nghệ nhân, nghe các nghệ nhân hát Quan họ. Đó không chỉ là niềm vinh dự đối với các liền anh, liền chị, mà còn là sự ghi nhận ý nghĩa đối với nỗ lực gìn giữ, bảo tồn và lan tỏa Di sản Quan họ Bắc Ninh trong đời sống đương đại.
Ông Dương Đức Thắng cho biết, ông sinh ra và lớn lên trong cái nôi của Quan họ truyền thống làng Hoài Trung - một trong 49 làng quan họ cổ ở Bắc Ninh, vì thế, ông luôn tự hào với Di sản Quan họ Bắc Ninh, cũng như những nét văn hóa mang đậm bản sắc của người Kinh Bắc. Và mỗi hiện vật trưng bày tại gian du lịch và trưng bày trang phục Quan họ ở Hội chợ Mùa Xuân đều gắn với nghệ nhân, với một câu chuyện đời, phản ánh lối sống thanh lịch, trọng nghĩa tình của người Kinh Bắc.
Theo ông Dương Đức Thắng, Quan họ không chỉ là nghệ thuật ca hát mà cốt lõi của Quan họ chính là lễ nghĩa, nhân cách và tình người. Các thế hệ nghệ nhân xưa luôn dạy rằng, biết hát hay là quý, nhưng biết sống đúng với đạo lý Quan họ còn quý hơn. Trong Quan họ, văn hóa ứng xử giữa người với người được đặt lên hàng đầu. Từ nghi lễ đón bạn Quan họ ở đầu làng, mời vào đình làm lễ thánh trước khi ca hát, đến cách mời trầu, mời nước, mời cơm… tất cả đều tuân theo những quy chuẩn chặt chẽ, thể hiện sự tôn trọng, khiêm nhường và coi trọng chữ “nghĩa”...
Ẩm thực Quan họ cũng mang đậm triết lý ứng xử. Mâm cơm Quan họ truyền thống thường là mâm ba tầng, những phần ngon nhất được dành để đãi bạn, nhưng cách chế biến và bày biện luôn kín đáo, tránh phô trương. Ngay cả cách mời cơm, mời trà cũng sử dụng ngôn ngữ khiêm tốn, thể hiện nét thanh lịch, tinh tế của người Kinh Bắc.
Trang phục Quan họ là một lát cắt khác thể hiện chiều sâu văn hóa. Áo năm thân mang ý nghĩa tượng trưng cho tứ thân phụ mẫu và bản thân người mặc; năm chiếc khuy áo tượng trưng cho ngũ thường: nhân, lễ, nghĩa, trí, tín. Các phụ kiện như dây xà tích bạc, nón quai thao, ô che… không chỉ làm duyên, mà còn có giá trị sử dụng thực tế, đồng thời gửi gắm những triết lý sống và thẩm mỹ của người Quan họ xưa…
Cùng với việc giới thiệu di sản truyền thống, Bắc Ninh cũng giới thiệu những kết quả trong công tác bảo tồn và phát huy Quan họ hiện nay. Nếu trước năm 1945 chỉ có 49 làng Quan họ cổ, thì đến nay toàn tỉnh đã có hơn 300 làng Quan họ thực hành. Tỉnh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ các làng Quan họ và nghệ nhân, tạo điều kiện để di sản được bảo tồn, truyền dạy và lan tỏa bền vững trong cộng đồng…
Ông Dương Đức Thắng chia sẻ, các liền anh, liền chị Bắc Ninh mang đến hội chợ không chỉ là những làn điệu Quan họ, mà là toàn bộ không gian văn hóa Quan họ - một di sản sống, gắn với đời sống, nhân cách và lối ứng xử của người Kinh Bắc. Thông qua Hội chợ Mùa Xuân 2026, Bắc Ninh muốn khẳng định rằng Quan họ không chỉ là một loại hình nghệ thuật trình diễn, mà là một không gian văn hóa sống, nơi mỗi câu hát, mỗi nghi lễ, mỗi vật dụng đều chứa đựng chiều sâu nhân văn và bản sắc văn hóa Việt Nam. Đó chính là giá trị mà các nghệ nhân Quan họ luôn trân trọng gìn giữ và tự hào giới thiệu…/.
