Hội chợ Mùa Xuân không chỉ là không gian mua sắm, trải nghiệm văn hóa mà còn là "sân khấu" để các sản phẩm dân tộc, sản vật vùng miền hội tụ, tỏa sáng.
Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026, diễn ra tại Trung tâm Hội chợ Triển lãm quốc gia (Đông Anh, Hà Nội) không chỉ là không gian mua sắm, trải nghiệm văn hóa mà còn là "sân khấu" để các sản phẩm dân tộc, sản vật vùng miền hội tụ, tỏa sáng. Mỗi gian hàng là một câu chuyện về văn hóa, về hành trình gìn giữ nghề truyền thống và phát triển kinh tế địa phương. Hình ảnh những tấm thổ cẩm dệt tay, những bộ trang phục dân tộc Tày xuất hiện tại hội chợ không chỉ mang đến sắc màu văn hóa đa dạng, mà còn cho thấy nỗ lực của các doanh nghiệp địa phương trong hành trình đưa sản phẩm truyền thống đến gần hơn với thị trường hiện đại, tiếp cận khách hàng, quảng bá thương hiệu và kết nối giao thương.
* Dấu ấn văn hóa qua sản phẩm truyền thống
Tại gian hàng của tỉnh Điện Biên, một trong những điểm nhấn thu hút đông đảo khách tham quan đến với không gian trưng bày là các sản phẩm thổ cẩm truyền thống. Những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu, được dệt hoàn toàn thủ công, đã hấp dẫn nhiều du khách ghé thăm, tìm hiểu. Đặc biệt, nhiều du khách khi đến gian hàng đã tỏ ra thích thú khi được nhìn tận mắt chiếc khung dệt thổ cẩm, được xem đồng bào dệt thổ cẩm tại chỗ. Nhiều người còn trực tiếp trải nghiệm ngồi vào khung dệt, thử từng công đoạn thủ công… để hiểu rõ hơn sự công phu, tỉ mỉ của nghề dệt truyền thống, đồng thời thêm trân trọng những giá trị văn hóa lâu đời của nghề dệt thổ cẩm - một "kho tàng văn hóa" của đồng bào được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Chị Lò Thị Vân, người dân tộc Lào, Giám đốc Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm (xã Thanh Yên, tỉnh Điện Biên) cho biết, Hợp tác xã dệt thổ cẩm Pa Thơm mang đến hội chợ nhiều dòng sản phẩm như váy, áo, khăn; trong đó có rất nhiều loại khăn khác nhau, cùng với túi, chăn, ga, gối, đệm... những sản phẩm gắn liền với đời sống sinh hoạt của đồng bào từ xa xưa. Chị Vân cho biết, với đồng bào dân tộc Lào ở Điện Biên, nghề dệt không chỉ là phương thức mưu sinh mà còn gắn bó mật thiết với phong tục tập quán, với những giá trị văn hóa gia đình và cộng đồng.
"Ngày xưa, các cụ không có tiền để đi mua sắm, nên những ai mà không biết dệt, là không lấy được chồng, vì thế ai cũng phải biết dệt, bởi vì theo phong tục, cô dâu người Lào khi về nhà chồng phải mang theo của hồi môn do chính tay mình làm ra, như nệm ngồi, khăn mặt, khăn piêu, váy áo…", chị Lò Thị Vân chia sẻ.
Tham gia Hội chợ Mùa Xuân, mong muốn lớn nhất của Giám đốc Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm đưa các sản phẩm truyền thống của địa phương, những sản phẩm của đồng bào dân tộc từ vùng sâu, vùng xa của tỉnh Điện Biên được lan toả và được nhiều người biết đến hơn. Theo chị Lò Thị Vân, toàn bộ sản phẩm của Hợp tác xã được làm thủ công 100%, bắt đầu từ trồng bông, nuôi tơ, kéo sợi cho đến dệt hoàn toàn bằng tay, không sử dụng máy móc. Đây là những sản phẩm an toàn cho sức khỏe, mang đậm bản sắc văn hóa của địa phương và người tiêu dùng có thể hoàn toàn yên tâm khi sử dụng.
* Lan tỏa văn hóa Tày từ không gian hội chợ
Giữa không gian đa sắc màu của các gian hàng dân tộc tại Hội chợ Mùa Xuân, gian trưng bày "Chào Pỉ Noọng" với chủ đề "Tôi yêu văn hóa Tày" gây ấn tượng với du khách bởi cách tiếp cận giàu chiều sâu văn hóa và tinh thần sáng tạo của thế hệ trẻ đối với di sản dân tộc.
Anh Trần Trọng Giáp (dân tộc Tày, xã Phố Lạc, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên), phụ trách gian trưng bày cho biết, đây là lần đầu tiên anh tham gia hội chợ, với mong muốn giới thiệu di sản văn hóa Tày đến với công chúng, để công chúng thêm hiểu, thêm yêu về văn hóa Tày nói chung, văn hóa các dân tộc Việt Nam nói chung.
Anh Trần Trọng Giáp chia sẻ, là người sinh ra và lớn lên trong không gian văn hóa Tày, nên anh nhận thức được giá trị đặc sắc và bề dày lịch sử của dân tộc thông qua quá trình học tập, nghiên cứu. Theo anh Giáp, văn hóa Tày là một kho tàng di sản quý báu với hệ thống chữ Nôm Tày độc đáo, kho truyện thơ Nôm Tày phong phú, di sản hát Then đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, cùng nhiều tri thức dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, trước thực tế một số giá trị văn hóa truyền thống đang dần bị mai một trong đời sống đương đại, anh Giáp cho rằng việc khôi phục, đưa văn hóa trở lại không gian sinh hoạt cộng đồng là yêu cầu cấp thiết. Từ trăn trở đó, anh Trần Trọng Giáp đã xây dựng dự án mang thương hiệu "Tày Collection" với mong muốn lan tỏa những giá trị chân thực của văn hóa Tày thông qua các sản phẩm và dịch vụ sáng tạo. Đồng thời, mong muốn tư vấn cho các doanh nghiệp của người Tày cũng như cộng đồng người Tày ứng dụng văn hóa Tày vào trong sản xuất kinh doanh để nâng cao giá trị văn hóa và giá trị chất lượng sản phẩm trong doanh nghiệp.
Tại Hội chợ Mùa Xuân, gian hàng "Chào Pỉ Noọng" của anh Trần Trọng Giáp tập trung giới thiệu hệ thống chữ Nôm Tày và kho tàng truyện thơ Nôm Tày - những tác phẩm dân gian nổi tiếng được người Tày kể lại bằng thơ trên nền cốt truyện truyền thống. Anh Giáp còn mời nghệ nhân đến trình diễn hát Then, góp phần tái hiện không khí sinh hoạt văn hóa truyền thống giữa không gian hiện đại.
Bên cạnh hoạt động trưng bày di sản chữ viết và truyện thơ, gian trưng bày còn giới thiệu các sản phẩm ứng dụng sáng tạo trong thiết kế trang phục truyền thống và thời trang văn hóa Tày. Theo đó, các bộ trang phục dân tộc được làm mới trên cơ sở giữ nguyên tinh thần, họa tiết, chất liệu đặc trưng. Anh Trần Trọng Giáp cho biết, mục tiêu của anh không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn nguyên mẫu trang phục cổ truyền, mà hướng tới đưa trang phục Tày trở lại đời sống hằng ngày một cách tự nhiên, phù hợp với bối cảnh hiện đại.
Ngoài lĩnh vực thời trang văn hóa, gian hàng còn trưng bày một số sản phẩm của người Tày đã ứng dụng yếu tố văn hóa vào sản xuất, kinh doanh, tiêu biểu như cà gai leo và các sản phẩm thảo dược truyền thống. Đây là những sản phẩm gắn với tri thức bản địa, được phát triển theo hướng thương mại hóa nhưng vẫn giữ nền tảng văn hóa dân tộc.
Bên cạnh các sản phẩm văn hóa Tày, gian hàng còn giới thiệu một số ấn phẩm, sản phẩm của các dân tộc khác ở khu vực miền núi phía Bắc như Khơ Mú, La Chí…, thể hiện tinh thần kết nối, tôn vinh sự đa dạng văn hóa giữa các cộng đồng dân tộc Việt Nam.
Theo anh Trần Trọng Giáp, sau khoảng hai năm xây dựng và phát triển, dự án bước đầu tạo được sự quan tâm của cộng đồng những người yêu văn hóa dân tộc. Lần đầu tiên tham gia Hội chợ Mùa Xuân, anh Giáp kỳ vọng không chỉ lan tỏa giá trị văn hóa Tày đến đông đảo công chúng mà còn nhận được những góp ý chuyên môn, đánh giá thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nội dung nghiên cứu, hướng tới phát triển bền vững và lâu dài.
Sự xuất hiện của những dự án như "Tày Collection" cho thấy một xu hướng đáng khích lệ: thế hệ trẻ đang chủ động tiếp cận di sản bằng tư duy sáng tạo, kết hợp bảo tồn với phát triển kinh tế văn hóa. Trong không gian hội chợ - nơi giao thoa giữa truyền thống và hiện đại - những sáng kiến như vậy không chỉ góp phần làm phong phú thêm diện mạo sự kiện, mà còn mở ra hướng đi mới cho việc gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa dân tộc trong bối cảnh hội nhập.
Có thể thấy, sự tham gia của các doanh nghiệp, hợp tác xã dân tộc tại hội chợ cho thấy xu hướng phát triển kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa đang ngày càng rõ nét. Nhiều địa phương đã chủ động xây dựng thương hiệu cho sản phẩm truyền thống, kết hợp giữa giá trị văn hóa và nhu cầu thị trường. Hội chợ Mùa Xuân vì thế không chỉ là nơi giao thương, mà còn là không gian quảng bá hình ảnh văn hóa vùng miền. Đây cũng là cơ hội để người dân hiểu hơn về giá trị của sản phẩm truyền thống, từ đó nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy di sản văn hóa./.
