Chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp phải giúp hệ thống dự báo được sự thay đổi của việc làm, chuyển hóa thành kỹ năng, chương trình và phương thức đào tạo, từ đó kết nối người học với việc làm và sinh kế bền vững.
Đây là nội dung được ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số do Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức sáng 9/10, tại Hà Nội.
Ông Trần Thanh Đạm cho biết, những thay đổi nhanh của công nghệ, trí tuệ nhân tạo, mô hình sản xuất, chuyển đổi xanh và thị trường lao động vừa tạo ra nghề nghiệp mới, vừa làm thay đổi cách thức thực hiện nhiều công việc hiện có. Điều này đòi hỏi giáo dục nghề nghiệp không chỉ trang bị kiến thức, kỹ năng cho người học mà còn phải có khả năng dự báo sự dịch chuyển của thị trường lao động, nhanh chóng điều chỉnh chương trình và phương thức đào tạo. Dữ liệu đang trở thành hạ tầng mới của giáo dục nghề nghiệp. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu có thể hỗ trợ phân tích nhu cầu kỹ năng, dự báo xu hướng nghề nghiệp, điều chỉnh chương trình đào tạo, theo dõi quá trình học tập và kết nối việc làm cho người học.
Ông Trần Thanh Đạm cho rằng, doanh nghiệp cần trở thành đối tác đồng kiến tạo trong đào tạo kỹ năng; tham gia từ khâu xác định nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình, cung cấp công nghệ và môi trường thực hành đến đánh giá kết quả đào tạo. Chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp cũng cần được triển khai đồng bộ từ thể chế, quản trị, hạ tầng, dữ liệu, đội ngũ nhà giáo đến chương trình, phương pháp đào tạo và sự tham gia của doanh nghiệp.
Bàn về hợp tác giáo dục nghề nghiệp - gắn kết hệ sinh thái giáo dục với hệ sinh thái việc làm trong bối cảnh chuyển đổi số, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Tú Anh, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên cho rằng, Việt Nam có lực lượng lao động quy mô lớn, khoảng 53,8 triệu người. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động có chứng chỉ mới đạt khoảng 29,8%; thất nghiệp thanh niên ở mức 8,67%, trong khi khoảng 1,4 triệu thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo. Do đó, phát triển kỹ năng cho người lao động phải là yêu cầu phát triển quốc gia, nhất là trước nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực như kinh tế số, bán dẫn, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ số.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Tú Anh cũng khẳng định, chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái kết nối hạ tầng và dữ liệu số, chương trình đào tạo, phương pháp dạy học, cơ chế công nhận năng lực, doanh nghiệp và hợp tác quốc tế. Dữ liệu về nhu cầu kỹ năng, vị trí việc làm, xu hướng công nghệ, kết quả học tập và khả năng có việc làm của người học là cơ sở để nhà trường cập nhật chương trình, cơ quan quản lý hoạch định chính sách và doanh nghiệp tham gia đào tạo hiệu quả hơn.
Hướng tới hợp tác thực chất giữa nhà trường và doanh nghiệp, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Tú Anh đề xuất, các bên cần cùng nhau thiết kế chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo, tổ chức thực hành, đánh giá kỹ năng và tuyển dụng. Hiệu quả hợp tác cần được đánh giá bằng chất lượng thực hành, tỷ lệ việc làm đúng nghề và sự hài lòng của doanh nghiệp.
Chia sẻ kinh nghiệm từ Đại học RMIT, bà Mish Eastman, Phó Hiệu trưởng phụ trách giáo dục nghề nghiệp, Đại học RMIT nhận định, sự phát triển nhanh của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi yêu cầu kỹ năng của người lao động. Vì vậy, đào tạo phải hướng tới phát triển năng lực thích ứng, tư duy giải quyết vấn đề, giao tiếp và khả năng học tập suốt đời. Bà Mish Eastman cũng cho rằng, phát triển kỹ năng cần sự phối hợp của Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng; trong đó, doanh nghiệp cần tham gia xác định nhu cầu nhân lực, đồng thiết kế chương trình, tạo môi trường thực hành và tuyển dụng.
Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã trao đổi về thúc đẩy hợp tác giáo dục nghề nghiệp, tập trung vào các nội dung: Xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số, phát triển kỹ năng tương lai, vai trò của doanh nghiệp, ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, đánh giá năng lực, cũng như kết nối người học với thị trường lao động... Từ đó, đề xuất giải pháp nâng cao năng lực số và năng lực AI của nhà giáo, cán bộ và người học đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên số./.
