Hội thảo Kết nối hạ tầng R&D: Từ phòng thí nghiệm dùng chung đến các bước đột phá công nghệ, diễn ra ngày 21/10, tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được đẩy mạnh, việc xây dựng mạng lưới phòng thí nghiệm dùng chung được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực, tăng cường liên kết giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, thúc đẩy ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đây là nội dung được các chuyên gia nhấn mạnh tại Hội thảo Kết nối hạ tầng R&D: Từ phòng thí nghiệm dùng chung đến các bước đột phá công nghệ, diễn ra ngày 21/10, tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Theo bà Nguyễn Thị Thơ Mộng, Trưởng phòng Truyền thông và Hợp tác quốc tế, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh (SIHUB), hệ thống phòng thí nghiệm tại các viện nghiên cứu, trường đại học hiện có nhiều tiềm năng nhưng việc khai thác, sử dụng còn phân tán, thiếu tính liên thông. Doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp khởi nghiệp, còn gặp nhiều rào cản trong tiếp cận hạ tầng nghiên cứu do thủ tục hành chính, thiếu nhân sự kỹ thuật hỗ trợ và những lo ngại về bảo mật thông tin, quyền sở hữu trí tuệ. Việc thiếu đầu mối điều phối cũng khiến các công đoạn từ chế tạo mẫu, thử nghiệm chuyên sâu đến đo kiểm, sản xuất thử nghiệm chưa được kết nối đồng bộ. Trong khi đó, những vướng mắc về cơ chế khai thác tài sản công, chi phí bảo trì và vận hành thiết bị tiếp tục ảnh hưởng đến khả năng chia sẻ nguồn lực giữa các đơn vị.
Từ thực trạng trên, SIHUB đề xuất phát triển mạng lưới phòng thí nghiệm dùng chung theo mô hình một đầu mối điều phối, đa điểm chuyên sâu. Theo đó, các viện, trường tiếp tục quản lý, vận hành thiết bị của mình, đồng thời kết nối, chia sẻ năng lực nghiên cứu thông qua hệ thống dữ liệu chung. Mô hình hướng đến khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có, hạn chế đầu tư trùng lặp và hỗ trợ doanh nghiệp trong suốt quá trình phát triển sản phẩm.
Cùng quan điểm, ông Trương Hữu Lý, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất chuyển đổi từ mô hình phòng thí nghiệm truyền thống khép kín sang mô hình phòng thí nghiệm mở (Open Labs), gắn với liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Trong mô hình này, Nhà nước đầu tư hạ tầng, trường đại học và viện nghiên cứu đóng góp năng lực chuyên môn, doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu và tham gia phát triển sản phẩm. Để triển khai hiệu quả, cần hoàn thiện cơ chế khai thác tài sản công, minh bạch chi phí dịch vụ, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và xây dựng phương thức chia sẻ lợi ích, rủi ro giữa các bên.
Theo các chuyên gia, việc chia sẻ thiết bị là cần thiết nhưng mới chỉ là bước khởi đầu. Quan trọng hơn là hình thành năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ thông qua sự phối hợp giữa nhiều phòng thí nghiệm, chuyên gia và doanh nghiệp. Vì vậy, mạng lưới phòng thí nghiệm cần có đầu mối tiếp nhận nhu cầu, điều phối chuyên môn và chịu trách nhiệm về kết quả nghiên cứu. Hiệu quả hoạt động không chỉ được đánh giá bằng số giờ sử dụng thiết bị mà còn ở số dự án nghiên cứu liên phòng thí nghiệm, sản phẩm được thử nghiệm, chuyển giao và ứng dụng trong doanh nghiệp.
Các ý kiến chuyên gia cho thấy, phát triển mạng lưới phòng thí nghiệm dùng chung không đơn thuần là chia sẻ máy móc, thiết bị mà còn đòi hỏi cơ chế điều phối hiệu quả, sự liên kết chặt chẽ giữa các chủ thể và phương thức vận hành phù hợp. Đây là những yếu tố quan trọng để khai thác tốt hơn nguồn lực nghiên cứu hiện có, rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm công nghệ./.
