Khẩn trương ứng dụng công nghệ giám định ADN hiện đại để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt hệ trọng, mang tính nhân văn sâu sắc.
Chiều 17/7, tại Trụ sở Chính phủ, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đã chủ trì buổi làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các bộ, ngành chức năng về công nghệ giám định ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Tham dự buổi làm việc có Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; cùng lãnh đạo các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Y tế.
Sau khi nghe Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam báo cáo về tình hình nghiên cứu, ứng dụng công nghệ giám định ADN mới (NGS-SNP) nhằm nâng cao hiệu quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cùng ý kiến thảo luận của đại diện các Bộ, đơn vị giám định liên quan; phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt hệ trọng, mang tính nhân văn sâu sắc và là mục tiêu lớn nhất nhằm đáp ứng sự mong mỏi của toàn Đảng, toàn dân. Đây cũng được coi là khâu then chốt, quyết định sự thành công của "Chiến dịch 500 ngày đêm" hướng tới mốc kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Trong bối cảnh cả nước hiện còn khoảng 300.000 bộ hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy, quy tập nhưng chưa xác định được thông tin, Phó Thủ tướng nhấn mạnh năng lực giám định của ba cơ sở pháp y thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Y tế vẫn còn rất hạn chế. Nếu tiếp tục duy trì công nghệ với công suất hiện tại, việc phân tích toàn bộ các mẫu sinh phẩm và hài cốt có thể phải kéo dài tới nhiều năm nữa. Như vậy, không đạt được mục tiêu lớn nhất là có được kết quả nhanh nhất để trả lại tên cho các anh hùng, liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Bên cạnh điểm nghẽn về công suất, các phương pháp giám định truyền thống hiện nay cũng đang gặp phải những rào cản kỹ thuật rất lớn, dễ dẫn đến hiện tượng trùng chéo thông tin hoặc kết luận nhầm lẫn.
Thời gian qua, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã chủ trì tiếp nhận dự án ODA “Nâng cao năng lực giám định hài cốt trong chiến tranh thông qua hợp tác phát triển, chuyển giao công nghệ và tiếp nhận trang thiết bị, hóa chất, vật tư tiêu hao”. Trong đó, Viện phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Quốc tế về người mất tích (ICMP), Hoa Kỳ xây dựng thành công quy trình công nghệ giải trình tự gene thế hệ mới (NGS-SNP). Công nghệ đột phá này không chỉ giúp xử lý tối ưu các mẫu xương bị phân hủy cực mạnh mà còn cho phép xác định chính xác quan hệ huyết thống xa của liệt sĩ mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào dữ liệu thực chứng bổ trợ, tạo cơ sở vững chắc để đẩy nhanh tốc độ xây dựng ngân hàng gene đối chiếu.
Trên cơ sở kết quả thực nghiệm của công nghệ mới, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, Chính phủ thống nhất chủ trương tiếp cận và ứng dụng đồng bộ hệ thống NGS-SNP tại bốn cơ sở giám định là Viện Pháp y quân đội (Bộ Quốc phòng), Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), Viện Pháp y Quốc gia (Bộ Y tế) và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Phó Thủ tướng giao Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam có trách nhiệm khẩn trương xây dựng kế hoạch tập huấn, chuyển giao kỹ thuật vận hành thực địa trong vòng từ sáu tháng đến một năm, trong đó đặc biệt ưu tiên lựa chọn những cán bộ khoa học có năng lực để tiếp cận nhanh nhất với công nghệ thế hệ mới này.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chỉ đạo các cơ sở tiếp tục duy trì hoạt động bình thường của hệ thống giám định ADN hiện tại, vận hành song song cùng công nghệ mới để bảo đảm công suất liên tục. Đồng thời, các đơn vị liên quan, đặc biệt là Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an), cần phối hợp chặt chẽ với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để đẩy nhanh tiến độ thu thập mẫu sinh phẩm thân nhân, tích cực nghiên cứu giải pháp đối với nhóm 145.000 liệt sĩ chưa tìm thấy người thân nhằm khẩn trương hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ, phục vụ đối chiếu lâu dài.
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và đơn vị chức năng đồng lòng phối hợp, chủ động chia sẻ, tháo gỡ mọi vướng mắc để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị đặc biệt này./.
