Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 23/4, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi) với 488/492 đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết tán thành.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi). 

Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 01/01/2031. Đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ”, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế. Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện được chủ động triển khai trước; đồng thời, Nhà nước tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội.

Về phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch, đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính và ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm công tác này đã được bảo đảm. Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.

* Giảm 6 loại giao dịch phải công chứng

Cũng trong phiên họp, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng với 489/491 đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết tán thành.

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Theo báo cáo, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý dự thảo Luật phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất, đồng bộ với các luật có liên quan; quán triệt các yêu cầu về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; chỉnh lý các quy định theo hướng rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, phù hợp với thực tiễn và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng không quy định danh mục cụ thể các giao dịch phải công chứng mà xác lập tiêu chí chung để xác định các giao dịch thuộc diện bắt buộc công chứng. Cách tiếp cận này vừa góp phần thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chúng (giảm 6 loại giao dịch phải công chứng đang được quy định trong các nghị định của Chính phủ), vừa khắc phục nguy cơ chồng chéo, xung đột với các luật chuyên ngành, qua đó tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân và nâng cao tính minh bạch, ổn định của hệ thống pháp luật.

Về thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản, dự thảo Luật tiếp tục quy định thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản theo phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở. Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã điều chỉnh theo hướng mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt đối với các giao dịch không có đối tượng trực tiếp là bất động sản (như hợp đồng ủy quyền, hợp đồng đặt cọc, chuyển nhượng hợp đồng...), qua đó tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, Luật giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện việc công chứng giao địch có đối tượng là bất động sản không phụ thuộc địa giới hành chính trên phạm vi toàn quốc, gắn với điều kiện vận hành đầy đủ, đồng bộ của cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu liên quan, bảo đảm tính khả thi, chặt chẽ và an toàn pháp lý.

* Lấy người được trợ giúp pháp lý làm trung tâm

Cũng tại phiên họp, với 494/494 đại biểu có mặt biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.

Trước đó, tại Phiên họp, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tóm tắt Tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.

Trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã tổ chức rà soát, chỉnh lý toàn diện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp; tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc về tính hợp hiến, tính thống nhất và đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành. Dự thảo Luật được hoàn thiện trên cơ sở lấy người được trợ giúp pháp lý làm trung tâm, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân, đặc biệt đối với các nhóm yếu thế trong xã hội. Đồng thời, nâng cao chất lượng, tính chuyên nghiệp của đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý; tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có liên quan nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý.

Về diện người được trợ giúp pháp lý, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung nhóm "người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại" nhằm bảo đảm tốt hơn quyền được trợ giúp pháp lý trong tố tụng hình sự. Bên cạnh đó, việc xác định người được trợ giúp pháp lý cần dựa trên các chính sách xã hội cơ bản (giảm nghèo, ưu đãi người có công, chính sách dân tộc...), đồng thời phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước. Dự thảo Luật quy định rõ tiêu chí, điều kiện áp dụng đối với từng nhóm đối tượng, bảo đảm tính minh bạch và khả thi; đồng thời, bổ sung quy định mở "người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật" để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong từng giai đoạn.

Về lĩnh vực trợ giúp pháp lý, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, Chính phủ đề nghị giữ quy định của Luật hiện hành, không mở rộng trợ giúp pháp lý sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại nhằm bảo đảm đúng bản chất của trợ giúp pháp lý là chính sách an sinh xã hội, tập trung hỗ trợ các đối tượng yếu thế trong các lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền cơ bản của con người như dân sự, hình sự, hành chính. Việc không mở rộng sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại cũng phù hợp với điều kiện nguồn lực của Nhà nước và thực tế hiện nay doanh nghiệp đã được thụ hưởng nhiều chính sách hỗ trợ pháp lý và ưu đãi khác.

Cũng trong phiên họp, với đại đa số đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng; Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi); Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi). Quốc hội cũng thông qua Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài./.