Triển lãm “Giấc mộng Hồng hoàng” mở ra một lát cắt đặc biệt về Đà Lạt - nơi ký ức không chỉ được kể lại, mà được cảm, được chạm và được nhìn thấy qua hội họa.
Ngày 28/3, triển lãm “Giấc mộng Hồng hoàng” chính thức khai mạc tại Memories+84 Gallery (Đà Lạt, Lâm Đồng) - mở ra một lát cắt đặc biệt về Đà Lạt - nơi ký ức không chỉ được kể lại, mà được cảm, được chạm và được nhìn thấy qua hội họa.
Triển lãm “Giấc mộng Hồng hoàng” trưng bày 43 tác phẩm được các họa sĩ: Trần Thế Vĩnh, Nguyễn An, Trương Thế Linh, Nguyễn Đăng Chân và Trần Kiến Quốc sáng tác trong 2 tháng lưu trú tại Đà Lạt. Đây là lần đầu tiên, công chúng có cơ hội tiếp cận một tập hợp tác phẩm được sáng tác đồng thời về cùng một vùng đất, trong cùng một khoảng thời gian, từ cùng một hành trình trải nghiệm… năm nghệ sĩ đã mở ra năm thế giới thị giác khác biệt. Đáng chú ý, nhiều tác phẩm được hình thành từ đất, từ than, từ các chất liệu bản địa và từ chính những ký ức sống động của Đà Lạt, tạo nên một trải nghiệm hội họa giàu chiều sâu cảm xúc và vật chất.
Với họa sĩ Nguyễn An, chất liệu gần như là cốt lõi của thực hành hội họa. Than, đất và các lớp màu acrylic không chỉ được lựa chọn vì hiệu quả thị giác, mà vì khả năng mang theo những tầng nghĩa sâu xa. Trên bề mặt tranh, than hiện lên khi mờ nhòe như tro bụi, khi sắc gọn như một vết khắc. Nó vừa là dấu vết của tự nhiên, vừa là ký ức cá nhân, gợi lại những nét vẽ đầu tiên từ tuổi thơ. Từ đó, tranh của anh vận hành như một không gian thời gian nén lại, nơi ký ức của rừng, của lửa và của con người giao thoa trong một nhịp điệu chậm, lắng và sâu.
Ở họa sĩ Trương Thế Linh, chất liệu lại trở thành một dạng “ký hiệu sống”. Đất, dấu vết thực vật hay vật chất hữu cơ không được sử dụng để mô tả, mà để gợi ra cảm giác về sự tồn tại và tan rã. Bề mặt tranh của anh giống như một lớp địa tầng, nơi thời gian được tích tụ. Trong không gian ấy, phong cảnh không còn là hình ảnh bên ngoài, mà trở thành “phong cảnh nội tâm”, nơi những suy tưởng về cô đơn, về sự mong manh của đời sống con người dần hiện ra.
Trong khi đó, họa sĩ Trần Thế Vĩnh không đi trực tiếp vào chất liệu thô mộc bản địa, nhưng lại kiểm soát vật chất hội họa ở một cấp độ khác. Những lớp màu dày, những vệt cọ, những dòng chảy thị giác được giữ lại như dấu vết của quá trình sáng tác. Chất liệu, ở đây, không chỉ là sơn màu, mà là năng lượng. Nó chuyển động, va chạm, lắng xuống rồi bùng lên, như những lớp cảm xúc được tích tụ. Đà Lạt vì thế không còn là phong cảnh, mà trở thành một trạng thái “tâm - khí” được nén lại trong cấu trúc hội họa.
Họa sĩ Trần Kiến Quốc lại tiếp cận chất liệu theo hướng tích tụ và kiến tạo. Trong hai tác phẩm lớn được thực hiện xuyên suốt thời gian lưu trú, vật chất được xây dựng từng lớp, từng lớp, như cách thiên nhiên hình thành. Từ trải nghiệm với rừng và núi, tranh của anh mở ra một không gian mang tính biểu tượng, nơi thiên nhiên hiện lên như một thực thể sống, có ký ức, có chiều sâu và có khả năng bao bọc con người. Ở đó, chất liệu không chỉ tạo nên hình ảnh, mà tạo nên một cảm thức về sự tồn tại.
Họa sĩ Nguyễn Đăng Chân lại lựa chọn một cách đi khác, anh không đẩy chất liệu thành yếu tố biểu tượng, mà giữ nó ở trạng thái trong sáng và trực tiếp. Sơn dầu, ánh sáng, màu sắc… những yếu tố quen thuộc của hội họa phong cảnh được anh sử dụng để ghi lại những khoảnh khắc thị giác của Đà Lạt. Nhưng chính sự tiết chế ấy lại tạo nên một giá trị khác: cảm xúc nguyên bản trước thiên nhiên, không bị che phủ bởi quá nhiều lớp ý niệm.
Điểm đặc biệt của triển lãm “Giấc mộng Hồng hoàng” không chỉ nằm ở cách mỗi nghệ sĩ làm việc với chất liệu, mà ở chính bối cảnh đã tạo ra những lựa chọn ấy.
Trong hai tháng lưu trú tại Đà Lạt, 5 họa sĩ không làm việc trong một không gian tách biệt. Họ cùng sống, cùng đi, cùng trải nghiệm một vùng đất. Từ những chuyến đi qua rừng, những cuộc gặp gỡ với cộng đồng bản địa, đến những khoảng lặng trong không gian tu viện… mỗi trải nghiệm đều trở thành một lớp cảm xúc tích tụ, dẫn dắt cách họ lựa chọn chất liệu, cách họ tổ chức bề mặt tranh và cách họ chuyển hóa trải nghiệm thành hình ảnh.
Có thể thấy, từ cùng một điểm khởi đầu - chất liệu và trải nghiệm - năm họa sĩ đã mở ra năm con đường khác nhau: Họa sĩ Nguyễn An đi vào ký ức của rừng, họa sĩ Trương Thế Linh đi vào chiều sâu nội tâm, họa sĩ Trần Thế Vĩnh đi vào năng lượng của cảm xúc, họa sĩ Trần Kiến Quốc đi vào cấu trúc biểu tượng của thiên nhiên, còn họa sĩ Nguyễn Đăng Chân thì giữ lại những khoảnh khắc thị giác nguyên bản… nhưng khi đặt cạnh nhau, các tác phẩm không tách rời, chúng tạo thành một dòng chảy chung, nơi chất liệu, cảm xúc và ký ức giao thoa, tạo nên một cách nhìn đa chiều về Đà Lạt.
