Tỉnh Hưng Yên sẽ triển khai nhiều giải pháp phát triển hệ sinh thái nhân lực dựa trên 3 trụ cột gồm “Nhà nước kiến tạo - Nhà trường đào tạo - Doanh nghiệp đồng hành”.
Với tốc độ công nghiệp hóa nhanh, tỉnh Hưng Yên đang trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước với nhu cầu lớn về lao động chất lượng cao. Tuy nhiên, cùng với sức hút đầu tư là những áp lực về nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại. Thực tiễn đó đòi hỏi công tác đào tạo nghề phải chuyển từ “đào tạo những gì mình có” sang “đào tạo những gì doanh nghiệp cần”, trong đó liên kết chặt chẽ giữa “Nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp” trở thành “chìa khóa” góp phần nâng cao chất lượng nguồn lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
* Đổi mới công tác đào tạo, gắn lý thuyết với thực hành
Dù mới là học sinh hệ cao đẳng liên thông K7 của Trường Cao đẳng nghề Thái Bình, song em Phạm Thị Hồng Ngọc (sinh năm 2008) đã thành thạo nhiều kỹ năng của nghề may công nghiệp. Việc vừa học văn hóa, vừa học nghề giúp Ngọc có được “lợi ích kép” khi sẵn sàng tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp.
Hồng Ngọc chia sẻ, việc học văn hóa song hành cùng học nghề giúp em sớm gia nhập thị trường lao động ngay khi đủ 18 tuổi. Đặc biệt, trong quá trình học, được trực tiếp thực hành tại doanh nghiệp giúp em tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm thực tế, rèn kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng môi trường làm việc ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Những năm học gần đây, học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Nghề Thái Bình được thực hành nhiều hơn tại doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh. Điều đó cho thấy bước chuyển đổi mạnh mẽ trong công tác giáo dục nghề nghiệp của nhà trường. Việc gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn lao động đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của được thể hiện cụ thể trong Chương trình hành động của Đảng bộ nhà trường.
Thầy giáo Đỗ Khoa Trung, Phụ trách khoa Cơ khí động lực, Trường Cao đẳng Nghề Thái Bình cho biết, từ năm học 2024 – 2025, nhà trường đã tái cấu trúc chương trình giảng dạy theo hướng “mở”. Đơn vị đã mời trực tiếp các chuyên gia từ doanh nghiệp tham gia chỉnh sửa nội dung đào tạo, đặc biệt đối với nghề Công nghệ ô tô nhằm bảo đảm sinh viên được học đúng những gì doanh nghiệp cần. Điểm đột phá trong phương pháp mới là nâng thời lượng thực hành lên trên 70%, giúp học sinh, sinh viên có cơ hội cọ xát thực tế sớm và đáp ứng nhanh với môi trường làm việc. Đến nay, khoa đã kết nối thành công, đưa hàng chục sinh viên sang thực tập chuyên môn tại các doanh nghiệp lớn như VinFast. Trong đó, nhiều học sinh, sinh viên được nhận vào làm việc ngay tại doanh nghiệp đã thực hành.
Theo thầy Đỗ Khoa Trung, hiện nay nhiều doanh nghiệp đã tìm đến trường để “đặt hàng” nhân lực. Việc doanh nghiệp tham gia và là một phần trong công tác đào tạo nghề còn giúp nhà trường khắc phục những thiếu hụt về thiết bị học tập, đặc biệt là với Khoa cơ khí động lực đòi hỏi nhiều trang thiết bị hiện đại.
Tiến sĩ Đặng Nguyên Mạnh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Thái Bình cho biết, trường hiện có 14 ngành nghề đào tạo từ sơ cấp, trung cấp đến cao đẳng với khoảng 1.500 học sinh, sinh viên. Việc điều chỉnh, bổ sung chương trình giảng dạy bám sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng. Không dừng ở việc đưa sinh viên đi thực tập, nhà trường đã hiện thực hóa mô hình hợp tác sâu rộng, nơi doanh nghiệp tham gia vào hầu hết các “điểm chạm” từ tuyển sinh, xây dựng giáo trình cho đến trực tiếp đánh giá, tổ chức bảo vệ khóa luận ngay tại cơ sở sản xuất. Hiện nhà trường đã và đang hợp tác với nhiều doanh nghiệp như: Công ty cổ phần sản xuất và kinh doanh Vinfast; Công ty Trách nhiệm hữu hạn Lotes Việt Nam; Công ty Samsung Electronics Việt Nam…
Với định hướng xây dựng mô hình trường nghề chất lượng cao vào năm 2030, trong đó có ít nhất từ 3 - 5 ngành nghề trọng điểm (như: điện, điện tử, cơ khí, công nghệ thông tin và dịch vụ logistics), Trường Cao đẳng Nghề Thái Bình đang đẩy mạnh xây dựng quan hệ đối tác chiến lược với doanh nghiệp địa phương, đặc biệt tại các khu kinh tế, khu công nghiệp để đào tạo theo đơn đặt hàng. Đồng thời, đơn vị xây dựng giáo trình, tổ chức thực tập, đánh giá đầu ra; phấn đấu trên 90% người học có việc làm trong vòng 6 tháng sau tốt nghiệp.
*“Liên kết 3 nhà” tạo hệ sinh thái phát triển nhân lực
Sau sáp nhập đơn vị hành chính, Hưng Yên hiện có quy mô dân số khoảng 3,5 triệu người và đang ở giai đoạn “dân số vàng” với lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt khoảng 1,7 triệu người, chiếm gần 48,6% dân số.
Thống kê của ngành Nội vụ Hưng Yên, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ của tỉnh mới đạt khoảng trên 30%; trong khi số lao động chưa có bằng cấp, chứng chỉ vẫn chiếm gần 70%. Bình quân mỗi năm tỉnh có gần 18.000 lao động mới, trong khi đó nhu cầu tuyển dụng của các đơn vị, doanh nghiệp bình quân trên 28.000 lao động, cao hơn nguồn cung gây thiếu hụt cục bộ trong một số loại hình doanh nghiệp.
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hưng Yên Nguyễn Phúc Hiến cho biết, với sự phát triển mạnh của các khu, cụm công nghiệp cùng dòng vốn FDI đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hoa Kỳ, nhu cầu tuyển dụng lao động tại địa phương đang tăng nhanh ở các lĩnh vực công nghiệp chế biến - chế tạo, điện - điện tử, cơ khí, may mặc, logistics, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Dự báo, lực lượng lao động của tỉnh sẽ tăng từ khoảng 1,72 triệu người năm 2026 lên 1,77 triệu người vào năm 2030 và đạt khoảng 1,8 triệu người vào năm 2045. Giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến mỗi năm có khoảng 18.000 người gia nhập thị trường lao động cùng khoảng 5.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài hết hạn hợp đồng, trở về bổ sung vào nguồn cung lao động.
Trong khi đó, dự báo nhu cầu lao động giai đoạn 2026 - 2030 sẽ có khoảng 17.000 doanh nghiệp mới đi vào hoạt động, kéo theo nhu cầu tuyển dụng tăng thêm khoảng 185.000 lao động trở lên. Riêng khu kinh tế và các khu công nghiệp sẽ cần hơn 120.000 lao động, chiếm trên 65% tổng nhu cầu tuyển dụng.
Theo ông Nguyễn Phúc Hiến, bài toán nhân lực không chỉ là câu chuyện số lượng mà quan trọng hơn là chất lượng lao động để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế và gia tăng giá trị năng suất lao động. Hiện toàn tỉnh có 48 cơ sở giáo dục nghề nghiệp với gần 100 ngành, nghề đào tạo; quy mô tuyển sinh trình độ sơ cấp trở lên đạt trên 22.000 người/năm. Ngoài ra, trên địa bàn còn có 29 trường cao đẳng, trung cấp ngoài tỉnh liên kết đào tạo với quy mô hơn 5.300 học sinh mỗi năm. Đây là tiền đề quan trọng để phát triển nguồn nhân lực bảo đảm yêu cầu của thị trường.
Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Hoàng Văn Hùng, Giám đốc Trung tâm phát triển nguồn nhân lực, Công ty Cổ phần nông nghiệp BAF Việt Nam cho rằng, mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cần trở thành một “khối thống nhất” để đáp ứng chính xác nhu cầu thực tế của thị trường. Theo ông, đào tạo hiện nay nên được vận hành như một “đơn đặt hàng”, trong đó doanh nghiệp cùng tham gia xây dựng, chuẩn hóa chương trình giảng dạy để học sinh, sinh viên tiếp cận các công nghệ mới nhất. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người lao động hiện đại cần trang bị khả năng tự học, tư duy liên ngành và kỹ năng làm chủ công nghệ để thích ứng với tốc độ mở rộng của doanh nghiệp. Việc đẩy mạnh đưa sinh viên vào thực tập, thực hành trực tiếp tại cơ sở sản xuất không chỉ giúp hiện thực hóa lý thuyết mà còn trở thành “cầu nối” quan trọng để người học nhanh chóng thích ứng với môi trường lao động thực tế.
Ngày 31/3/2026 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hưng Yên ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TU về "Đề án phát triển lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045". Tỉnh đặt mục tiêu mỗi năm đào tạo mới, đào tạo lại từ 55.000 - 60.000 lao động; nâng tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ lên trên 40,5%; tăng năng suất lao động bình quân trên 10% vào năm 2030… Trong đó, tỉnh Hưng Yên sẽ nghiên cứu, ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển lực lượng lao động nhanh, bền vững; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, huy động mọi nguồn lực đầu tư cho phát triển lực lượng lao động.
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hưng Yên Nguyễn Phúc Hiến cho biết, thời gian tới, tỉnh sẽ triển khai nhiều giải pháp phát triển hệ sinh thái nhân lực dựa trên 3 trụ cột gồm “Nhà nước kiến tạo - Nhà trường đào tạo - Doanh nghiệp đồng hành”. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò định hướng, kiến tạo cơ chế chính sách và đầu tư trọng yếu; các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học giữ vai trò nền tảng đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực lành nghề, lao động chất lượng cao cho thị trường lao động; doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực địa phương. Đây là giải pháp được kỳ vọng góp phần xây dựng lực lượng lao động đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội với mục tiêu phát triển Hưng Yên trở thành tỉnh có nền công nghiệp hiện đại./.
