Với những cơ chế, chính sách đặc thù được trao quyền, Hà Nội có thêm điều kiện để tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho những lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng.
Sau hơn 3 tháng triển khai Luật Thủ đô năm 2026, Hà Nội đang từng bước đưa các cơ chế, chính sách đặc thù vào thực tiễn, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, đầu tư và thủ tục hành chính. Việc khơi thông các nguồn lực, thu hút dòng vốn chất lượng và thúc đẩy đổi mới sáng tạo được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tăng trưởng nhanh, bền vững.
*Đón dòng vốn chất lượng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Trong 9 tháng của năm 2026, Hà Nội thu hút khoảng 4,067 tỷ USD vốn FDI, tăng 5,9% so với cùng kỳ; trong đó, 500 dự án cấp mới có tổng vốn đăng ký 676 triệu USD; 113 dự án điều chỉnh tăng vốn thêm 691 triệu USD; 281 lượt nhà đầu tư góp vốn, mua cổ phần với giá trị khoảng 2,7 tỷ USD.
Hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ thu hút khoảng 2,24 tỷ USD, chiếm 55,2% tổng vốn. Tiếp đến là kinh doanh bất động sản, thông tin và truyền thông, công nghiệp chế biến, chế tạo. Đây cũng là những lĩnh vực Hà Nội đang ưu tiên trong lựa chọn và xúc tiến dự án.
Tuy nhiên, phần lớn vốn thu hút đến từ góp vốn, mua cổ phần. Số vốn này không đồng nghĩa với vốn đã đưa vào xây dựng nhà máy, mở rộng sản xuất. Việc thu hút dự án mới, thúc đẩy giải ngân và tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước vẫn cần được chú trọng.
Về định hướng thu hút đầu tư nước ngoài, ông Lê Trung Hiếu - Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội nhấn mạnh, mục tiêu hướng đến là dòng vốn FDI thế hệ mới, sạch hơn, công nghệ cao hơn. Tuy nhiên, theo ông Hiếu, Hà Nội còn gặp khó khăn về hạ tầng kỹ thuật, nguồn điện, hạ tầng số, thủ tục đất đai, xây dựng và nguồn nhân lực công nghệ cao; liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng lan tỏa công nghệ.
Để đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư, Hà Nội cần chuẩn bị quỹ đất sạch, hạ tầng kỹ thuật và lao động phù hợp với từng lĩnh vực. Cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô được kỳ vọng hỗ trợ thành phố tiếp cận nhà đầu tư chiến lược trong công nghệ cao, bán dẫn, kinh tế số, đổi mới sáng tạo và logistics.
Song song với FDI, Hà Nội thúc đẩy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Thành phố đã cho phép 2 dự án thử nghiệm có kiểm soát trong giao thông tự hành thông minh và chế biến sâu đất hiếm; tiếp nhận 5 hồ sơ, hướng dẫn hoàn thiện 9 đề xuất khác.
Thành phố cũng phê duyệt 21 nhiệm vụ khoa học, công nghệ từ khoảng 160 đề xuất, liên quan đến 30 bài toán lớn. Các nhiệm vụ được đặt hàng theo yêu cầu thực tiễn, chú trọng khả năng ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, thành phố cắt giảm thành phần hồ sơ và thời gian xử lý; rút thời hạn giải quyết một số thủ tục thành lập, thay đổi đăng ký doanh nghiệp xuống còn 2 ngày làm việc; thủ tục chấm dứt hoạt động, giải thể doanh nghiệp còn 4 ngày làm việc, góp phần giảm thời gian và chi phí tuân thủ.
*Khơi thông nguồn lực, mở rộng dư địa phát triển
Hà Nội xác định tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư là nhiệm vụ trọng tâm để đẩy nhanh tiến độ dự án. Dự án có vốn nhưng chưa hoàn tất thủ tục đất đai, chưa có mặt bằng thì không thể thi công. Việc giải quyết vì vậy phải đi vào từng hồ sơ, từng phần việc còn chậm.
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, thành phố ưu tiên giải quyết những khâu đang làm chậm dự án, cản trở dòng vốn đi vào nền kinh tế. Trọng tâm là cụ thể hóa quy hoạch, hoàn thiện dữ liệu đất đai và rà soát thủ tục giao đất, cho thuê đất, xác định giá đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
Thành phố đẩy mạnh phân cấp trong giải phóng mặt bằng, xác định trách nhiệm của chính quyền cấp xã; thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư. Đối với dự án trọng điểm, Hà Nội hướng tới xử lý theo từng dự án, từng nhóm vướng mắc. Các dự án chậm triển khai, sử dụng đất chưa hiệu quả được rà soát để tháo gỡ hoặc xử lý theo quy định, đưa nguồn lực trở lại phục vụ phát triển.
Trong 9 tháng của năm 2026, đầu tư và xây dựng tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng kinh tế Thủ đô. GRDP quý III/2026 ước tăng 10,02%; tính chung 9 tháng tăng 8,85%, cao hơn mức 7,92% cùng kỳ năm trước. Quy mô GRDP theo giá hiện hành đạt khoảng 1.294,9 nghìn tỷ đồng.
Tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn 9 tháng đạt khoảng 451.400 tỷ đồng, tăng 19%. Lũy kế giải ngân đầu tư công đến hết ngày 30/9 đạt 115.574 tỷ đồng, bằng 96,32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và 69,91% kế hoạch thành phố giao, không bao gồm phần tiết kiệm 5% chi đầu tư ngân sách.
Những tháng cuối năm, thành phố tập trung giải quyết vướng mắc về mặt bằng, thủ tục đầu tư, nguồn vật liệu và tổ chức thi công. Đường vành đai, cầu qua sông Hồng, đường sắt đô thị và hạ tầng chống ngập tiếp tục là những lĩnh vực cần tập trung nguồn lực.
*Lấy hiệu quả thực chất làm thước đo
Theo định hướng của thành phố, việc triển khai Luật Thủ đô phải được đánh giá bằng kết quả giải quyết công việc. Mỗi cơ chế cần xác định rõ điểm nghẽn phải giải quyết, nguồn lực có thể huy động và kết quả cần đạt; đồng thời làm rõ đơn vị chủ trì, người chịu trách nhiệm, tiến độ và sản phẩm.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh nguyên tắc: “Luật trao quyền, cho cơ chế, chính sách và kiểm soát kết quả”. Theo đó, cơ quan được giao thẩm quyền phải chịu trách nhiệm về kết quả, tiến độ và việc sử dụng nguồn lực.
Với đầu tư, đất đai, hiệu quả phải thể hiện ở thời gian chuẩn bị dự án, diện tích đất đưa vào sử dụng, vốn huy động và tiến độ công trình. Với khoa học, công nghệ, cần theo dõi sản phẩm thương mại hóa, doanh nghiệp công nghệ hình thành và đóng góp vào năng suất.
Các chỉ tiêu như tăng trưởng GRDP, vốn đầu tư xã hội, giải ngân đầu tư công, số dự án tồn đọng được tháo gỡ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp cần được theo dõi thường xuyên để đánh giá chính sách.
Cùng với tăng trưởng, Hà Nội gắn triển khai Luật với chăm sóc sức khỏe, giáo dục và cải thiện dịch vụ công. Việc phân cấp cho xã, phường hướng tới giảm khâu trung gian, giúp người dân và doanh nghiệp giải quyết công việc thuận lợi hơn.
Trong lĩnh vực an sinh xã hội, thành phố triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần từ ngày 1/7/2026; xây dựng lộ trình miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông. Việc tổ chức khám, thông báo lịch và hướng dẫn thủ tục cần thuận tiện để người dân tiếp cận được chính sách.
Dù vậy, hiện ùn tắc giao thông, úng ngập và hạ tầng chưa đồng bộ vẫn là thách thức. Hiệu quả cơ chế đặc thù cần được thể hiện bằng việc đi lại thuận tiện, môi trường sống cải thiện, thủ tục nhanh hơn và chi phí kinh doanh giảm.
Do đó, thời gian tới, Hà Nội tiếp tục hoàn thiện văn bản hướng dẫn, đẩy nhanh hạ tầng chiến lược, nâng cao hiệu quả đầu tư công và huy động nguồn lực xã hội. Những hồ sơ được giải quyết, các dự án được thi công và công trình đưa vào sử dụng sẽ là căn cứ để đánh giá hiệu quả các cơ chế mới.
Có thể thấy rằng, với những cơ chế, chính sách đặc thù được trao quyền, Hà Nội có thêm điều kiện để tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho những lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng. Tuy nhiên, hiệu quả của Luật Thủ đô không chỉ được đo bằng các chỉ tiêu kinh tế mà còn phải thể hiện qua tiến độ các công trình, chất lượng dịch vụ công và những chuyển biến thiết thực trong đời sống người dân, hoạt động của doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để các cơ chế mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy Thủ đô phát triển nhanh và bền vững./.
