Du lịch chăm sóc sức khỏe không chỉ là xu hướng mới của thị trường mà đang từng bước trở thành phân khúc có giá trị gia tăng cao, có khả năng kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và tạo động lực phát triển nhiều ngành, lĩnh vực liên quan.
Phát triển du lịch y tế đang mở ra hướng đi mới, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và tạo thêm giá trị cho nền kinh tế. Với lợi thế về hệ thống y tế, nền y học cổ truyền lâu đời, nguồn dược liệu phong phú cùng tài nguyên thiên nhiên và văn hóa đa dạng, Việt Nam có nhiều điều kiện để phát triển lĩnh vực này. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ, chuyên nghiệp, bảo đảm chất lượng và an toàn.
* Du lịch y tế khác với du lịch chăm sóc sức khoẻ
Những năm gần đây, chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống, cân bằng thể chất và tinh thần đang trở thành nhu cầu ngày càng phổ biến của người dân và du khách. Du lịch chăm sóc sức khỏe không chỉ là xu hướng mới của thị trường mà đang từng bước trở thành phân khúc có giá trị gia tăng cao, có khả năng kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và tạo động lực phát triển nhiều ngành, lĩnh vực liên quan.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu đánh giá, Việt Nam có hệ thống tài nguyên thiên nhiên phong phú với biển, rừng, suối khoáng, bùn khoáng, nguồn dược liệu đa dạng; nền y học cổ truyền lâu đời cùng bản sắc văn hóa phong phú của cộng đồng các dân tộc. Đây là những nền tảng quan trọng để hình thành các sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe có chất lượng, khả năng cạnh tranh và mang bản sắc Việt Nam.
Đồng thời ông Hà Văn Siêu cho rằng, cần nhìn nhận lĩnh vực này như một hệ sinh thái, một chuỗi giá trị có sự kết nối giữa du lịch với y tế, thể thao, văn hóa, nông nghiệp, dược liệu, khoa học - công nghệ, tri thức bản địa, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.
Định hướng phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe của ngành du lịch có mối liên hệ chặt chẽ với phát triển du lịch y tế, song hai lĩnh vực có phạm vi và trọng tâm khác nhau. Trong đó, du lịch chăm sóc sức khỏe hướng tới khai thác các tài nguyên, sản phẩm và dịch vụ phục vụ nhu cầu nâng cao thể chất, tinh thần, nghỉ dưỡng; còn du lịch y tế tập trung vào các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh gắn với hoạt động du lịch. Việc phân biệt rõ hai định hướng là cơ sở để xây dựng chính sách phù hợp, đồng thời phát huy khả năng bổ trợ, kết nối giữa các lĩnh vực.
Cụ thể hóa định hướng phát triển du lịch y tế, dự thảo Đề án “Phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026–2030” của Bộ Y tế hướng tới phát triển du lịch y tế thành lĩnh vực mũi nhọn, trên cơ sở cụ thể hóa các Nghị quyết 72/NQ-TW, Nghị quyết 26/NQ-TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 282/NQ-CP của Chính phủ.
Theo dự thảo, mục tiêu đến năm 2030 là hình thành chuỗi dịch vụ du lịch y tế Việt Nam chuyên nghiệp, an toàn, chất lượng cao; phát triển một số sản phẩm và điểm đến du lịch y tế có năng lực cạnh tranh trong khu vực; từng bước xây dựng uy tín và thương hiệu du lịch y tế Việt Nam trên thị trường quốc tế. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, thu hút nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội và giảm nhu cầu ra nước ngoài khám bệnh, chữa bệnh.
* Yêu cầu về thị thực, nhập cảnh thuận lợi
Một trong những chỉ tiêu đáng chú ý của dự thảo là phấn đấu tối thiểu 20 bệnh viện đạt chứng nhận chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, trong đó có ít nhất 5 bệnh viện công lập. Đây là mục tiêu gắn với yêu cầu nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ, chuẩn hóa chất lượng khám, chữa bệnh và tạo dựng niềm tin đối với người bệnh quốc tế.
Dự thảo cũng xác định 8 địa phương ưu tiên lựa chọn, phát triển các điểm đến du lịch y tế trọng điểm gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Huế, Khánh Hòa và An Giang (Phú Quốc). Việc lựa chọn điểm đến cụ thể sẽ căn cứ vào kết quả đánh giá năng lực cung ứng dịch vụ y tế, chất lượng chuyên môn, cơ sở vật chất, tài nguyên du lịch, giao thông, lưu trú và nhu cầu thị trường.
Cách tiếp cận này cho thấy phát triển điểm đến du lịch y tế không chỉ dựa trên lợi thế về tài nguyên du lịch mà phải đặt năng lực chuyên môn và chất lượng dịch vụ y tế làm điều kiện quan trọng. Các địa phương được lựa chọn cần có sự kết hợp giữa cơ sở khám, chữa bệnh với hệ thống lưu trú, giao thông và các dịch vụ hỗ trợ, qua đó hình thành chuỗi phục vụ thuận tiện cho người bệnh và người đi cùng.
Về sản phẩm, dự thảo xác định 5 nhóm dịch vụ cốt lõi gồm: khám sức khỏe tầm soát và phát hiện sớm bệnh; nha khoa và hỗ trợ sinh sản; dịch vụ khám, chữa bệnh chuyên sâu; y học cổ truyền và phục hồi chức năng; chăm sóc nâng cao sức khỏe, nghỉ dưỡng và chăm sóc người cao tuổi. Các nhóm sản phẩm này bao quát nhiều nhu cầu khác nhau, từ khám sức khỏe chủ động đến điều trị chuyên sâu, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn. Việc kết nối dịch vụ y tế với nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe sẽ góp phần hình thành những sản phẩm có tính liên kết, nâng cao trải nghiệm và giá trị dịch vụ.
Dự thảo Đề án đề xuất 5 nhóm giải pháp chính, tập trung vào hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế điều phối; rà soát các quy định pháp lý; nghiên cứu cơ chế ưu đãi thị thực, lưu trú cho bệnh nhân quốc tế và người đi cùng; hướng dẫn giá dịch vụ, thanh toán bảo hiểm quốc tế và chính sách thu hút đầu tư xã hội hóa.
Trong đó, việc tạo thuận lợi về thị thực, nhập cảnh, lưu trú và đi lại đối với người bệnh nước ngoài cùng người chăm sóc đi kèm được xác định là một trong những yêu cầu nhằm thu hút khách quốc tế đến Việt Nam khám, chữa bệnh.
Cùng với cơ chế, chính sách, chất lượng phục vụ tại các cơ sở y tế có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng cạnh tranh của du lịch y tế Việt Nam. Dự thảo đặt ra yêu cầu xây dựng quy trình phục vụ người bệnh quốc tế từ tư vấn, đặt lịch, tiếp nhận, điều trị đến thanh toán và theo dõi sau điều trị. Thông tin về chất lượng, chi phí dịch vụ phải được công khai, minh bạch và cung cấp bằng nhiều ngôn ngữ.
Bộ Y tế nhấn mạnh việc phát triển du lịch y tế phải bảo đảm an toàn người bệnh, không ảnh hưởng đến chất lượng khám, chữa bệnh và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân trong nước. Đây là yêu cầu xuyên suốt nhằm bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển dịch vụ, thu hút nguồn lực và nhiệm vụ chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân./.
