Theo định hướng của UBND xã Nội Bài, địa phương hướng tới phát triển du lịch văn hóa, sinh thái và trải nghiệm đặc trưng tại cửa ngõ phía Bắc Thủ đô.
Nằm ở cửa ngõ phía Bắc Thủ đô, có Cảng hàng không quốc tế Nội Bài cùng mạng lưới giao thông kết nối thuận lợi với trung tâm Hà Nội và các tỉnh phía Bắc, xã Nội Bài sở hữu nhiều lợi thế về vị trí, cảnh quan tự nhiên và tài nguyên văn hóa. Tuy nhiên, việc kết nối các điểm tham quan thành sản phẩm du lịch có tính hệ thống, đáp ứng nhu cầu thị trường vẫn là bài toán đặt ra đối với địa phương.
*Kết nối tài nguyên thành sản phẩm du lịch
Theo báo cáo của UBND xã Nội Bài, địa phương có gần 342 ha rừng, hệ thống sông, hồ, cảnh quan nông thôn và nhiều công trình văn hóa, lịch sử có giá trị. Trên địa bàn có 7 di tích xếp hạng cấp quốc gia, 20 di tích xếp hạng cấp thành phố, cùng hệ thống các điểm đến văn hóa, lịch sử, tâm linh, sinh thái và các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng với 24 sản phẩm OCOP đạt 4 sao, có 10 sản phẩm đạt 3 sao. Đây là cơ sở để phát triển các loại hình du lịch văn hóa, tâm linh, sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm nông nghiệp, làng quê.
Trong nhóm tài nguyên văn hóa, đền Thanh Nhàn tại thôn Trung là một điểm nhấn, gắn với tín ngưỡng thờ Thánh Gióng. Di tích lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị, trong đó có tượng Đức Thánh Phù Đổng bằng đồng nguyên khối cao khoảng 2,05 m, nặng khoảng 2,5 tấn. Lễ hội đền được tổ chức hằng năm vào các ngày 5, 6 và 7 tháng Giêng âm lịch.
Bên cạnh đó, Việt Phủ Thành Chương là điểm đến có khả năng thu hút khách tham quan, tìm hiểu kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa truyền thống Việt Nam. Việc kết nối hai điểm đến này với hệ thống di tích trên địa bàn và các khu vực lân cận có thể tạo nên những hành trình trải nghiệm đa dạng, thay vì khai thác từng địa điểm riêng lẻ.
Ở hướng du lịch sinh thái, hồ Đồng Quan với mặt nước, rừng thông và cảnh quan đồi núi có tiềm năng phát triển các hoạt động ngoài trời, nghỉ dưỡng cuối tuần và trải nghiệm thiên nhiên. Tuy nhiên, việc khai thác cần gắn với bảo vệ cảnh quan, quản lý tài nguyên và bảo đảm an toàn cho du khách.
Du lịch nông nghiệp, làng quê cũng là hướng phát triển đáng chú ý, với các sản phẩm đặc trưng như gạo nếp cái hoa vàng Phú Minh, bánh chưng xanh Hải Yến cùng các sản phẩm rau, củ, quả. Các hoạt động tham quan cơ sở sản xuất, tìm hiểu quy trình chế biến, trải nghiệm làm bánh và thưởng thức ẩm thực có thể giúp gia tăng giá trị sản phẩm OCOP, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân.
*Phát huy lợi thế cửa ngõ hàng không
Theo định hướng của UBND xã Nội Bài, địa phương hướng tới phát triển du lịch văn hóa, sinh thái và trải nghiệm đặc trưng tại cửa ngõ phía Bắc Thủ đô; lấy văn hóa bản địa làm nền tảng, sinh thái làm không gian, nông nghiệp, sản phẩm OCOP và ẩm thực làm điểm nhấn, đồng thời phát huy lợi thế kết nối của Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.
Một số tuyến du lịch được đề xuất gồm “Theo dấu chân Thánh Gióng”, kết nối đền Thanh Nhàn với các di tích liên quan và khu di tích đền Sóc; “Tinh hoa Nội Bài”, kết hợp tham quan di tích, Việt Phủ Thành Chương, hồ Đồng Quan và điểm giới thiệu sản phẩm OCOP; “Hương vị Nội Bài”, tập trung vào trải nghiệm nông nghiệp, chế biến ẩm thực và tìm hiểu sản phẩm địa phương; “Nội Bài xanh”, kết hợp tham quan hồ Đồng Quan với hoạt động ngoài trời và trải nghiệm làng quê.
Lợi thế gần sân bay cũng mở ra khả năng phát triển các chương trình tham quan nửa ngày hoặc một ngày dành cho khách lưu trú tại khu vực sân bay, khách có thời gian chờ chuyến bay và du khách muốn khám phá những điểm đến ngoài trung tâm Hà Nội. Nếu được thiết kế phù hợp về thời gian, phương tiện di chuyển và trải nghiệm, các chương trình này có thể bổ sung lựa chọn cho du khách, đồng thời mở rộng thị trường cho doanh nghiệp lữ hành.
Đánh giá tiềm năng, lợi thế của Nội Bài, ông Phan Huy Cường, Trưởng phòng Lữ hành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho biết, qua khảo sát thực tế, Nội Bài có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, đặc biệt nhờ vị trí kết nối giao thông thuận lợi và hệ thống điểm đến đa dạng. Thông qua chương trình, Sở mong muốn các chuyên gia và doanh nghiệp lữ hành đóng góp ý kiến về phương án kết nối các điểm tham quan, nâng cao chất lượng dịch vụ và xác định quy mô, khả năng thu hút khách. Trên cơ sở đó, ngành Du lịch Hà Nội sẽ tiếp tục tư vấn, hỗ trợ địa phương hoàn thiện sản phẩm, hướng tới hình thành các tour, tuyến có khả năng đưa vào khai thác thực tế.
Tuy nhiên, tiềm năng chỉ có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế khi các điểm đến được kết nối thành sản phẩm cụ thể, có lịch trình, dịch vụ và chất lượng phục vụ phù hợp. Các yếu tố như giao thông, biển chỉ dẫn, thuyết minh, thông tin đa ngôn ngữ, cơ sở đón tiếp và khả năng liên kết giữa các điểm cần được nghiên cứu đồng bộ.
Đối với du lịch sinh thái, yêu cầu đặt ra là khai thác có kiểm soát, bảo vệ môi trường và cảnh quan tự nhiên. Với du lịch nông nghiệp, cộng đồng và sản phẩm OCOP, cần chú trọng chất lượng trải nghiệm, điều kiện đón khách, tính ổn định của dịch vụ và sự tham gia thực chất của người dân địa phương.
Ông Nguyễn Nam Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nội Bài cho biết, địa phương xác định phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan và tạo sinh kế cho người dân. Trước mắt, xã quan tâm trùng tu, tôn tạo, số hóa các di tích lịch sử, văn hóa; định hướng nâng cấp đền Thanh Nhàn thành điểm du lịch văn hóa mẫu, đồng thời nghiên cứu phát triển các không gian du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với trải nghiệm nông nghiệp và sản phẩm OCOP.
Theo ông Nguyễn Nam Hà, lợi thế gần Cảng hàng không quốc tế Nội Bài còn mở ra cơ hội kết nối với các hãng hàng không trong việc quảng bá điểm đến, thu hút du khách. Địa phương mong muốn các doanh nghiệp lữ hành tham gia đánh giá tiềm năng, lựa chọn thị trường phù hợp, xây dựng các chương trình trải nghiệm có thời lượng linh hoạt và đưa điểm đến Nội Bài vào hệ thống tour, tuyến. Về phía địa phương, xã sẽ tập trung cải thiện cảnh quan, môi trường, bảo đảm an ninh, an toàn tại các điểm đến, đồng thời phối hợp tháo gỡ khó khăn để thúc đẩy hợp tác phát triển du lịch.
Chương trình khảo sát, kết nối với doanh nghiệp lữ hành do Sở Văn hóa, Thể thao Hà Nội phối hợp với UBND xã Nội Bài tổ chức ngày 17/10, được kỳ vọng góp phần đánh giá khả năng khai thác thực tế của từng điểm đến, xác định nhóm khách hàng tiềm năng và xây dựng các chương trình du lịch phù hợp. Đây cũng là dịp để địa phương tiếp nhận ý kiến từ các đơn vị tổ chức tour về khả năng kết nối điểm đến, chất lượng dịch vụ và nhu cầu của thị trường.
Ông Phùng Quang Thắng, Phó Chủ tịch thường trực Liên chi hội Lữ hành Việt Nam đánh giá xã Nội Bài có nhiều lợi thế cạnh tranh nhờ vị trí cửa ngõ hàng không quốc tế, các giá trị văn hóa, ẩm thực và cảnh quan sinh thái hồ Đồng Quan. Để phát triển du lịch bền vững, xã cần xây dựng thương hiệu điểm đến xanh, nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, tăng cường liên kết với doanh nghiệp lữ hành và các địa phương lân cận, qua đó thu hút khách lưu trú và gia tăng giá trị trải nghiệm.
Ông Vũ Văn Tuyên, Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Travelogy Việt Nam cho rằng, các điểm đến tại xã Nội Bài có tiềm năng thu hút khách nội địa và quốc tế, đặc biệt là trải nghiệm ẩm thực truyền thống và không gian văn hóa tại Việt Phủ Thành Chương... Tuy nhiên, các dịch vụ còn đơn lẻ, thiếu chương trình tour hoàn chỉnh. Để khai thác thương mại, cần xây dựng sản phẩm trải nghiệm đặc trưng, bổ sung hoạt động biểu diễn văn hóa, hoàn thiện thông tin số hóa về dịch vụ và tăng cường liên kết với doanh nghiệp lữ hành.
Để khai thác tiềm năng du lịch trên địa bàn, bên cạnh việc tăng cường kết nối thị trường, UBND xã Nội Bài định hướng nghiên cứu xây dựng đề án phát triển du lịch giai đoạn 2027 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035; xây dựng bản đồ du lịch số, hệ thống mã QR cung cấp thông tin tại các điểm đến, từng bước chuẩn hóa hoạt động đón khách và nâng cao năng lực phục vụ của nguồn nhân lực tại chỗ.
Việc phát triển du lịch Nội Bài vì vậy không chỉ dừng ở khai thác các điểm tham quan sẵn có mà hướng tới hình thành những sản phẩm có khả năng kết nối di sản, sinh thái, văn hóa làng quê và ẩm thực. Qua đó, địa phương từng bước phát huy lợi thế cửa ngõ hàng không, tạo thêm động lực phát triển kinh tế địa phương và góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch Thủ đô./.
