Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2030 tại Mường Ảng hướng tới tạo chuyển biến từ cơ sở, đưa các hoạt động bảo tồn, phát huy văn hóa gắn với nhu cầu thực tế của người dân.
Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035, giai đoạn I từ năm 2025 đến năm 2030, xã Mường Ảng (tỉnh Điện Biên) đã xây dựng kế hoạch triển khai với nhiều nhiệm vụ, chỉ tiêu cụ thể. Trọng tâm là hoàn thiện thiết chế văn hóa cơ sở, bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, đồng thời gắn phát triển văn hóa với du lịch cộng đồng và chuyển đổi số.
Ông Nguyễn Đức Quang Phó Chủ tịch UBND xã Mường Ảng cho biết, địa phương xác định người dân là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng các giá trị văn hóa; đồng thời huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này. Mục tiêu đến năm 2030, xã Mường Ảng phấn đấu đạt 9 nhóm mục tiêu cụ thể. Trong đó, trên 85% thôn, bản có nhà văn hóa, khu thể thao; 100% thôn, bản có biển tên và bảng thông tin. Trên 80% người dân được tham gia, hưởng thụ các hoạt động văn hóa; trên 85% người dân được nghe, xem các kênh phát thanh, truyền hình của tỉnh và địa phương.
Cùng với đó, địa phương đặt mục tiêu có trên 85% gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”, trên 75% thôn, bản đạt danh hiệu văn hóa và 100% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa. Toàn bộ học sinh được tiếp cận, tham gia các hoạt động giáo dục nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa; tối thiểu 70% cơ sở giáo dục có đủ phòng học bộ môn, thiết bị và cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy âm nhạc, mỹ thuật, nghệ thuật và giáo dục thể chất theo quy định. Một trong những nhiệm vụ được xã Mường Ảng chú trọng là xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa từ xã đến thôn, bản. Địa phương sẽ rà soát, đầu tư xây dựng, nâng cấp nhà văn hóa, khu thể thao, không gian sinh hoạt cộng đồng; bổ sung trang thiết bị và nâng cao năng lực quản lý, khai thác các thiết chế hiện có.
Việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở được gắn với thực hiện nếp sống văn minh, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc; bảo vệ cảnh quan, môi trường và phát huy vai trò của cộng đồng trong gìn giữ các giá trị truyền thống. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng được duy trì, tạo điều kiện để người dân tham gia sinh hoạt, giao lưu và nâng cao mức hưởng thụ văn hóa.
Đáng chú ý, kế hoạch đặt mục tiêu 100% thôn, bản có đội văn nghệ quần chúng hoạt động thường xuyên. Hằng năm, xã tổ chức ít nhất một sự kiện hoặc hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao cấp xã như lễ hội truyền thống, ngày hội văn hóa các dân tộc, giải thể thao dân tộc. Đây cũng là dịp giới thiệu những nét đặc sắc trong đời sống văn hóa cộng đồng, góp phần thu hút du khách đến địa phương.
Đối với công tác bảo tồn di sản, Mường Ảng tập trung bảo vệ, phục hồi và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của các dân tộc trên địa bàn. Các hoạt động truyền dạy dân ca, dân vũ, nghề thủ công truyền thống được quan tâm triển khai, gắn với bồi dưỡng lực lượng kế cận trong cộng đồng. Địa phương cũng đặt mục tiêu hỗ trợ từ 70-80% nghệ nhân ưu tú, người nắm giữ di sản văn hóa phi vật thể tổ chức các lớp truyền dạy văn hóa, nghệ thuật truyền thống cho thế hệ trẻ.
Cùng với truyền dạy, xã định hướng khôi phục, phục dựng và tổ chức các lễ hội truyền thống, ngày hội văn hóa, giao lưu, liên hoan nghệ thuật và thi đấu thể thao dân tộc. Việc bảo tồn di sản không chỉ dừng lại ở lưu giữ những giá trị truyền thống mà còn hướng tới khai thác phù hợp để hình thành các sản phẩm phục vụ du lịch, tạo thêm sinh kế cho người dân.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mường Ảng Nguyễn Đức Quang, trong kế hoạch phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, địa phương xác định du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng là một trong những hướng khai thác tiềm năng địa phương. Các loại hình homestay, trải nghiệm đời sống bản làng, nghệ thuật biểu diễn dân gian và sản phẩm thủ công truyền thống như dệt thổ cẩm, mây tre đan, ẩm thực dân tộc được khuyến khích phát triển phù hợp với điều kiện thực tế. Các hoạt động quảng bá hình ảnh con người, cảnh quan thiên nhiên, nét đẹp văn hóa đặc trưng và sản phẩm địa phương sẽ được tăng cường trên internet, các nền tảng số để mở rộng khả năng tiếp cận du khách trong và ngoài nước.
Cùng với đó, chuyển đổi số được xem là giải pháp hỗ trợ quan trọng trong quản lý, quảng bá và phát huy các giá trị văn hóa. Theo mục tiêu đề ra, 100% sự kiện văn hóa, lễ hội của xã được quảng bá trên trang thông tin điện tử hoặc trang mạng xã hội chính thức của địa phương. Trên 80% người dân phấn đấu có thể tra cứu, tiếp cận thông tin về văn hóa, lịch sử địa phương và các chương trình nghệ thuật thông qua điện thoại thông minh hoặc hệ thống internet công cộng tại nhà văn hóa thôn, bản. Để thực hiện mục tiêu này, Mường Ảng đặt chỉ tiêu 100% công chức phụ trách văn hóa - thông tin và 85% cán bộ, công chức xã được bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyển đổi số trong quản lý, tuyên truyền văn hóa. Các sản phẩm văn hóa, nông sản đặc trưng, sản phẩm OCOP cũng được đẩy mạnh giới thiệu trên internet và các nền tảng có khả năng tiếp cận khách hàng, du khách.
Bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ, phát triển nguồn nhân lực văn hóa được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt. Xã phấn đấu 100% công chức, viên chức phụ trách công tác văn hóa, truyền thanh được tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng số và quản trị văn hóa. Giáo viên âm nhạc, mỹ thuật tại các trường học được tạo điều kiện tham gia bồi dưỡng chuyên môn; cán bộ cơ sở được tập huấn về tổ chức hoạt động văn hóa cộng đồng.
Công tác giáo dục văn hóa, đạo đức, lối sống cũng được triển khai đồng bộ trong gia đình, nhà trường và cộng đồng. Địa phương phấn đấu 100% cán bộ, công chức, viên chức được tập huấn về đạo đức công vụ; 100% cơ sở giáo dục triển khai giáo dục đạo đức, lối sống, văn hóa học đường và toàn bộ học sinh được tham gia giáo dục kỹ năng sống. Các cơ quan hành chính nhà nước, lực lượng vũ trang trên địa bàn thực hiện quy chế, nội quy về văn hóa công vụ, giao tiếp và ứng xử.
Để bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai đồng bộ, UBND xã Mường Ảng phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị, tổ chức chính trị - xã hội và các thôn, bản. Trong đó, Phòng Văn hóa - Xã hội là cơ quan thường trực, chủ trì tham mưu xây dựng kế hoạch hằng năm, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra và tổng hợp kết quả thực hiện. Phòng Kinh tế tham mưu quản lý, huy động, phân bổ và sử dụng nguồn vốn; phối hợp phát triển hạ tầng văn hóa gắn với xây dựng nông thôn mới và du lịch cộng đồng.
Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã đảm nhiệm công tác thông tin, tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh và các nền tảng số; tập trung giới thiệu mục tiêu, nhiệm vụ, kết quả thực hiện Chương trình, các mô hình hay và sản phẩm văn hóa đặc trưng. Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, các tổ chức chính trị - xã hội và ban quản lý các thôn, bản phối hợp tuyên truyền, vận động người dân tham gia, đồng thời huy động nguồn lực xã hội hóa và thực hiện giám sát trong quá trình triển khai.
Với hệ thống chỉ tiêu cụ thể và sự phân công trách nhiệm đến từng cơ quan, đơn vị, thôn, bản, Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2030 tại Mường Ảng hướng tới tạo chuyển biến từ cơ sở, đưa các hoạt động bảo tồn, phát huy văn hóa gắn với nhu cầu thực tế của người dân. Qua đó, từng bước nâng cao đời sống tinh thần, gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc và khai thác hiệu quả những giá trị văn hóa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương./.


