Trong thời gian tới, hoạt động xuất khẩu cần dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và những ngành có giá trị gia tăng cao.
Xuất khẩu đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Phú Thọ. Tỉnh đang tạo những nền tảng để hoạt động xuất khẩu không chỉ tăng về lượng mà còn đóng góp ngày càng lớn hơn vào chất lượng và tăng trưởng kinh tế.
Hiện tại, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của tỉnh còn tập trung vào điện tử, thị trường xuất khẩu phụ thuộc vào một số đối tác chủ yếu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng còn hạn chế. Đây là những điểm nghẽn tỉnh đang tập trung xử lý để chuyển từ tăng nhanh về quy mô sang nâng cao giá trị gia tăng và sức chống chịu của hoạt động xuất khẩu.
Một vấn đề khác là thị trường xuất khẩu vẫn tập trung ở một số thị trường. Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản chiếm khoảng 76,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Sự tập trung này giúp doanh nghiệp duy trì các đơn hàng lớn và ổn định chuỗi cung ứng, nhưng cũng khiến hoạt động xuất khẩu nhạy cảm hơn trước thay đổi về chính sách thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy tắc xuất xứ, chi phí logistics và biến động nhu cầu tại các thị trường chủ lực.
Trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục có nhiều biến động, việc mở rộng thị trường vì vậy không chỉ nhằm tăng thêm đơn hàng mà còn là giải pháp phân tán rủi ro. Phú Thọ cần hỗ trợ doanh nghiệp khai thác tốt hơn các thị trường trong các hiệp định thương mại tự do, đồng thời nâng khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông cho rằng, trong thời gian tới, hoạt động xuất khẩu cần dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và những ngành có giá trị gia tăng cao. Tỉnh ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ và phát triển hạ tầng khu công nghiệp.
Định hướng này có ý nghĩa trực tiếp đối với bài toán xuất khẩu. Khi thu hút được các dự án công nghệ cao và hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ, Phú Thọ không chỉ tăng thêm năng lực sản xuất mà còn có cơ hội nâng vị trí của doanh nghiệp trên chuỗi giá trị, từ cung ứng nguyên vật liệu, linh kiện đến các công đoạn có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.
Việc điều hành tăng trưởng của tỉnh phải gắn với nhận diện rõ dư địa của từng ngành, từng lĩnh vực và lượng hóa đóng góp của từng khu vực kinh tế. Quan điểm này cũng đặt ra yêu cầu đối với hoạt động xuất khẩu là không chỉ chạy theo tốc độ tăng kim ngạch, mà phải quan tâm đến hiệu quả thực chất của nguồn lực được huy động, khả năng lan tỏa tới doanh nghiệp trong nước và mức đóng góp vào tăng trưởng chung.
Vấn đề quan trọng tiếp theo là mức độ liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước. Khi các doanh nghiệp FDI mở rộng sản xuất, kim ngạch xuất khẩu có thể tăng nhanh, nhưng hiệu ứng lan tỏa đối với khu vực doanh nghiệp nội địa sẽ lớn hơn nếu các doanh nghiệp trong tỉnh đủ năng lực trở thành nhà cung ứng. Vì vậy, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, công nghệ, chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế cần được đặt song song với thu hút dự án mới.
Như vậy, yêu cầu đối với xuất khẩu trong giai đoạn cuối năm không chỉ là tiếp tục duy trì đơn hàng và tốc độ tăng kim ngạch. Quan trọng hơn là bảo đảm hoạt động sản xuất không bị gián đoạn, chủ động nguồn nguyên liệu, linh kiện, lao động và logistics; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, đáp ứng các tiêu chuẩn mới và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.
Về dài hạn, Phú Thọ cần chuyển mạnh từ lợi thế về quy mô sản xuất sang lợi thế về năng suất, công nghệ và năng lực cung ứng. Việc phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa, nâng năng lực doanh nghiệp trong nước và hình thành mạng lưới liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa sẽ quyết định mức độ bền vững của tăng trưởng xuất khẩu./.
