Hà Nội yêu cầu tăng cường kiểm soát bụi và chất thải phát sinh tại công trường, gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với chủ đầu tư, nhà thầu và chính quyền cơ sở.
Trong quá trình triển khai các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị, Hà Nội yêu cầu tăng cường kiểm soát bụi và chất thải phát sinh tại công trường, gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với chủ đầu tư, nhà thầu và chính quyền cơ sở. Đây là một trong những nhiệm vụ nhằm khắc phục điểm nghẽn ô nhiễm môi trường, đồng thời bảo đảm hoạt động xây dựng không gây ảnh hưởng kéo dài đến đời sống người dân.
* Kiểm soát bụi ngay từ công trường
Hà Nội đang triển khai nhiều công trình giao thông, hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang đô thị. Các dự án góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng, nhưng hoạt động phá dỡ, đào đắp, tập kết và vận chuyển vật liệu có thể phát sinh bụi, tiếng ồn, chất thải nếu không thực hiện đầy đủ biện pháp bảo vệ môi trường. Tại khu vực đông dân cư, những tác động này còn ảnh hưởng đến sinh hoạt, kinh doanh và lưu thông trên các tuyến đường tiếp giáp công trường.
Nguồn bụi không chỉ xuất hiện trong hàng rào thi công. Đất, cát rơi vãi từ phương tiện vận chuyển, vật liệu tập kết thiếu che chắn và mặt đường không được vệ sinh có thể tiếp tục phát tán bụi khi xe cộ qua lại. Bởi vậy, kiểm soát ô nhiễm phải được thực hiện xuyên suốt từ chuẩn bị mặt bằng, tổ chức thi công đến vận chuyển vật liệu và hoàn trả hạ tầng, thay vì chỉ khắc phục sau khi phát sinh phản ánh.
Tại Công văn số 2986/UBND-NNMT ngày 24/6/2026 về triển khai nhiệm vụ, giải pháp khắc phục điểm nghẽn ô nhiễm môi trường, UBND thành phố Hà Nội giao Sở Xây dựng và UBND các xã, phường, theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền, tiếp tục đôn đốc, kiểm tra, giám sát các ban quản lý dự án đầu tư xây dựng chuyên ngành, chủ đầu tư và nhà thầu thi công trên địa bàn.
Trọng tâm là thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống ô nhiễm bụi trong quá trình phá dỡ, thi công xây dựng, tuân thủ các quy định và chỉ đạo của thành phố về kiểm soát ô nhiễm không khí, bảo đảm vệ sinh môi trường. Công văn yêu cầu thực hiện các nội dung liên quan tại Chỉ thị số 19/CT-UBND ngày 10/12/2025, Chỉ thị số 08/CT-UBND ngày 5/5/2026 và các văn bản chỉ đạo có liên quan.
Yêu cầu này đặt trách nhiệm phòng ngừa lên trước việc xử lý hậu quả. Đối với chủ đầu tư và nhà thầu, việc tổ chức che chắn, quản lý vật liệu, thu gom chất thải, vệ sinh phương tiện vận chuyển và giữ gìn khu vực tiếp giáp công trường cần được thực hiện theo quy định và điều kiện từng dự án. Những biện pháp đó không thay thế yêu cầu bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình mà phải được triển khai đồng thời.
Một vấn đề cần chú trọng là hoàn trả hạ tầng sau thi công. Khi mặt đường, vỉa hè bị đào mở nhưng chậm hoàn trả, đất cát có thể tích tụ, gây mất vệ sinh và ảnh hưởng đến đi lại. Việc bố trí phạm vi thi công hợp lý, phối hợp tổ chức giao thông và khắc phục kịp thời các tồn tại góp phần hạn chế tác động từ công trường ra không gian công cộng.
* Rõ trách nhiệm của từng đơn vị, địa phương
Theo phân công của UBND thành phố, Sở Xây dựng và chính quyền xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành các biện pháp chống bụi tại công trình theo chức năng và thẩm quyền. Chủ đầu tư, nhà thầu chịu trách nhiệm thực hiện các yêu cầu bảo vệ môi trường trong hoạt động thi công. Cách phân công này giúp xác định rõ đầu mối khi phát sinh phản ánh hoặc cần khắc phục vi phạm.
Chính quyền cơ sở có điều kiện nắm bắt hoạt động xây dựng trên địa bàn, nhất là những công trình nằm sát khu dân cư, trường học hoặc tuyến giao thông đông phương tiện. Việc kiểm tra cần chú ý các vị trí tập kết vật liệu, tuyến vận chuyển đất đá, tình trạng vệ sinh mặt đường và việc hoàn trả hạ tầng. Khi có dấu hiệu vi phạm, cơ quan có thẩm quyền cần kiểm tra, xác minh, yêu cầu khắc phục hoặc xử lý theo quy định.
Công văn số 2986/UBND-NNMT còn yêu cầu UBND các xã, phường tiếp tục thực hiện nhiệm vụ kiểm soát ô nhiễm môi trường; tăng cường kiểm tra, giám sát các gói thầu duy trì vệ sinh môi trường. Thành phố giao chính quyền cơ sở chỉ đạo tổ dân phố, thôn và các tổ chức cộng đồng tham gia giám sát, kịp thời phản ánh và phối hợp xử lý những hành vi gây ô nhiễm.
Sự tham gia của người dân có thể hỗ trợ phát hiện tình trạng vật liệu rơi vãi, công trường mất vệ sinh hoặc thi công ảnh hưởng đến khu vực xung quanh. Tuy nhiên, phản ánh phải được tiếp nhận, kiểm tra và xác minh khách quan; không thể coi phản ánh là kết luận vi phạm khi chưa có căn cứ. Trách nhiệm xử lý thuộc về cơ quan và người có thẩm quyền theo quy định pháp luật.
Với các dự án kéo dài qua nhiều tuyến đường hoặc khu dân cư, việc phối hợp giữa chủ đầu tư, nhà thầu và chính quyền địa phương cần được duy trì trong suốt quá trình thi công. Nội dung phối hợp không chỉ gồm vệ sinh công trường mà còn liên quan đến vận chuyển vật liệu, bảo đảm trật tự giao thông và xử lý những ảnh hưởng phát sinh đối với sinh hoạt của người dân.
Công tác kiểm tra cũng cần phân biệt giữa yêu cầu phòng ngừa và kết quả thực hiện. Việc ban hành văn bản, phân công nhiệm vụ thể hiện yêu cầu quản lý, nhưng chưa đủ để khẳng định mức độ ô nhiễm đã giảm. Đánh giá hiệu quả phải dựa trên kết quả kiểm tra, việc khắc phục tồn tại và các dữ liệu môi trường được cơ quan có thẩm quyền xác nhận.
* Gắn quản lý công trường với giải pháp môi trường đồng bộ
Kiểm soát bụi từ hoạt động xây dựng là một phần trong các nhiệm vụ khắc phục điểm nghẽn ô nhiễm môi trường của Hà Nội. Cùng với công trường, thành phố còn phải giải quyết vấn đề thu gom, xử lý nước thải, chất thải rắn và duy trì vệ sinh tại khu dân cư. Những nhiệm vụ này có liên quan nhưng cần được tổ chức theo trách nhiệm, lộ trình và nguồn lực cụ thể.
Tại Công văn số 2986/UBND-NNMT, UBND thành phố giao các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương triển khai các nhiệm vụ, dự án thu gom, xử lý nước thải; chủ động phối hợp tháo gỡ khó khăn nhằm thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu xử lý nước thải theo kế hoạch và lộ trình đến năm 2030.
Đối với chất thải rắn, thành phố yêu cầu các sở, ngành liên quan phối hợp hướng dẫn, hỗ trợ nhà đầu tư hoàn thiện hồ sơ, thủ tục; kịp thời tháo gỡ hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền những vướng mắc trong quá trình triển khai. Các nhà đầu tư được đề nghị tập trung nguồn lực, đẩy nhanh chuẩn bị đầu tư, xây dựng và đưa dự án xử lý chất thải vào vận hành theo tiến độ được chỉ đạo.
Các nhiệm vụ về nước thải và chất thải rắn cho thấy yêu cầu bảo vệ môi trường không thể chỉ giải quyết từng hiện tượng riêng lẻ. Đối với hoạt động xây dựng, biện pháp trước mắt là kiểm soát nguồn bụi, chất thải và vệ sinh khu vực thi công; về lâu dài, cần duy trì trách nhiệm quản lý, kiểm tra thường xuyên và phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị.
Trong bối cảnh thành phố tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường cần được coi là yêu cầu xuyên suốt quá trình thực hiện dự án. Chủ đầu tư, nhà thầu phải chấp hành quy định; chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn thực hiện kiểm tra theo thẩm quyền; phản ánh của người dân được tiếp nhận và xử lý trên cơ sở xác minh thực tế.
Thực hiện đồng bộ các yêu cầu này sẽ góp phần hạn chế tác động từ hoạt động thi công, giữ gìn vệ sinh đô thị và bảo vệ đời sống người dân. Đây cũng là điều kiện để Hà Nội kết hợp mục tiêu hoàn thiện hạ tầng với nhiệm vụ khắc phục điểm nghẽn ô nhiễm môi trường, hướng tới phát triển đô thị bền vững./.
