Những năm qua, công tác xã hội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh ngày càng được quan tâm, triển khai đồng bộ tại các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở y tế, trường học và cộng đồng.
Các hoạt động tư vấn, hỗ trợ tâm lý, kết nối nguồn lực, trợ giúp các nhóm yếu thế được đẩy mạnh, góp phần lan tỏa những giá trị nhân văn, giúp nhiều hoàn cảnh khó khăn ổn định cuộc sống và từng bước hòa nhập cộng đồng.
* Hỗ trợ hòa nhập cộng đồng
Tại lớp học dành cho trẻ khuyết tật nghe nói trong Cơ sở Bảo trợ xã hội tổng hợp Bắc Ninh, cô giáo Phan Thị Bình sử dụng giao tiếp bằng ký hiệu, kết hợp khẩu hình miệng và hình ảnh trực quan để hướng dẫn các em nhận biết mặt chữ, luyện phát âm. Mỗi cử chỉ tay, ánh mắt hay nụ cười động viên của cô đều giúp các em thêm tự tin, mạnh dạn giao tiếp. Nhờ sự kiên trì của giáo viên và sự hỗ trợ của cán bộ làm công tác xã hội, nhiều trẻ từng bước cải thiện khả năng nghe, nói, hòa nhập với các hoạt động học tập và sinh hoạt tại Cơ sở.
Cô Phan Thị Bình chia sẻ: “Mỗi em ở đây có mức độ khiếm thính khác nhau nên việc dạy học đòi hỏi sự kiên trì và linh hoạt. Chúng tôi phải sử dụng nhiều phương pháp như ký hiệu tay, hình ảnh trực quan, luyện khẩu hình để các em từng bước tiếp cận kiến thức. Khi thấy các em phát âm được một từ đơn giản hay chủ động giao tiếp với bạn bè, đó là niềm vui và động lực rất lớn đối với giáo viên. Mong muốn của chúng tôi là giúp các em tự tin hơn, từng bước hòa nhập với cuộc sống”.
Em Nguyễn Huy Hoàng, sinh năm 2010, khi mới vào Cơ sở bị câm, điếc bẩm sinh, không thể giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu và rất rụt rè. Sau thời gian được các thầy, cô hướng dẫn, hỗ trợ, Hoàng đã dần làm quen với ký hiệu tay, biết bày tỏ nhu cầu và tham gia các hoạt động cùng bạn bè. Hoàng chia sẻ bằng ngôn ngữ ký hiệu, qua sự hỗ trợ của giáo viên: “Trước đây em rất ngại, không biết nói chuyện với mọi người. Được các cô dạy từng ký hiệu, từng chữ, em hiểu bài hơn và có thể trao đổi với các bạn. Ở đây em được học, được chơi nên em rất vui và tự tin hơn”.
Không chỉ chăm lo đời sống vật chất, Cơ sở Bảo trợ xã hội tổng hợp Bắc Ninh còn chú trọng triển khai các hoạt động công tác xã hội nhằm hỗ trợ tâm lý, kết nối nguồn lực và tạo cơ hội hòa nhập cộng đồng cho các nhóm yếu thế. Nhiều hoàn cảnh khó khăn được sẻ chia, tiếp thêm động lực vươn lên trong cuộc sống.
Cơ sở đang quản lý, chăm sóc nhiều nhóm đối tượng đặc thù như người cao tuổi cô đơn, người khuyết tật, trẻ mồ côi, trẻ em nhiễm HIV và các trường hợp cần trợ giúp khẩn cấp. Với đặc thù đối tượng đa dạng, nhiều trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt, công tác xã hội được xác định là cầu nối quan trọng giữa đối tượng với chính sách, dịch vụ hỗ trợ và cộng đồng. Đội ngũ cán bộ, nhân viên công tác xã hội thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của từng trường hợp, xây dựng kế hoạch trợ giúp phù hợp, phối hợp với gia đình và địa phương để hỗ trợ hòa nhập cộng đồng.
Trong năm 2025, các hoạt động tư vấn, hỗ trợ được triển khai linh hoạt, giúp nhiều đối tượng ổn định tâm lý, nâng cao chất lượng cuộc sống. Cơ sở đã thực hiện tư vấn cho 678 lượt đối tượng và thân nhân; tổ chức tư vấn tại địa phương cho 88 trường hợp; phối hợp rà soát, nắm bắt thông tin của hơn 8.000 đối tượng bảo trợ xã hội trên địa bàn. Bên cạnh đó, đơn vị đã can thiệp, trợ giúp 1.298 lượt đối tượng; thực hiện tham vấn cá nhân 421 lượt đối với người cao tuổi, trẻ em mồ côi, người nhiễm HIV và các trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động trợ giúp trực tiếp, công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cũng được đẩy mạnh. Trong năm, Cơ sở đã tổ chức 5 hội nghị tư vấn, tọa đàm với 370 lượt đối tượng và thân nhân tham gia; phối hợp tuyên truyền pháp luật, phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em và các tệ nạn xã hội. Các hoạt động này giúp đối tượng nâng cao kỹ năng sống, tự tin hơn trong giao tiếp và từng bước hòa nhập cộng đồng.
Đối với nhiều đối tượng đang được chăm sóc tại Cơ sở, sự quan tâm của đội ngũ làm công tác xã hội không chỉ là hỗ trợ vật chất mà còn là nguồn động viên tinh thần. Nhiều người cao tuổi cô đơn được trò chuyện, tham gia sinh hoạt tập thể; trẻ em mồ côi được hướng dẫn kỹ năng sống, học tập và vui chơi; người khuyết tật được hỗ trợ phục hồi chức năng, định hướng nghề nghiệp phù hợp. Những hoạt động này góp phần tạo môi trường sống ấm áp, giúp đối tượng cảm nhận được sự sẻ chia và chăm sóc như trong gia đình.
Cụ Nguyễn Thị Nhung, 75 tuổi, người già cô đơn vào Cơ sở sống từ năm 2010 chia sẻ: “Sống tại Cơ sở nhiều năm nay, tôi luôn nhận được sự quan tâm, chăm sóc tận tình của cán bộ, nhân viên. Từ bữa ăn, giấc ngủ đến việc thăm khám sức khỏe đều được lo chu đáo, chúng tôi còn có người trò chuyện, động viên mỗi ngày. Với người già cô đơn như tôi, Cơ sở thực sự là mái nhà thứ hai, giúp tôi yên tâm sống những năm tháng tuổi già trong sự quan tâm, yêu thương”.
Đội ngũ nhân viên công tác xã hội của Cơ sở thường xuyên trực tiếp tiếp cận, đánh giá nhu cầu của từng trường hợp, kết nối các nguồn lực hỗ trợ từ cộng đồng. Bên cạnh đó, đơn vị cũng chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ, từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động công tác xã hội, đáp ứng yêu cầu chăm sóc đối tượng ngày càng toàn diện hơn.
* Nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp
Giám đốc Cơ sở Bảo trợ xã hội tổng hợp Bắc Ninh Nguyễn Văn Huế cho biết, công tác xã hội giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng, tạo cơ hội để các nhóm yếu thế được phục hồi, phát triển và hòa nhập cộng đồng. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục đẩy mạnh hoạt động tư vấn, tham vấn tâm lý; tăng cường phối hợp với địa phương trong rà soát, tiếp nhận và quản lý đối tượng; huy động nguồn lực xã hội hóa nhằm cải thiện điều kiện sống và nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp.
Cùng với đó, Cơ sở chú trọng nâng cao chất lượng chăm sóc, phục hồi chức năng, giáo dục và dạy nghề cho đối tượng; tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng về công tác xã hội; từng bước đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động chuyên môn.
Không chỉ tại Cơ sở Bảo trợ xã hội tổng hợp Bắc Ninh, công tác xã hội trên địa bàn tỉnh thời gian qua được triển khai ngày càng sâu rộng tại các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở y tế, trường học và cộng đồng. Các hoạt động tư vấn, hỗ trợ tâm lý, can thiệp khẩn cấp, kết nối nguồn lực xã hội, trợ giúp người yếu thế được chú trọng, góp phần chăm lo tốt hơn cho người có hoàn cảnh khó khăn, nâng cao chất lượng an sinh xã hội.
Tuy nhiên, công tác xã hội trên địa bàn tỉnh vẫn còn gặp không ít khó khăn như: nhu cầu hỗ trợ đa dạng và phức tạp; đội ngũ nhân viên công tác xã hội còn mỏng; cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động chuyên môn ở một số đơn vị còn hạn chế; việc kết nối, huy động nguồn lực xã hội hóa chưa đồng đều. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận người dân về vai trò của công tác xã hội chưa đầy đủ, khiến việc tiếp cận, hỗ trợ đối tượng trong cộng đồng đôi khi còn gặp trở ngại.
Theo Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Văn Định, trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu về công tác xã hội ngày càng lớn và đa dạng, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới sự chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững. Thời gian tới, ngành Y tế tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác xã hội cả về chuyên môn và kỹ năng; đẩy mạnh ứng dụng các mô hình chăm sóc, hỗ trợ tiên tiến, phù hợp với từng nhóm đối tượng; tăng cường phối hợp với các ngành, tổ chức, cá nhân để huy động nguồn lực xã hội; quan tâm hơn nữa đến đời sống vật chất, tinh thần của các đối tượng, bảo đảm mọi người đều được chăm sóc trong môi trường an toàn, thân thiện và nhân văn./.
