Chính sách mới

Nghị quyết của Bộ Chính trị về đổi mới công tác thanh tra đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới (Phần 1)

Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết của Bộ Chính trị về đổi mới công tác thanh tra đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới (Nghị quyết số 32-NQ/TW, ngày 6/11/2026)

Đoàn công tác Tổng Thanh tra Chính phủ làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tây Ninh, triển khai kế hoạch kiểm tra, giám sát tại 14 cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh. 
Ảnh: Bùi Giang - TTXVN

Sau đây là nội dung Nghị quyết số 32-NQ/TW:

I- TÌNH HÌNH

Qua hơn 80 năm xây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo của Đảng, công tác thanh tra không ngừng đổi mới, đóng góp quan trọng vào nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực, xử lý vi phạm, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, thúc đẩy phát triển đất nước.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, vẫn còn những mặt tồn tại, hạn chế, bất cập; ở một số nơi chưa có trọng tâm, trọng điểm, còn trùng lặp, chồng chéo; chất lượng, hiệu quả một số cuộc thanh tra chưa cao; việc thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra có mặt còn chậm, chưa nghiêm, chưa đến cùng. Nguyên nhân chủ yếu do nhận thức về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ thanh tra chưa đầy đủ; trách nhiệm của một số cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu trong thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra chưa cao; thể chế, cơ chế phối hợp chưa đồng bộ; phương thức hoạt động, tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ và quản trị ngành Thanh tra chậm đổi mới.

Yêu cầu đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nền quản trị quốc gia hiện đại; vận hành hiệu quả tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, chính quyền địa phương 2 cấp; tiếp tục tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đòi hỏi phải đổi mới căn bản, toàn diện công tác thanh tra. Qua đó, nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; kiến nghị hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực; góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Bộ Chính trị yêu cầu các cấp uỷ, tổ chức đảng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:

II- QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU

1. Quan điểm chỉ đạo

1.1. Bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng; thượng tôn Hiến pháp và pháp luật; phát huy vai trò quản lý của Nhà nước và giám sát của Nhân dân đối với công tác thanh tra. Thanh tra là chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước, là công cụ quan trọng góp phần kiểm soát thực thi quyền lực nhà nước, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Thông qua thanh tra, đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách, kịp thời tham mưu, đề xuất, kiến nghị hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển đất nước.

1.2. Đổi mới công tác thanh tra đặt trong tổng thể công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Bảo đảm hoạt động thanh tra khách quan, công bằng, chính xác, kịp thời, công khai, minh bạch theo quy định; thẩm quyền tương xứng với nguồn lực, năng lực thực thi, gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

1.3. Đổi mới căn bản tư duy và phương thức thanh tra; chú trọng phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo sớm rủi ro, đồng thời xử lý nghiêm vi phạm; từ thanh tra dàn trải sang thanh tra có trọng tâm, trọng điểm; từ xử lý vụ việc riêng lẻ hướng tới phát hiện, giải quyết vấn đề có tính hệ thống; từ thanh tra theo phương pháp truyền thống sang thanh tra theo phương pháp hiện đại dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro.

1.4. Giải quyết hài hoà mối quan hệ giữa kiểm soát và thúc đẩy phát triển; xử lý nghiêm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và hành vi cố ý làm trái; phân biệt vi phạm với sai sót do bất cập của thể chế, pháp luật và rủi ro trong đổi mới sáng tạo, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung, không có động cơ vụ lợi, tham nhũng, tiêu cực. Chú trọng thu hồi tài sản, xử lý trách nhiệm, kiến nghị khắc phục sơ hở, hoàn thiện thể chế, pháp luật và ngăn ngừa tái diễn vi phạm trong tất cả các khâu của công tác thanh tra. Lấy chất lượng kết luận, kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị, thu hồi tài sản và hiệu quả phòng ngừa vi phạm, chấn chỉnh quản lý, hoàn thiện thể chế, pháp luật làm thước đo chủ yếu về hiệu quả công tác thanh tra, bảo đảm yêu cầu phát hiện kịp thời, kết luận chính xác, khách quan, vững chắc, kiến nghị khả thi, xử lý nghiêm minh, thực hiện triệt để.

1.5. Xây dựng ngành Thanh tra tinh gọn, trong sạch, vững mạnh, liêm chính, chuyên nghiệp, hiện đại; đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, tinh thông pháp luật, nghiệp vụ, làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

2. Mục tiêu

2.1. Mục tiêu tổng quát

Đổi mới căn bản, toàn diện công tác thanh tra; xây dựng nền thanh tra chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại, hoạt động chủ yếu dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro; nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo sớm, xử lý vi phạm, kiến nghị hoàn thiện thể chế, góp phần kiểm soát hiệu quả việc thực thi quyền lực, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

2.2. Mục tiêu cụ thể đến năm 2030

- Hoàn thiện đồng bộ pháp luật và cơ chế vận hành hệ thống thanh tra phù hợp với tổ chức bộ máy nhà nước và yêu cầu nhiệm vụ; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa thanh tra với kiểm tra, giám sát của Đảng, kiểm toán nhà nước, cơ quan điều tra và các thiết chế kiểm soát quyền lực khác, khắc phục chồng chéo và không bỏ trống lĩnh vực, địa bàn quản lý.

- Cơ bản hình thành phương thức thanh tra dựa trên dữ liệu, phân tích, dự báo và quản trị rủi ro; số hoá hồ sơ đủ điều kiện, quản lý toàn bộ chu trình thanh tra và việc thực hiện kết luận trên môi trường số; từng bước hình thành nền tảng thanh tra số, nâng cao năng lực phòng ngừa, cảnh báo và phát hiện vấn đề có tính hệ thống.

- Tạo chuyển biến căn bản về chất lượng kết luận và hiệu lực, hiệu quả thực hiện kết luận thanh tra; giải quyết cơ bản tình trạng tồn đọng, kéo dài trong thực hiện kết luận thanh tra theo quy định; nâng cao kết quả thu hồi tài sản, xử lý trách nhiệm, khắc phục vi phạm, chấn chỉnh quản lý và hoàn thiện thể chế.

- Xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra liêm chính, bản lĩnh, chuyên nghiệp, ngang tầm nhiệm vụ; vận hành thực chất, hiệu quả cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình trong hoạt động thanh tra.

2.3. Tầm nhìn đến năm 2045

Xây dựng ngành Thanh tra liêm chính, hiện đại, có năng lực cao trong phân tích, dự báo và quản trị rủi ro với nền tảng thanh tra số hiện đại; phát huy vai trò là một thiết chế kiểm soát quyền lực, công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển và bảo vệ đất nước trong kỷ nguyên mới.

III- NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM

1. Tăng cường lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh tra

Đảng lãnh đạo trực tiếp, toàn diện công tác thanh tra bằng chủ trương, định hướng, chiến lược; thông qua tổ chức đảng, công tác cán bộ; lãnh đạo thể chế hoá, tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu về công tác thanh tra; bảo đảm hoạt động thanh tra đúng định hướng chính trị, phục vụ phát triển đất nước, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Các cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo định hướng mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm và kiểm tra, giám sát hoạt động thanh tra thuộc phạm vi lãnh đạo, quản lý; không buông lỏng lãnh đạo, không bao biện, làm thay, không can thiệp trái quy định vào hoạt động nghiệp vụ thanh tra. Xử lý nghiêm tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên can thiệp trái pháp luật, cản trở, làm sai lệch kết quả thanh tra, tham nhũng, tiêu cực hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra; gắn kết quả lãnh đạo, chỉ đạo công tác thanh tra, thực hiện kết luận thanh tra với trách nhiệm lãnh đạo, quản lý của cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu cơ quan, tổ chức.

2. Hoàn thiện thể chế, pháp luật về thanh tra và các lĩnh vực có liên quan

Thể chế hoá đầy đủ, kịp thời, đúng đắn chủ trương, quan điểm của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong lĩnh vực thanh tra. Rà soát, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và pháp luật liên quan, bảo đảm thống nhất, khả thi, rõ thẩm quyền, trách nhiệm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả phối hợp giữa hoạt động thanh tra với kiểm tra, giám sát của Đảng, kiểm toán nhà nước, điều tra và các cơ quan khác trong hệ thống chính trị; xử lý quy định chồng chéo, bất cập và vướng mắc sau sắp xếp tổ chức bộ máy.

Hoàn thiện cơ chế xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra; thu thập thông tin, tài liệu, dữ liệu; tạm dừng, đình chỉ thanh tra; chuyển giao hồ sơ, dữ liệu, kết luận và nhiệm vụ sau sắp xếp bộ máy. Quy định chặt chẽ việc phối hợp giữa cơ quan thanh tra, cơ quan điều tra và viện kiểm sát trong trao đổi thông tin, đánh giá tài liệu, chứng cứ, nhất là dữ liệu điện tử, chuyển giao, tiếp nhận, xử lý và phản hồi kết quả giải quyết vụ việc có dấu hiệu tội phạm ngay trong quá trình thanh tra. Hoàn thiện cơ chế chuyển giao, theo dõi, phản hồi kết quả xử lý kiến nghị thanh tra về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân; cơ quan thanh tra theo dõi, cung cấp hồ sơ, làm rõ căn cứ kiến nghị theo yêu cầu, không làm thay cơ quan có thẩm quyền xem xét, kiểm điểm, quyết định xử lý. Sửa đổi, bổ sung kết luận, kiến nghị thanh tra bảo đảm có căn cứ, đúng thẩm quyền và được kiểm soát chặt chẽ; không để lợi dụng hợp thức hoá sai phạm, làm giảm trách nhiệm hoặc gây thất thoát tài sản nhà nước.

Hoàn thiện cơ chế kết nối khai thác, sử dụng dữ liệu phục vụ thanh tra gắn với phân quyền truy cập, bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, bảo vệ bí mật nhà nước và dữ liệu cá nhân theo pháp luật. Rà soát, hoàn thiện quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính phù hợp với chức năng thanh tra, phân định rõ thanh tra với kiểm tra chuyên ngành, bảo đảm thống nhất với pháp luật liên quan. Xây dựng cơ chế huy động chuyên gia, nhà khoa học theo nhiệm vụ, không gắn với biên chế, không giao thẩm quyền kết luận thanh tra; kiểm soát chặt chẽ xung đột lợi ích và bảo mật thông tin.

3. Đổi mới căn bản phương thức thanh tra, nâng cao năng lực phòng ngừa, cảnh báo và quản trị rủi ro

Bám sát yêu cầu thực tiễn, yêu cầu quản lý; chủ động nắm tình hình, thu thập, phân tích thông tin, dữ liệu, nhận diện sớm dấu hiệu vi phạm, nguy cơ, rủi ro để xây dựng, điều chỉnh chương trình, kế hoạch thanh tra; xác định đúng trọng tâm, trọng điểm, đối tượng và thời điểm thanh tra. Tập trung vào lĩnh vực trọng yếu; vấn đề lớn, mới, khó, liên ngành, liên vùng; lĩnh vực, địa bàn có nguy cơ cao về tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân.

Kết hợp thanh tra trực tiếp với thanh tra dựa trên dữ liệu; lựa chọn phương thức, phạm vi thanh tra tương xứng với mức độ rủi ro. Thực hiện nghiêm nguyên tắc thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp, hộ kinh do-anh theo mức độ rủi ro, bảo đảm tần suất theo quy định; không để trùng lặp, chồng chéo giữa thanh tra, kiểm tra, kiểm toán; ưu tiên khai thác dữ liệu, giảm thanh tra trực tiếp đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt, tăng cường giám sát chủ thể có nguy cơ cao, vi phạm lặp lại; thanh tra đột xuất khi có căn cứ theo pháp luật. Cơ quan thanh tra cảnh báo, kiến nghị, không quyết định, làm thay trách nhiệm cơ quan quản lý. Nâng cao năng lực phân tích; thiết lập cơ chế cảnh báo sớm đến cơ quan có trách nhiệm; kịp thời nhận diện, làm rõ sơ hở, bất cập và nguyên nhân trong cơ chế, chính sách, pháp luật, quản lý, quản trị; kiến nghị biện pháp phòng ngừa, khắc phục từ gốc, chấn chỉnh quản lý, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển.

Tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin, dữ liệu, kế thừa kết quả theo quy định giữa cơ quan thanh tra với cơ quan kiểm tra, giám sát của Đảng, cơ quan dân cử, kiểm toán, điều tra và các cơ quan có liên quan, bảo đảm về chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm, không chồng chéo, không bỏ sót nhiệm vụ. Khi phát hiện dấu hiệu tội phạm chuyển ngay hồ sơ đến cơ quan điều tra có thẩm quyền; kịp thời áp dụng hoặc kiến nghị áp dụng biện pháp ngăn chặn theo quy định của pháp luật.

4. Nâng cao chất lượng kết luận thanh tra, tạo chuyển biến căn bản về hiệu lực sau thanh tra

Kết luận thanh tra phải bảo đảm đúng chủ trương, chính sách của Đảng và quy định của pháp luật; khách quan, chính xác, kịp thời, có tính khả thi; rõ chủ thể, bản chất, hành vi vi phạm, nguyên nhân, hậu quả, trách nhiệm trực tiếp, trách nhiệm quản lý, trách nhiệm của người đứng đầu và giải pháp khắc phục. Kiến nghị xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả, hoàn thiện thể chế phải xác định rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện, thời hạn và kết quả hoàn thành, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng đối tượng, phân định rõ trách nhiệm hành chính, dân sự, hình sự và thẩm quyền xử lý. Xem xét trách nhiệm trên cơ sở quy định, thông tin và điều kiện thực tế tại thời điểm ra quyết định; phân biệt vi phạm với rủi ro hợp lý trong đổi mới sáng tạo; không chỉ căn cứ kết quả không đạt mục tiêu để quy kết vi phạm.

Kết quả thực hiện kết luận thanh tra là căn cứ quan trọng đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, cơ quan, đơn vị. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thực hiện nghiêm túc, kịp thời, đầy đủ kết luận thanh tra; xử lý nghiêm trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện chậm, kéo dài, không đầy đủ, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu.

Đánh giá công tác thanh tra chủ yếu bằng chất lượng kết luận, kiến nghị, kết quả thực hiện, tài sản thực tế thu hồi, mức độ khắc phục vi phạm, chấn chỉnh quản lý và hoàn thiện thể chế; không lấy số cuộc thanh tra, số sai phạm phát hiện, số tiền kiến nghị làm tiêu chí chủ yếu. Quản lý, theo dõi từng kết luận thanh tra trên môi trường số; cập nhật tiến độ, cảnh báo quá hạn, xác định rõ cơ quan, cá nhân chịu trách nhiệm; đo lường, kiểm chứng kết quả khắc phục hậu quả, xử lý trách nhiệm và ngăn ngừa vi phạm tái diễn. Thực hiện nghiêm việc công khai kết luận thanh tra theo quy định của pháp luật; tăng cường công khai, minh bạch kết quả thực hiện kết luận thanh tra, xử lý vi phạm, gắn với trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong nước và nước ngoài thu hồi tài sản, xử lý vi phạm được phát hiện qua thanh tra theo pháp luật và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

(Còn phần 2)

Tin liên quan

Xem thêm