Trong bối cảnh xã hội hiện đại đang tìm kiếm những phương thức an táng vừa nhân văn, vừa bền vững với môi trường, ngọc hóa di cốt nổi lên như một xu hướng mới giàu ý nghĩa và có tiềm năng phát triển tại Việt Nam.
Ngày 28/3, tại Hà Nội, Viện Kinh tế và Pháp luật quốc tế (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) phối hợp với các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, doanh nhân uy tín, các đơn vị truyền thông thực hiện Hội thảo khoa học với chủ đề “Ngọc hóa: Xu hướng an táng văn minh và triển vọng tại Việt Nam” nhằm làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của hình thức an táng văn minh, đồng thời đề xuất các giải pháp ứng dụng trong thực tế tại Việt Nam hiện nay.
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết, trong bối cảnh xã hội hiện đại đang tìm kiếm những phương thức an táng vừa nhân văn, vừa bền vững với môi trường, ngọc hóa di cốt nổi lên như một xu hướng mới giàu ý nghĩa và có tiềm năng phát triển tại Việt Nam. Tuy nhiên, để ngọc hóa di cốt thực sự trở thành một xu hướng phổ biến, cần có sự chuẩn bị đồng bộ về công nghệ, pháp lý và nhận thức xã hội. Người dân cần được cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch về quy trình, chi phí và ý nghĩa của phương thức này; đồng thời, việc lồng ghép yếu tố văn hóa – tâm linh vào cách tiếp cận sẽ giúp giảm bớt những e ngại ban đầu, tạo sự chấp nhận rộng rãi hơn trong cộng đồng.
“Với những ưu điểm về tính thẩm mỹ, sự gắn kết tinh thần và bảo vệ môi trường, đây có thể trở thành một xu hướng văn minh hiện đại mà Việt Nam hoàn toàn có khả năng đi trước đón đầu. Nếu được phát triển đúng hướng, ngọc hóa di cốt sẽ góp phần làm phong phú thêm các hình thức tưởng niệm, đồng thời phản ánh sự tiến bộ trong nhận thức và văn hóa của xã hội Việt Nam trong thời đại mới”, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang nhấn mạnh.
Khái quát về ngọc hóa và linh ngọc, nhà báo Đinh Ngọc Dương, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế và Pháp luật quốc tế cho rằng, Ngọc hóa là công nghệ sử dụng áp suất và nhiệt độ cao để chuyển tro cốt sau hỏa táng thành những viên “ngọc” hoặc tinh thể có hình dạng và màu sắc khác nhau. Không chỉ mang tính khoa học, phương thức này còn hàm chứa giá trị tinh thần sâu sắc, khi biến phần còn lại của con người thành một vật thể bền vững, tinh khiết và có thể lưu giữ lâu dài. Ngọc hóa (chuyển hóa tro cốt thành đá quý/Linh ngọc) đang trở thành một xu hướng tất yếu trong tang lễ hiện đại nhờ sự kết hợp giữa công nghệ cao, ý nghĩa nhân văn và giải pháp bảo vệ môi trường.
Bàn về xu hướng tất yếu, bền vững văn minh của Ngọc hóa, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, thời gian gần đây, cùng với khoa học - công nghệ phát triển, xu hướng an táng mới hình thành: hình thức Ngọc hóa là một lựa chọn tưởng niệm độc đáo, bền vững, văn minh và mang tính cá nhân; theo hướng thân thiện với môi trường và tiết kiệm quỹ đất vốn đang ngày càng trở nên hạn hẹp. Một số nước trên thế giới, không chỉ tại Á Đông mà tại các nước phương Tây tiên tiến như Hoa Kỳ, Canada, Thụy Sĩ, Australia,…cũng đã áp dụng phương thức Ngọc hóa.
So với các phương thức an táng khác (địa táng, thủy táng…) thì Ngọc hóa - lưu giữ Linh Ngọc - mang lại sự tôn vinh độc đáo và bền vững đối với người đã khuất, vừa đảm bảo sự tôn nghiêm, vừa tăng tính kết nối giữa những người thân với người đã khuất và góp phần quan trọng vào bảo vệ nguồn tài nguyên đất, bảo vệ môi trường. Hình thức Ngọc hóa phù hợp với truyền thống đạo hiếu nghĩa của dân tộc ta.
Để mô hình Ngọc hóa được xã hội chấp nhận rộng rãi, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Phúc kiến nghị cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trên các phương diện khoa học, pháp lý, truyền thông và tổ chức thực hiện. Trong đó, nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách với các cơ quan có thẩm quyền nhằm đảm bảo cơ sở pháp lý cho việc triển khai; tăng cường hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp quốc tế đã có kinh nghiệm thực tiễn trong việc chuyển hóa tro cốt thành tinh thể lưu niệm; thực hiện đầy đủ các thủ tục đăng ký sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và các điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật. Việc công bố, quảng bá dịch vụ phải được thực hiện theo đúng quy định của cơ quan quản lý nhà nước, bảo đảm nội dung truyền thông trung thực, không gây hiểu nhầm, không khai thác yếu tố tâm linh một cách thiếu căn cứ...
Tại hội thảo, các đại biểu, chuyên gia thảo luận một số nội dung chính như: Đánh giá thực tiễn và các yêu cầu về đổi mới phương thức an táng, tưởng niệm người đã khuất tại Việt Nam; đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa, già hóa dân số và yêu cầu về “Đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất cao về nhận thức và hành động nhằm phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới” trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Đồng thời, làm rõ cơ sở khoa học, công nghệ, văn hóa, pháp lý và môi trường của các xu hướng an táng và tưởng niệm hiện đại trên thế giới. Từ đó, các đại biểu, chuyên gia đưa ra các giải pháp, khuyến nghị đối với Nhà nước và cộng đồng về phương pháp an táng hiện đại, văn minh trong bối cảnh mới./.
