Nhà ở cho thuê không chỉ là vấn đề nhà ở đơn thuần mà còn là vấn đề an sinh xã hội, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh thu hút đầu tư và phát triển bền vững của các địa phương.
Làm việc với cán bộ chủ chốt của Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình vào ngày 1/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu phải chuyển nhanh từ giai đoạn nghiên cứu sang tổ chức thực hiện đối với nhà ở cho thuê.
Trước đó, chiều 19/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành liên quan về tình hình thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới.
Đồng chí Tô Lâm đặt ra yêu cầu: Từ nay đến 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết, nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và các địa bàn có giá nhà vượt xa mặt bằng thu nhập của người dân.
Chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về nhà ở cho thuê đòi hỏi một cuộc “cách mạng tư duy” đối với các bộ, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp, người dân, nói chung là toàn xã hội, trong quan niệm về nơi ăn chốn ở của người Việt.
Trước hết, trong thời kỳ phát triển mới, nhà ở phải là một bộ phận ổn định của cấu trúc đô thị, nông thôn, an sinh xã hội, an ninh đô thị, năng suất lao động và sự lành mạnh của thị trường bất động sản.
Nhà ở không đơn thuần là nơi che nắng che mưa của các gia đình mà phải được đặt trong chiến lược phát triển đô thị quốc gia. Mỗi khu đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và hành lang tăng trưởng phải quy hoạch nhà ở đi liền với hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội, thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục cho người dân.
Các bộ, ngành và địa phương phải thống nhất nhận thức về việc phát triển nhà ở cho thuê (không phải là nhà ở nói chung), coi đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách và lâu dài.
Nhà ở cho thuê không chỉ là vấn đề nhà ở đơn thuần mà còn là vấn đề an sinh xã hội, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh thu hút đầu tư và phát triển bền vững của các địa phương.
Các doanh nghiệp trong lĩnh vực bất động sản cần thay đổi nhận thức và chuyển hướng đầu tư phát triển nhà ở từ mua bán sang vừa mua bán, vừa thuê mua và cho thuê, trong đó, đối với nhà ở xã hội thì cho thuê là chính.
Đối với các cá nhân, điều cần thiết là thay đổi quan niệm, chuyển từ “an cư là sở hữu nhà” sang “an cư là có nơi ở phù hợp”, từ “ai cũng phải sở hữu nhà ở” sang “ai cũng cần một chỗ ở”, từ “sở hữu nhà” sang “sử dụng nhà”.
Tiếp theo việc đổi mới tư duy là bước đánh giá nhu cầu thực tế về nhà ở cho thuê ở từng địa phương theo từng phân khúc, từng nhóm đối tượng và làm rõ khoảng cách giữa nhu cầu và năng lực cung ứng hiện nay, nhất là nguyên nhân và nút thắt về cơ chế chính sách, về tổ chức thực thi...
Thị trường bất động sản thời gian qua đang rơi vào tình trạng mất cân đối nghiêm trọng - nhu cầu thực của người dân về nhà ở hiện nay là rất lớn, đặc biệt là đối với người thu nhập thấp, công nhân, người lao động tại các đô thị, song nguồn cung trên thị trường lại chủ yếu tập trung vào phân khúc trung và cao cấp, vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người dân. Còn phân khúc nhà ở vừa túi tiền, nhà ở xã hội lại đang thiếu hụt rất lớn.
Sở hữu một ngôi nhà, căn hộ ở nơi có mật độ dân số quá cao trở nên xa vời đối với những người có thu nhập thấp, còn việc thuê một chỗ ở an toàn, lâu dài, ổn định thì dễ tiếp cận hơn rất nhiều.
Quỹ nhà ở cho thuê hiện nay còn rất hạn chế so với nhu cầu thực tế. Phần lớn công nhân và người lao động vẫn đang thuê nhà trọ tự phát với điều kiện sống, an toàn phòng cháy chữa cháy và hạ tầng xã hội còn nhiều bất cập.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải chuyển nhanh từ nghiên cứu sang tổ chức thực hiện chủ trương nhà ở cho thuê.
Chủ trương của Đảng và Nhà nước ta hiện nay là Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không thể hoàn toàn giao cho thị trường tự điều tiết.
Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua quy hoạch, thể chế, chính sách và các công cụ tài chính để dẫn dắt thị trường phát triển lành mạnh, trong đó doanh nghiệp được tạo điều kiện để tham gia đầu tư với lợi nhuận hợp lý, còn người dân được tiếp cận nhà ở ổn định, lâu dài và an toàn.
Muốn phát triển phân khúc nhà ở cho thuê, Nhà nước cần dành quỹ đất, có quy hoạch phù hợp để phát triển nhà ở cho thuê, có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển nhiều hơn các sản phẩm thuộc phân khúc nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội, phải để cho nhà đầu tư nhìn thấy được sự đồng bộ về quy hoạch, chiến lược, chính sách.
Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần phối hợp với các bộ, ngành liên quan để đưa ra cơ chế tài chính phù hợp phát triển nhà ở cho thuê. Nhà đầu tư cần có nguồn tín dụng và các gói vay trung, dài hạn, còn hiện tại dòng vốn tín dụng vẫn tập trung vào phân khúc nhà ở cao cấp, trong khi thời hạn vay còn ngắn, chưa phù hợp với đặc thù thu hồi vốn của loại hình nhà ở cho thuê.
Thực tế cho thấy, nhiều tài sản công về nhà ở chưa được khai thác hiệu quả, cơ chế ưu đãi về tài chính, tín dụng chưa đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển nhà ở cho thuê và việc vận hành quỹ nhà ở địa phương còn chậm và chưa đồng bộ.
Phát triển nhà ở cho thuê phải gắn chặt với quy hoạch khu công nghiệp, khu kinh tế, hành lang giao thông và quản lý dân cư. Các địa phương không được mang tâm lý trông chờ hoặc đợi hướng dẫn từ cấp trên trong phát triển nhà ở cho thuê mà phải chủ động trong khả năng của mình.
Các bộ, ngành cần tích cực giúp địa phương tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách. Còn các nội dung liên quan đến sửa đổi pháp luật cần được tổng hợp đầy đủ để đưa vào quá trình sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản trong thời gian tới.
Trong buổi làm việc ngày 1/6 với cán bộ chủ chốt của Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình, Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra nhiệm vụ hết sức cụ thể: mỗi địa phương phải phấn đấu khởi công ít nhất một dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6/2026 và tiếp tục triển khai các dự án quy mô lớn trong quý 3 hoặc quý 4 năm nay.
Không riêng về chủ trương phát triển nhà ở cho thuê, trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, muốn một chủ trương được coi là lớn, mang tầm chiến lược đi vào cuộc sống thì ngoài việc xác định đúng và trúng yêu cầu, nhiệm vụ thì cần được thực thi nhanh và quyết liệt.
Tổng Bí thư Tô Lâm từng yêu cầu phải coi các chủ trương, chính sách của Đảng là một dạng cam kết của Đảng trước nhân dân: Nói đi đôi với làm, kế hoạch đi đôi với hành động, kết quả là thước đo cao nhất.
Chất liệu của một chủ trương lớn không có gì khác ngoài thực tiễn, xuất phát từ đòi hỏi của cuộc sống, từ kinh nghiệm được đúc rút khi vận dụng lý luận vào thực tiễn, giải pháp cũng dựa vào yếu tố từ thực tiễn.
Chủ trương về phát triển nhà ở cho thuê không phải được xây dựng trên cảm xúc và để gây ấn tượng mà vì mục tiêu cốt lõi: tiếp cận nhà ở an toàn phù hợp với khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và thước đo của tiến bộ xã hội./.
