Việt Nam có khoảng 771.475 người học thuộc khối ngành STEM, chiếm khoảng 29% tổng quy mô giáo dục đại học.
Chiều 27/6, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức “Hội thảo triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM”.
Đây là diễn đàn để cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan trao đổi về định hướng phát triển nguồn nhân lực STEM; chia sẻ các mô hình đào tạo tiên tiến; tăng cường kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp.
Phát biểu tại hội thảo, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chia sẻ: Các chủ trương lớn được đề ra trong Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW đã xác định rõ vai trò đặc biệt quan trọng của các cơ sở giáo dục đại học trong việc phát triển khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo Bộ trưởng, xét đến cùng, năng lực khoa học công nghệ quốc gia được quyết định bởi chất lượng nguồn nhân lực khoa học công nghệ. Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cốt lõi, yêu cầu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
"Chúng ta không thể dự báo chính xác trong tương lai ngành công nghiệp bán dẫn sẽ cần bao nhiêu kỹ sư thuộc từng chuyên ngành cụ thể, hay lĩnh vực điện hạt nhân sẽ cần bao nhiêu nhân lực về hóa học, kỹ thuật hạt nhân hoặc tự động hóa. Vì vậy, kinh nghiệm của các nước và cũng là hướng đi của Việt Nam là chú trọng đào tạo các lĩnh vực khoa học cơ bản và kỹ thuật then chốt để tạo ra nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với những yêu cầu công nghệ cụ thể", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Với Nghị định 179/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành, Bộ trưởng cho rằng, đây là một trong những chính sách quan trọng góp phần giảm gánh nặng chi phí học tập, tạo điều kiện để nhiều học sinh, sinh viên, đặc biệt là những em có hoàn cảnh khó khăn, hiện thực hóa ước mơ theo đuổi các ngành nghề then chốt của đất nước.
Một nội dung quan trọng khác được Bộ trưởng đề cập là yêu cầu triển khai hiệu quả các chương trình và chính sách hỗ trợ, bảo đảm không chỉ hỗ trợ người học mà còn nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng sát nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động. Hoạt động đào tạo phải được gắn kết chặt chẽ với nghiên cứu khoa học, đồng thời nghiên cứu phải hướng tới giải quyết các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp, địa phương và nền kinh tế.
Giới thiệu các chương trình, chính sách và giải pháp phát triển nhân lực STEM trong giai đoạn tới, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết: Một trong những thay đổi lớn về chính sách là chuyển từ cơ chế hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ trực tiếp người học thông qua học bổng, đặt hàng đào tạo và quản trị bằng dữ liệu.
Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, hiện nay, Việt Nam có khoảng 771.475 người học thuộc khối ngành STEM, chiếm khoảng 29% tổng quy mô giáo dục đại học. Mặc dù tỷ lệ này cao hơn một số quốc gia phát triển như Pháp (24%) và Canada (26%), nhưng vẫn thấp hơn so với Singapore (46%), Malaysia (40%) và Đức (35,5%), cho thấy dư địa phát triển còn lớn. Định hướng thời gian tới là tăng quy mô đào tạo có chọn lọc, tập trung vào các ngành kỹ thuật trọng điểm và những người học có năng lực tốt.
Điểm lại hệ thống chính sách đang được triển khai, trong đó có Nghị quyết số 71-NQ/TW cùng nhiều chương trình quốc gia về công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn, điện hạt nhân, đường sắt, trí tuệ nhân tạo và đào tạo nhân tài khoa học cơ bản, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học cho rằng, các chương trình này nhằm tạo động lực phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và khoa học công nghệ của đất nước. Đặc biệt, Nghị định số 179/2026/NĐ-CP được xem là bước đột phá trong việc thu hút người học giỏi vào các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Nghị định 179/2026/NĐ-CP quy định chính sách học bổng trực tiếp cho người học thuộc 15 nhóm ngành ưu tiên với 109 ngành đào tạo cụ thể. Đối tượng thụ hưởng bao gồm sinh viên đại học, học viên cao học và nghiên cứu sinh theo học các chương trình chính quy, chương trình tài năng và vi mạch bán dẫn. Học bổng được phân tầng theo trình độ đào tạo, với mức hỗ trợ từ 3,7 triệu đến 8,4 triệu đồng mỗi tháng. Việc xét cấp và duy trì học bổng được thực hiện trên cơ sở kết quả học tập, nghiên cứu và được quản lý hoàn toàn bằng hệ thống dữ liệu số nhằm giảm thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch.
Dự kiến trong năm 2026, sẽ có khoảng 30.000-32.000 sinh viên được nhận học bổng Chính phủ. Để bảo đảm triển khai hiệu quả, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ vận hành hệ thống quản lý học bổng và dữ liệu STEM thống nhất trên toàn quốc, kết nối dữ liệu tuyển sinh, học tập, xét duyệt, chi trả và giám sát. Đồng thời, các cơ sở đào tạo, địa phương và doanh nghiệp sẽ cùng tham gia xây dựng hệ sinh thái đào tạo nhân lực STEM gắn với nhu cầu phát triển thực tiễn.
Tại hội thảo, đại diện các cơ sở giáo dục đại học cũng chia sẻ về việc phát triển chương trình đào tạo STEM, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong trường đại học, tăng cường hợp tác quốc tế và kết nối với doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu.
Trong khuôn khổ chương trình, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã giới thiệu “Nền tảng quản trị đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chiến lược quốc gia”. Đồng thời, các cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp đã trao biên bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.
*Nhân dịp này, Đại học Bách khoa Hà Nội chính thức ra mắt “Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành” - một hệ sinh thái sáng tạo tích hợp theo mô hình “Design Factory” chuẩn quốc tế.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội chia sẻ: Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành là trái tim của sự sáng tạo và kết nối tri thức, nơi hiện thực hóa mô hình hợp tác “ba nhà” - nhà trường, doanh nghiệp và nhà nước để tạo ra những giá trị thực tiễn phục vụ sự phát triển của đất nước.
Không gian được thiết kế tích hợp toàn diện giữa con người - phương pháp - hạ tầng - doanh nghiệp, bao gồm: Khu tư duy sáng tạo mở; studio thiết kế và mô phỏng số; phòng lab chế thử nhanh; khu thử nghiệm sản phẩm; phòng làm việc nhóm; không gian triển lãm và trình diễn thử; phòng học linh hoạt phục vụ workshop và đào tạo dựa trên dự án...
Ngay trong năm 2026, Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành đặt mục tiêu phục vụ 10.000 lượt người học trong các môn kỹ năng bổ trợ, hỗ trợ 200 người học triển khai dự án thực tế, tạo ra 10 sản phẩm ở dạng chế thử và đăng ký 3 sáng chế./.
