Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng: Kiểm toán Nhà nước là công cụ đắc lực kiểm soát nguồn lực công
Ngày 27/10, tại Hà Nội, Kiểm toán nhà nước tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới”.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng tham dự.
* Ứng dụng công nghệ hiện đại để thích ứng kịp thời với bối cảnh mới
Phát biểu chào mừng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, trải qua hơn ba thập kỷ xây dựng và phát triển, Kiểm toán Nhà nước Việt Nam đã không ngừng trưởng thành, từng bước khẳng định vị thế, uy tín, vai trò quan trọng và là công cụ đắc lực, hữu hiệu của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong kiểm toán, kiểm soát việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, tăng cường kỷ luật tài chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia minh bạch, liêm chính và hiệu quả.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, kiểm toán công hiện đại trên thế giới không còn bó hẹp trong phạm vi kiểm tra tuân thủ tài chính truyền thống mà đã và đang trở thành công cụ quan trọng để cung cấp luận cứ phục vụ hoạch định chính sách vĩ mô, cảnh báo sớm rủi ro hệ thống và nâng cao giá trị công. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, hệ thống thông tin địa lý, ảnh vệ tinh cùng phương thức kiểm toán thời gian thực đang tái cấu trúc toàn diện phương pháp luận kiểm toán. Đồng thời, sự xuất hiện của các đối tượng kiểm toán mới như tài sản số, cơ sở dữ liệu quốc gia, tài chính xanh, trái phiếu xanh và các chương trình ứng phó biến đổi khí hậu đang mở ra những dư địa mới, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới cho các Cơ quan kiểm toán tối cao.
Bà Nguyễn Thị Hồng cho biết, năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Kiểm toán Nhà nước Việt Nam, là thời điểm xây dựng định hướng phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời nghiên cứu, tổng kết để đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán Nhà nước trong thời gian tới. Đây là cơ hội quan trọng để Kiểm toán nhà nước Việt Nam tham khảo kinh nghiệm, thông lệ quốc tế tốt nhằm hoàn thiện khuôn khổ thể chế, nâng cao hiệu lực kiến nghị kiểm toán, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và mở rộng phạm vi kiểm toán đối với các lĩnh vực mới như tài chính xanh, môi trường, an ninh mạng, dữ liệu công và phát triển bền vững. Với vai trò là công cụ đắc lực của Đảng, Nhà nước trong kiểm soát nguồn lực công, Kiểm toán Nhà nước Việt Nam càng phải đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ hiện đại và nâng cao năng lực nhân sự để thích ứng kịp thời với bối cảnh mới.
Trong video chào mừng gửi tới Hội thảo, ông Mohamed el-Faisal Youssef - Chủ tịch Cơ quan Trách nhiệm giải trình Quốc gia Ai Cập, Chủ tịch Tổ chức quốc tế các Cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI) phát biểu nhấn mạnh, sức mạnh của kiểm toán khu vực công bắt nguồn từ tính độc lập và vị thế của các Cơ quan Kiểm toán tối cao (SAI) trong hệ thống quản trị quốc gia. Những yếu tố này không chỉ thể hiện qua quyền hạn, trách nhiệm được pháp luật quy định mà còn qua năng lực thực thi nhiệm vụ độc lập, hiệu quả; khuôn khổ pháp lý xác định rõ nhiệm vụ, thẩm quyền; quyền tiếp cận đầy đủ thông tin, dữ liệu cần thiết và cơ chế theo dõi hiệu quả việc thực hiện kiến nghị kiểm toán.
Trong bối cảnh các quyết định của khu vực công ngày càng phức tạp, dữ liệu gia tăng nhanh chóng và các rủi ro liên kết chặt chẽ hơn, kiểm toán cần vượt ra khỏi việc chỉ phát hiện sai phạm sau khi xảy ra. Các SAI cần chú trọng tìm hiểu nguồn gốc rủi ro, phân tích xu hướng và đưa ra cảnh báo sớm, qua đó góp phần bảo vệ nguồn lực công, cải thiện kết quả thực hiện chính sách và chương trình công.
* Nhận diện những rủi ro đang hình thành
Phát biểu chào mừng Hội thảo, ông K. Sanjay Murthy - Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI) cho rằng, kiểm toán thế hệ mới không chỉ phải giải thích những gì đã sai mà còn cần giúp các chính phủ nhận diện những rủi ro đang hình thành.
Theo ông K. Sanjay Murthy, không một SAI nào có thể tự mình chuẩn bị đầy đủ cho tương lai, bởi nợ công, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số đều là những vấn đề vượt qua biên giới quốc gia. Việc học hỏi lẫn nhau, tôn trọng sự khác biệt và chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp từng SAI nâng cao năng lực, đồng thời củng cố trách nhiệm giải trình trước công chúng trên toàn thế giới.
Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, Hội thảo là diễn đàn cấp cao và cơ hội thuận lợi để lãnh đạo các cơ quan kiểm toán tối cao, các nhà lãnh đạo, quản lý, chuyên gia, nhà khoa học trong nước và ngoài nước trao đổi tri thức, chia sẻ về những khó khăn, thách thức, các biện pháp ứng phó và thích ứng với thay đổi, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm toán trong bối cảnh phát triển mới của chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (Al), dữ liệu lớn (Big Data).
Sứ mệnh, phương thức hoạt động, cách thức quản trị, tổ chức hoạt động kiểm toán cần có sự điều chỉnh để thích ứng linh hoạt với tình hình mới để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người dân, củng cố địa vị pháp lý, vị thế độc lập và thực hiện mục tiêu góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, liêm chính của hệ thống quản trị công, bảo đảm kỷ cương, hiệu quả trong quản lý, sử dụng các nguồn lực công.
Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, thời gian gần đây, các cơ quan kiểm toán tối cao không ngừng đổi mới thể chế, chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; triển khai các mô hình kiểm toán dựa trên cơ sở ứng dụng Al, phân tích dữ liệu lớn; thực hiện giám sát thường xuyên, đánh giá, phân tích rủi ro, kiểm toán từ xa; kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, nhấn mạnh đánh giá tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả việc quản lý, sử dụng các nguồn lực công và các chương trình, chính sách phát triển quốc gia nhằm gia tăng giá trị kiểm toán về khía cạnh quản trị, điều hành vĩ mô và giám sát chính sách vĩ mô; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người dà tiếp cận báo cáo kiểm toán và tăng cường truyền thông, nâng cao tính minh bạch hơn trong kiểm toán.
Qua 32 năm xây dựng và phát triển, với vị trí, vai trò là cơ quan hiến định, do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công, Kiểm toán nhà nước Việt Nam đã không ngừng đổi mới, hội nhập quốc tế, vươn lên và đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đóng góp tích cực vào sự phát triển của Việt Nam.
Để thích ứng với bối cảnh tình hình mới và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, Kiểm toán nhà nước đã và đang tích cực đổi mới toàn diện về thể chế, chính sách, pháp luật, tổ chức bộ máy và hoạt động, với trọng tâm là xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước. Hội thảo là cơ hội rất tốt để Kiểm toán nhà nước Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các cơ quan kiểm toán tối cao.
“Kiểm toán nhà nước Việt Nam khẳng định cam kết sẽ là thành viên INTOSAI, ASOSAI, ASEANSAI (Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao Đông Nam Á) luôn tích cực, chủ động, trách nhiệm và sẵn sàng đồng hành, hợp tác cùng các SAI trong giải quyết các thách thức chung, xây dựng cộng đồng các SAI hiệu quả, uy tín, liêm chính, chuyên nghiệp, chuẩn mực, tiến bộ, vững mạnh vì một thế giới hòa bình, hạnh phúc, thịnh vượng và phát triển bền vững”, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh./.
