Phó Thủ tướng Thường trực: Đánh giá công khai, minh bạch, thận trọng từng trường hợp đề nghị đặc xá
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, nhân đạo và khoan hồng đối với người phạm tội thể hiện truyền thống nhân ái tốt đẹp của dân tộc ta. Pháp luật nước ta vừa thể hiện tính nghiêm minh đối với người phạm tội, kiên quyết trừng trị nghiêm khắc đối với đối tượng chủ mưu, cầm đầu, ngoan cố chống đối, tái phạm nguy hiểm.
Chiều 24/5, tại cuộc họp xét duyệt hồ sơ, danh sách đề nghị đặc xá năm 2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá năm 2026 nhấn mạnh tinh thần xem xét, đánh giá công khai, minh bạch, cân nhắc thận trọng, kỹ lưỡng từng trường hợp cụ thể.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, nhân đạo và khoan hồng đối với người phạm tội thể hiện truyền thống nhân ái tốt đẹp của dân tộc ta. Pháp luật nước ta vừa thể hiện tính nghiêm minh đối với người phạm tội, kiên quyết trừng trị nghiêm khắc đối với đối tượng chủ mưu, cầm đầu, ngoan cố chống đối, tái phạm nguy hiểm; đồng thời khoan hồng đối với người phạm tội thành khẩn, lập công chuộc tội, ăn năn hối cải, tạo điều kiện thuận lợi để họ sửa chữa sai lầm, trở thành người lương thiện, có ích cho xã hội.
Sau khi Quốc hội ban hành Luật Đặc xá, tính từ năm 2009 đến nay, Nhà nước ta đã thực hiện 12 đợt đặc xá cho hơn 118.000 người. Phần lớn những người được đặc xá đã trở về nơi cư trú, ổn định cuộc sống và làm ăn lương thiện. Tỷ lệ người được đặc xá tái phạm tội tương đối thấp. Công tác đặc xá đã đảm bảo các yêu cầu chính trị, pháp luật, nhiệm vụ đối ngoại, được nhân dân trong nước đồng tình và được dư luận quốc tế đánh giá cao.
Phó Thủ tướng cho biết, nhân dịp kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), chào mừng Đại hội XIV của Đảng, bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 thành công rất tốt đẹp, thực hiện Luật Đặc xá, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 7/4/2026 về đặc xá năm 2026 và Quyết định số 481/QĐ-CTN ngày 9/4/2026 về thành lập Hội đồng tư vấn đặc xá.
Thực hiện quyết định của Chủ tịch nước, Hội đồng tư vấn đặc xá đã ban hành văn bản hướng dẫn triển khai cụ thể. Mặc dù thời gian rất ngắn, số lượng hồ sơ rất lớn (trên 10.000 hồ sơ), nhưng các bộ, ngành chức năng, thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá, đặc biệt là Bộ Công an - cơ quan thường trực và Tòa án nhân dân tối cao đã rất cố gắng, khẩn trương chỉ đạo tích cực triển khai, bảo đảm công tác đặc xá được thực hiện chặt chẽ, nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật, đúng tiến độ đề ra và đúng theo hướng dẫn.
Tại cuộc họp này, Hội đồng tư vấn đặc xá sẽ xem xét hồ sơ danh sách phạm nhân đủ điều kiện đề nghị đặc xá, hồ sơ danh sách phạm nhân không được đề nghị đặc xá. Đồng thời xem xét hồ sơ danh sách người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đủ điều kiện đề nghị đặc xá theo quyết định của Chủ tịch nước. Để việc xét duyệt bảo đảm chặt chẽ, đúng pháp luật, đáp ứng yêu cầu, mục tiêu của đợt đặc xá theo chủ trương của Đảng và quyết định của Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá đề nghị Hội đồng tập trung kiểm tra, xem xét, đánh giá công khai, minh bạch, cân nhắc thận trọng, kỹ lưỡng từng trường hợp cụ thể, bám sát điều kiện tiêu chuẩn theo quy định của Luật Đặc xá và quyết định của Chủ tịch nước.
Báo cáo tình hình kết quả triển khai thực hiện quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, lãnh đạo Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng cho biết, với tinh thần làm việc khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm cao, các tổ thẩm định liên ngành của Hội đồng tư vấn đặc xá, các tổ chuyên viên giúp việc cho thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá thuộc các ban, bộ, ngành đã tiến hành kiểm tra, thẩm định trên 10 nghìn hồ sơ đủ điều kiện đề nghị đặc xá của các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an, Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và các trại giam do Bộ Quốc phòng quản lý.
Việc xét, đề nghị đặc xá cho những người đủ điều kiện được tiến hành theo quy trình chặt chẽ, công khai, dân chủ, khách quan, công bằng, minh bạch, đúng đối tượng, điều kiện theo quy định. Hồ sơ đề nghị đặc xá được kiểm tra, thẩm định qua nhiều cấp với sự tham gia của nhiều cơ quan, ban, ngành chức năng và đặc biệt là sự giám sát của các tổ chức xã hội và nhân dân.
Từ 2009 đến năm 2016, thực hiện Luật Đặc xá năm 2007, Nhà nước ta đã thực hiện 7 đợt đặc xá (riêng năm 2009 có 2 đợt) cho 87.097 người (gồm 85.974 phạm nhân và 1.123 người đang được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù). Sau khi Quốc hội ban hành Luật Đặc xá năm 2018 thay thế Luật Đặc xá 2007, Nhà nước ta đã thực hiện 5 đợt đặc xá (từ năm 2021 đến năm 2025, trong đó năm 2025 có 2 đợt), đặc xá cho 31.320 người (gồm 31.298 phạm nhân đang chấp hành án phạt tù, 22 người đang được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù).
Hầu hết người được đặc xá trở về đã nhanh chóng tái hòa nhập cộng đồng, có cuộc sống ổn định và làm ăn lương thiện. Nhiều người trong số họ đã trở thành doanh nhân thành đạt hoặc tích cực tham gia các hoạt động xã hội ở địa phương, tỷ lệ người được đặc xá tái phạm tội là rất thấp (trong 2 đợt đặc xá năm 2025, tính đến nay chỉ có 13 trong tổng số 22.089 người được đặc xá tái phạm tội, chiếm 0,06%). Kết quả trong các đợt đặc xá trước đây đã được nhân dân trong nước đồng tình, ủng hộ, dư luận quốc tế đánh giá cao. Điều đó tiếp tục khẳng định chủ trương, chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước và pháp luật trong việc thúc đẩy và bảo vệ quyền con người một cách công bằng, bình đẳng.
Bộ Công an cho rằng, để công tác đặc xá năm 2026 đạt kết quả tốt, các cấp, các ngành, các địa phương cần quan tâm đến công tác tái hòa nhập cộng đồng cho người được đặc xá trở về địa phương, tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương, tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể và quần chúng nhân dân, tránh kỳ thị, chung tay giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm tội lỗi. Bên cạnh đó, các bên liên quan làm tốt việc theo dõi, giáo dục, giúp đỡ, dạy nghề và tạo việc làm cho người được đặc xá trở về cộng đồng làm ăn lương thiện, hạn chế tái phạm tội và vi phạm pháp luật.
Đối với những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, khuyến khích, vận động các ngành, đoàn thể, tổ chức kinh tế - xã hội quan tâm giúp đỡ vay vốn để làm ăn nhằm ổn định cuộc sống, hòa nhập cộng đồng. Sau cuộc họp này, Hội đồng tư vấn đặc xá sẽ tổng hợp, trình Chủ tịch nước danh sách phạm nhân đủ điều kiện được đặc xá để xem xét, quyết định./.
