Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cùng các văn bản hướng dẫn đã quy định cụ thể những trường hợp không được ghi tên hoặc bị xóa tên trong danh sách cử tri.
Các quy định này nhằm bảo đảm việc lập danh sách cử tri được thực hiện chặt chẽ, đúng pháp luật, góp phần bảo đảm tính hợp pháp và minh bạch của cuộc bầu cử.
Theo quy định tại Điều 30 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân (Luật Bầu cử) và Điều 10 Thông tư số 21/2025/TT-BNV, có 4 trường hợp bị xóa tên trong danh sách cử tri. Trong thời gian từ sau khi danh sách cử tri đã được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ, người thay đổi nơi thường trú ra ngoài đơn vị hành chính cấp xã nơi đã được ghi tên vào danh sách cử tri sẽ được xóa tên khỏi danh sách cử tri ở nơi cư trú cũ. Trường hợp cử tri chuyển đến tạm trú ở địa phương khác và có nguyện vọng tham gia bầu cử ở nơi tạm trú mới thì cũng được xóa tên trong danh sách cử tri ở nơi cư trú cũ.
Cử tri đang bị tạm giam, tạm giữ hoặc đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc, nếu trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ được trả tự do hoặc đã hết thời hạn chấp hành thì được xóa tên khỏi danh sách cử tri ở nơi có trại tạm giam hoặc cơ sở nêu trên.
Người đã có tên trong danh sách cử tri nhưng đến thời điểm bắt đầu bỏ phiếu bị Tòa án tước quyền bầu cử, phải chấp hành hình phạt tù hoặc bị tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự thì Ủy ban nhân dân cấp xã xóa tên người đó khỏi danh sách cử tri và thu hồi thẻ cử tri.
Trường hợp cử tri đi nơi khác, không thể tham gia bỏ phiếu tại nơi đã được ghi tên trong danh sách cử tri thì có quyền xin giấy chứng nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi mình đã được ghi tên. Sau khi cấp giấy chứng nhận, Công an cấp xã loại cử tri ra khỏi danh sách cử tri tại khu vực bỏ phiếu thuộc địa phương trên phần mềm, với lý do: “Bỏ phiếu ở nơi khác”.
Điều 30 Luật Bầu cử và Điều 10 Thông tư số 21/2025/TT-BNV cũng quy định 4 trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri, gồm: Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án, người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo, người mất năng lực hành vi dân sự.
Công dân đã đăng ký thường trú tại địa phương nhưng đi làm ăn, sinh sống ở địa phương khác hoặc ở nước ngoài, nếu đã làm thủ tục thay đổi thông tin nơi cư trú hoặc khai báo tạm vắng thì được coi là không còn thường trú tại địa phương. Trong trường hợp này, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi công dân đăng ký thường trú không ghi tên người đó vào danh sách cử tri.
Đối với trường hợp người bị mắc bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác dẫn đến không nhận thức, làm chủ được hành vi, nhưng chưa có điều kiện tổ chức khám và xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền, chưa được Tòa án tuyên bố là người mất năng lực hành vi dân sự mà gia đình, người giám hộ có cam kết và có xác nhận của chính quyền địa phương thì những người này cũng bị coi là người mất năng lực hành vi dân sự và không được ghi tên vào danh sách cử tri.
Ngoài ra, người di dân tự do thực tế thực tế sinh sống trên địa bàn nhưng không có giấy tờ, tài liệu, căn cứ chứng minh quốc tịch Việt Nam theo quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam cũng không được ghi tên vào danh sách cử tri./.
