Sắp xếp vị trí việc làm của hệ thống chính trị là một phần không thể tách rời trong chủ trương lớn về đổi mới phương thức quản lý nhà nước và đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.
Việc chuyển dịch từ quản lý hành chính sang quản trị tổ chức là một trong những chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và là cuộc cách mạng tư duy trong việc đổi mới quản lý nhà nước. Trong đó, việc hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm của hệ thống chính trị là chìa khóa nền tảng và công cụ thực thi trực tiếp của việc chuyển đổi này.
Kết luận số 107-KL/TW ngày 17/10/ 2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm trong hệ thống chính trị gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ và quản lý biên chế nêu rõ: Vị trí việc làm là nền tảng của quản trị tổ chức, quản trị nhân lực; là căn cứ xuyên suốt để tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đào tạo, đánh giá, sàng lọc, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, quản lý biên chế và cải cách chính sách tiền lương.
Hạn chế hiện nay là việc xây dựng vị trí việc làm trong hệ thống chính trị chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới; phương pháp chưa thống nhất, dữ liệu còn phân tán, việc quản lý, sử dụng vị trí việc làm chưa hiệu quả.
Từ đó, Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý theo danh mục vị trí, số người, chỉ tiêu biên chế sang quản lý theo nhiệm vụ, công việc, sản phẩm, kết quả và trách nhiệm; kế thừa nội dung đã được kiểm chứng, kịp thời khắc phục hạn chế, bất cập.
Nói một cách hình ảnh thì sự “chuyển mạnh” này là việc thay đổi căn bản tiêu chí xác định con người, từ tiêu chí "đầu người" sang "đầu việc”.
Trong phương pháp quản lý hành chính cũ thì việc phân bổ nhân sự thường dựa vào chỉ tiêu biên chế có sẵn, số lượng con người, thâm niên hay bằng cấp. Còn trong quản trị tổ chức hiện đại (theo tinh thần Kết luận số 107-KL/TW) thì việc sắp xếp vị trí việc làm bắt buộc phải xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ, khối lượng công việc thực tế và sản phẩm đầu ra. Chúng ta không bố trí nhân sự theo cảm tính hay số lượng biên chế cứng nhắc, mà bố trí đúng người, đúng năng lực cho đúng vị trí công việc.
Kết luận số 107-KL/TW yêu cầu phải định hình lại phương thức đánh giá và sử dụng nhân lực bởi quản trị tổ chức đòi hỏi sự minh bạch, định lượng và hiệu quả thay vì hành chính hóa thủ tục.
Khi xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực cho từng vị trí việc làm thì phía tổ chức có căn cứ rõ ràng để đánh giá cán bộ, công chức, viên chức bằng sản phẩm, chất lượng, hiệu quả và giá trị đóng góp thực tế chứ không nặng về hồ sơ hay thâm niên.
Quá trình sắp xếp lại vị trí việc làm giúp cho việc làm rõ các điểm thừa, thiếu nhân lực, hoặc sự chồng chéo chức năng giữa các cơ quan, đơn vị (đặc biệt sau khi sắp xếp, sáp nhập tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính). Từ đây, bộ máy chuyển dịch từ mô hình quản lý phân tầng, cồng kềnh sang quản trị tinh gọn, tăng tính chủ động, rõ người - rõ việc - rõ trách nhiệm và rõ sản phẩm đầu ra.
Việc sắp xếp vị trí việc làm đúng người, đúng việc mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả cơ quan, tổ chức và người lao động/cán bộ, công chức, viên chức: nâng cao hiệu quả và năng suất công việc; làm cơ sở thực hiện cải cách tiền lương; tạo căn cứ minh bạch để tuyển dụng, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm và thực hiện cơ chế "vào - ra", "lên - xuống" linh hoạt; đảm bảo công bằng và tạo động lực phát triển.
Việc sắp xếp vị trí việc làm sai (không đúng năng lực, chuyên môn hoặc yêu cầu thực tế của tổ chức) gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho cả người lao động và cơ quan, doanh nghiệp. Đối với tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp thì gây bế tắc trong quản lý và cải cách tiền lương, nâng cao năng suất lao động. Đối với người lao động thì việc sắp xếp vị trí việc làm sai sẽ không đem lại hiệu quả công việc cao nhất.
Vấn đề vị trí việc làm đã được quy định trong Luật Cán bộ, công chức từ năm 2008. Đến Nghị định của Chính phủ số 232/2026/NĐ-CP ngày 26/6/ 2026 quy định về vị trí việc làm viên chức và gần đây là Kết luận số 107-KL/TW ngày 17/10/ 2026 của Bộ Chính trị, vấn đề này đã được nâng lên một tầm mức mới và một tư duy đổi mới phù hợp với tình hình.
Việc xây dựng hệ thống vị trí việc làm chuẩn cũng sẽ là nền tảng để thực hiện cải cách tiền lương mới (trả lương theo vị trí việc làm, khối lượng và chất lượng công việc thay vì cào bằng hay theo thâm niên).
Đây cũng là một phương cách để thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy và quản lý biên chế. Bộ Chính trị yêu cầu hoàn thiện cơ sở dữ liệu vị trí việc làm thống nhất để làm căn cứ khoa học nhằm rà soát, cơ cấu lại đội ngũ và xây dựng phương án giao biên chế giai đoạn 2027 - 2031.
Sự phát triển của chuyển đổi số, đẩy mạnh tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập, cùng việc thuê dịch vụ bên ngoài làm thay đổi hoàn toàn bản chất khối lượng công việc, buộc phải định lượng lại "ai làm gì, thừa thiếu ra sao".
Sắp xếp vị trí việc làm của hệ thống chính trị là một phần không thể tách rời trong chủ trương lớn về đổi mới phương thức quản lý nhà nước và đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.
Công tác cán bộ là khâu "then chốt của then chốt". Xác định đúng vị trí việc làm chính là cơ sở khoa học để Đảng lãnh đạo việc tuyển dụng, quy hoạch, bố trí, sử dụng, đánh giá, sàng lọc và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức.
Tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương về các giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở vào ngày 5/3/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: Hiện nay đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao. Cần chuyển mạnh từ tư duy bổ sung nhân sự, bồi dưỡng chung chung sang tư duy quản trị cán bộ hiện đại hơn: Chuẩn hóa năng lực theo vị trí việc làm, đánh giá bằng kết quả đầu ra, siết chặt kiểm soát quyền lực, đồng thời tạo động lực để cán bộ dám nghĩ, dám làm; tuyển chọn, bố trí và sử dụng cán bộ theo nguyên tắc "đúng người - đúng việc - đúng địa bàn"; khắc phục tình trạng “thừa người quen việc cũ nhưng thiếu người làm việc mới”./.
