Với lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ, tinh thần tình nguyện và sự năng động, sáng tạo, đoàn viên, thanh niên đang trở thành lực lượng kết nối công nghệ với cộng đồng, giúp người dân sử dụng dịch vụ số thuận lợi hơn trong đời sống.
Từ hướng dẫn cài đặt ứng dụng, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến đến hỗ trợ tiêu thụ nông sản trên các nền tảng số,… đoàn viên, thanh niên tại nhiều địa phương trong cả nước đang phát huy vai trò xung kích trong chuyển đổi số tại cơ sở. Những việc làm thiết thực này góp phần giúp người dân tiếp cận công nghệ thuận lợi hơn, từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số trong đời sống.
*Kiên trì hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ
Sau sắp xếp, ấp Thị Tính (xã Long Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh) có 980 hộ với 3.583 nhân khẩu, phân bố trên diện tích 938,16 ha. Theo ông Lê Văn Tiếp, Bí thư Chi bộ ấp, một bộ phận người dân vẫn gặp khó khăn khi sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến hoặc các tiện ích số khác. Khoảng cách này không chỉ đến từ tuổi tác mà còn liên quan đến điều kiện thiết bị, chất lượng đường truyền và thói quen sử dụng công nghệ.
Ông Lê Văn Tiếp cho biết, thời gian đầu triển khai, tỷ lệ người dân trên địa bàn tiếp cận, sử dụng được các tiện ích số mới khoảng 50%. Tuy nhiên, khi lực lượng tình nguyện, đoàn thể và an ninh cơ sở đến từng hộ để giải thích, cài đặt và hướng dẫn thao tác, tỷ lệ này tăng lên khoảng 80% và cao hơn ở một số nhóm đối tượng. Những trường hợp gặp khó khăn về đường truyền, VNeID hoặc căn cước được rà soát để hỗ trợ cụ thể.
Tại Hải Phòng, đoàn viên, thanh niên trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng các ứng dụng phục vụ đời sống trên môi trường số. Tại tổ dân phố Nam Hải 2, phường Hải An, với khoảng 500 hộ dân và 2.000 nhân khẩu, Chi đoàn đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức nhiều đợt hỗ trợ người dân cập nhật thông tin, cài đặt và sử dụng ứng dụng VNeID, “Sổ sức khỏe điện tử”.
Theo anh Đinh Công Sơn, Bí thư Chi đoàn tổ dân phố Nam Hải 2, sau khi nhận phân công của Đoàn phường, Chi đoàn nhanh chóng tập hợp đoàn viên đến từng nhà hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng các ứng dụng. Do nhiều người cần hỗ trợ là người cao tuổi, chưa quen thao tác trên điện thoại thông minh, không nhớ tên ứng dụng hoặc mật khẩu VNeID, đoàn viên phải hướng dẫn tỉ mỉ, kiên trì để người dân có thể sử dụng.
Ông Nguyễn Đình Dong, 76 tuổi, người dân tổ dân phố Nam Hải 2, cho biết sự hỗ trợ của đoàn viên, thanh niên trong cài đặt và sử dụng các ứng dụng rất cần thiết, hữu ích. Nhờ được hướng dẫn cụ thể, người cao tuổi có thể từng bước tiếp cận các tiện ích trên môi trường số.
Tại Hà Nội, các đội hình thanh niên được thành lập, trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính tại các điểm phục vụ hành chính công và thông qua các tổ chuyển đổi số cộng đồng. Với mô hình “Bình dân học vụ số”, đoàn viên hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, Etax Mobile, iHanoi và Cổng dịch vụ công quốc gia, đồng thời hỗ trợ từng thao tác để hoàn tất quy trình trực tuyến.
Không dừng lại ở việc hướng dẫn sử dụng ứng dụng, lực lượng thanh niên còn tham gia các chiến dịch làm sạch dữ liệu đất đai, chuẩn hóa dữ liệu phương tiện. Qua đó, hoạt động chuyển đổi số được triển khai gắn với những công việc cụ thể, vừa hỗ trợ người dân giải quyết nhu cầu thiết thực, vừa góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.
*Đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và tuyên truyền
Cùng với hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính, các hoạt động chuyển đổi số của thanh niên ngày càng mở rộng sang lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và truyền thông cộng đồng.
Tại Đồng Nai, các tổ công nghệ số cộng đồng hỗ trợ người dân đăng ký dịch vụ công, cài đặt định danh điện tử và sử dụng các nền tảng số. Thanh niên còn hướng dẫn nông dân đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, bán hàng qua hình thức livestream và sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Những hoạt động này góp phần mở rộng kênh tiếp cận khách hàng, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong tiêu thụ sản phẩm.
Tại Thái Nguyên, các đội hình thanh niên tình nguyện hướng dẫn người dân tạo tài khoản dịch vụ công, sử dụng thanh toán điện tử và điện thoại thông minh để tra cứu thông tin. Trong phát triển kinh tế, thanh niên hỗ trợ đưa sản phẩm chè, nông sản lên sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng, xây dựng thương hiệu cá nhân và ứng dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Việc hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ vì thế không chỉ dừng ở kỹ năng sử dụng thiết bị hay ứng dụng, mà còn hướng đến khai thác các tiện ích số để nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là hướng đi thiết thực nhằm giúp người dân, nhất là các hộ sản xuất, kinh doanh nhỏ, từng bước thích ứng với phương thức hoạt động trên môi trường số.
Trong lĩnh vực truyền thông, thanh niên cũng chủ động đổi mới cách thức tuyên truyền, tận dụng các nền tảng số để tiếp cận công chúng. Tại Hải Phòng, series podcast “Chuyện từ bóng tối” do Thành đoàn Hải Phòng phối hợp với Đoàn Thanh niên Công an Hải Phòng thực hiện góp phần đa dạng hóa hình thức truyền thông về phòng, chống ma túy cho thanh, thiếu niên theo hướng sáng tạo, gần gũi.
Theo Bí thư Trung ương Đoàn Nguyễn Tường Lâm, cần tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành và triển khai các phong trào thanh niên. Các mô hình “Bình dân học vụ số”, tổ công nghệ số cộng đồng và đội hình thanh niên hỗ trợ chính quyền địa phương hai cấp cần tiếp tục được mở rộng, góp phần hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ và dịch vụ số.
Thực tiễn triển khai tại các địa phương cho thấy, để chuyển đổi số đi vào đời sống, bên cạnh hoàn thiện hạ tầng và phát triển các nền tảng công nghệ, việc hướng dẫn, hỗ trợ người dân trực tiếp sử dụng dịch vụ có ý nghĩa quan trọng. Với lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ, tinh thần tình nguyện và sự năng động, sáng tạo, đoàn viên, thanh niên đang trở thành lực lượng kết nối công nghệ với cộng đồng. Phát huy hiệu quả các mô hình hỗ trợ tại cơ sở sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách số, nâng cao kỹ năng số cho người dân và thúc đẩy chuyển đổi số gắn với nhu cầu thực tiễn./.
