Từ một ý tưởng đến một hoạt động kinh doanh có thể đứng vững trên thị trường là chặng đường không ngắn, đòi hỏi người trẻ không chỉ có ý tưởng mà còn phải hiểu khách hàng, sử dụng hiệu quả nguồn lực, thích ứng với những thay đổi nhanh của thị trường.
Khởi nghiệp đang được nhiều thanh niên lựa chọn trên hành trình lập nghiệp. Tuy nhiên, từ một ý tưởng đến một hoạt động kinh doanh có thể đứng vững trên thị trường là chặng đường không ngắn, đòi hỏi người trẻ không chỉ có ý tưởng mà còn phải hiểu khách hàng, sử dụng hiệu quả nguồn lực, quản trị doanh nghiệp và thích ứng với những thay đổi nhanh của thị trường, công nghệ.
*Bắt đầu từ vấn đề của thị trường
Từ khi còn học lớp 11, chị Lê Thị Lệ Giang, Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tập đoàn Dệt may An Thành đã làm quen với kinh doanh. Trước khi đưa một sản phẩm, dịch vụ ra thị trường, chị thường đặt ra ba câu hỏi: sản phẩm giải quyết vấn đề gì của khách hàng, thị trường có nhu cầu hay không; doanh nghiệp đang có những nguồn lực nào và đâu là thế mạnh, lợi thế cạnh tranh.
Những ngày đầu, doanh nghiệp thiếu vốn, kinh nghiệm và năng lực quản lý. Khi hoạt động đi vào ổn định, những vấn đề về nhân sự, văn hóa doanh nghiệp tiếp tục đặt ra yêu cầu thay đổi cách quản trị. Có những việc chỉ khi trực tiếp điều hành mới nhận ra cách làm chưa phù hợp, từ xây dựng đội ngũ, tổ chức công việc đến tạo môi trường để nhân viên cùng hướng tới mục tiêu của doanh nghiệp.
Kinh nghiệm quản lý cũng khiến chị Giang chú ý hơn đến việc điều chỉnh sản phẩm và phương thức kinh doanh. Thị trường thay đổi, nhu cầu của khách hàng thay đổi thì cách doanh nghiệp vận hành cũng phải thay đổi theo.
Với chị Lê Thị Lệ Giang, một doanh nhân trẻ cũng cần xác định trách nhiệm của mình đối với những người xung quanh và cộng đồng. Chị đặt ra ba điều trong lý tưởng sống: trước hết là nỗ lực để bản thân và gia đình có cuộc sống tốt đẹp, bình an; tiếp đó là tạo điều kiện để người lao động có cuộc sống đủ đầy, thu nhập tốt và cuối cùng là trách nhiệm xã hội.
Anh Lê Anh Tiến, Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Chatbot Việt Nam, Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2019, bắt đầu phát triển sản phẩm từ nhu cầu tương tác và chăm sóc khách hàng của doanh nghiệp. Nhóm của anh thử nghiệm những phiên bản đầu tiên, đưa sản phẩm cho người dùng sử dụng rồi tiếp tục điều chỉnh. Sản phẩm sau đó nhiều lần thay đổi, từ chatbot, tự động hóa bán hàng đến các giải pháp rộng hơn về tương tác với khách hàng và AI. Có những tính năng được đầu tư nhưng phải bỏ vì người dùng không sử dụng; ngược lại, những tính năng nhỏ được khách hàng dùng thường xuyên lại được tập trung hoàn thiện.
Người dùng quan tâm trước hết sản phẩm có giải quyết được vấn đề của họ hay không. Vì vậy, người trẻ không nhất thiết phải chờ có đủ vốn, nhân sự hay một sản phẩm hoàn chỉnh mới bắt đầu. Có thể chọn một vấn đề cụ thể, làm phiên bản đơn giản nhất, đưa cho người dùng thử, lắng nghe phản hồi rồi sửa. Việc thử nghiệm sớm giúp người khởi nghiệp biết sản phẩm có phù hợp với nhu cầu thực tế trước khi đầu tư thêm nguồn lực.
Trong quá trình đó, mục tiêu ban đầu có thể được giữ lại nhưng cách làm phải thay đổi. Sản phẩm công nghệ càng chịu tác động rõ của tốc độ thay đổi trên thị trường. Những gì người dùng cần hôm nay có thể không còn phù hợp sau một thời gian, buộc doanh nghiệp phải liên tục cập nhật. Trí tuệ nhân tạo cũng đang mở thêm nhiều công cụ cho người trẻ, một nhóm nhỏ hiện có thể tiếp cận kiến thức và thực hiện nhiều công việc trước đây cần đến đội ngũ lớn hơn. Tuy nhiên, cạnh tranh cũng tăng lên. Người trẻ cần học nhanh và biến kiến thức thành hành động; bên cạnh chuyên môn còn cần ngoại ngữ, khả năng sử dụng công nghệ, AI, giao tiếp, hiểu khách hàng và làm việc nhóm, anh Tiến cho biết.
Theo anh Lê Anh Tiến, đóng góp của người trẻ cho đất nước không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn. Với người làm công nghệ, một công cụ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, phục vụ khách hàng tốt hơn, tăng năng suất hoặc giảm những công việc lặp lại cũng tạo ra giá trị. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp được nâng cao năng suất, những đóng góp từ từng sản phẩm, giải pháp có thể góp phần cải thiện năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Anh Tiến kỳ vọng ngày càng có nhiều người trẻ Việt Nam không chỉ sử dụng tốt các sản phẩm công nghệ của thế giới mà còn tạo ra những sản phẩm để phục vụ thị trường rộng hơn.
* Hỗ trợ để người trẻ có thể đi đường dài
Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Thanh niên Khởi nghiệp Việt Nam Nguyễn Phan Huy Khôi cho rằng, khoảng cách giữa ý tưởng và thực tế vẫn là một trong những khó khăn lớn của thanh niên.
Anh Nguyễn Phan Huy Khôi chia sẻ, trong quá trình triển khai các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp của thanh niên Việt Nam, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam thực hiện theo tinh thần các nghị quyết của Trung ương, trong đó có Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Theo đó, các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp tập trung vào việc thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và hoạt động kinh tế của thanh niên. Hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp cũng được xây dựng theo các mục tiêu này.
Anh Khôi cho biết, trọng tâm của hoạt động hỗ trợ là xây dựng “con người khởi nghiệp”. Theo anh, một ý tưởng có thể chưa thành công hoặc chưa hoàn thiện; một doanh nghiệp khởi nghiệp cũng có thể thất bại do thiếu vốn, chưa phù hợp với thị trường hoặc hạn chế về công nghệ, năng lực quản trị. Khi trọng tâm hỗ trợ được đặt vào con người, một ý tưởng chưa thành công vẫn có thể được làm lại, một doanh nghiệp thất bại, người khởi nghiệp vẫn có thể xây dựng doanh nghiệp khác.
Theo anh Nguyễn Phan Huy Khôi, hoạt động khởi nghiệp của thanh niên hiện đang nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ Nhà nước và xã hội, tạo môi trường thuận lợi để người trẻ bắt đầu kinh doanh, đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, khởi nghiệp ở bất kỳ thời điểm nào cũng đối mặt với nhiều thách thức, từ điều kiện kinh tế - xã hội đến những hạn chế về nguồn lực. Vì vậy, hoạt động hỗ trợ cần đi vào thực chất, tập trung nhận diện đúng những điểm nghẽn, thiếu hụt của doanh nghiệp để có giải pháp phù hợp, tránh hỗ trợ theo phong trào hoặc chỉ giải quyết phần ngọn.
Anh Khôi cho rằng hỗ trợ khởi nghiệp cần được thực hiện theo hai chiều. Bên cạnh sự hỗ trợ từ Nhà nước, tổ chức xã hội và hệ sinh thái khởi nghiệp, chính người khởi nghiệp phải xác định rõ mình cần gì, thiếu gì và chủ động tìm kiếm nguồn lực phù hợp. Sự chủ động này giúp các chương trình hỗ trợ đến đúng nhu cầu và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Chín tháng năm 2026, Trung ương Đoàn, Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tổ chức Hành trình “Thanh niên khởi nghiệp” tại ba miền Bắc, Trung, Nam gồm các hoạt động giới thiệu sản phẩm khởi nghiệp của thanh niên; tọa đàm, hội thảo về kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; tập huấn quản trị doanh nghiệp, chuyển đổi số, công nghệ số, tài chính, kế toán, thuế cho các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, doanh nghiệp vừa và thanh niên mới khởi nghiệp.
Cán bộ Đoàn, Hội cũng được tập huấn kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp; thanh niên có cơ hội tham quan nhà máy, làm việc với doanh nghiệp lớn, chuyên gia, nhà quản lý và tham gia Cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2026. Đã có 946 dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của thanh niên được kết nối với doanh nghiệp, quỹ đầu tư mạo hiểm hoặc hỗ trợ đầu tư từ nguồn kinh phí phù hợp. Công tác tư vấn, hướng nghiệp được triển khai với 2.217.416 lượt thanh niên, trong đó 501.894 lượt được giới thiệu việc làm.
Cùng với các hoạt động dành cho thanh niên khởi nghiệp, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam duy trì mạng lưới tại 63 tỉnh, thành phố, 2 tập đoàn kinh tế và 16 câu lạc bộ trực thuộc, với hơn 19.000 hội viên và gần 300 cán bộ chuyên trách. Hội triển khai các hoạt động nâng cao năng lực doanh nhân trong kỷ nguyên số, xúc tiến thương mại, đầu tư, hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, giao lưu hội nhập, phát triển thương hiệu và trách nhiệm xã hội.
Một ý tưởng có thể thay đổi, một sản phẩm có thể phải làm lại, thậm chí một doanh nghiệp có thể không thành công. Nhưng với người khởi nghiệp, mỗi lần thử sức cũng là một lần tích lũy thêm kinh nghiệm để điều chỉnh cách làm và tiếp tục hành trình. Khả năng thích ứng vì vậy không chỉ là yêu cầu của thị trường mà còn là năng lực người trẻ cần có khi lựa chọn con đường khởi nghiệp./.
