Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh: Đổi mới đào tạo giáo viên đáp ứng yêu cầu phát triển mới
Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh có tiền thân là Trường Đại học Sư phạm Sài Gòn. Từ nhiệm vụ trọng tâm là đào tạo giáo viên, nhà trường từng bước mở rộng các lĩnh vực đào tạo, phát triển nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ ngành giáo dục.
Sau 50 năm xây dựng và phát triển, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn mới với yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên, phát triển nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và quản trị đại học. Nghị quyết số71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo xác định: “Giáo dục đại học là nòng cốt phát triển nhân lực trình độ cao, nhân tài, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”. Đây cũng là những yêu cầu đặt ra đối với một cơ sở đào tạo giáo viên trọng điểm trong giai đoạn phát triển mới.
*Nâng chất lượng đào tạo giáo viên
Được thành lập ngày 27/10/1976, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh có tiền thân là Trường Đại học Sư phạm Sài Gòn. Từ nhiệm vụ trọng tâm là đào tạo giáo viên, nhà trường từng bước mở rộng các lĩnh vực đào tạo, phát triển nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ ngành giáo dục.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay đòi hỏi các trường đại học sư phạm phải gắn chặt hơn đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp, chú trọng năng lực vận dụng kiến thức và khả năng thích ứng của người học. Chất lượng đào tạo giáo viên không chỉ được thể hiện ở kiến thức chuyên môn mà còn ở năng lực tổ chức hoạt động dạy học, tư duy phản biện, khả năng tự học, sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp và năng lực phản tư để phát triển nghề nghiệp liên tục. Từ yêu cầu này, nhà trường tập trung rà soát chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường gắn kết quá trình đào tạo với thực tiễn tại các cơ sở giáo dục.
Một yêu cầu khác đang tác động trực tiếp tới đào tạo giáo viên là chuyển đổi số và sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo. Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn cho rằng, chuyển đổi số trong giáo dục đại học không đơn thuần là đưa công nghệ vào các hoạt động hiện có mà đòi hỏi thay đổi cách dạy, cách học, nghiên cứu và quản lý. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin, chuẩn bị tài liệu giảng dạy và điều chỉnh hoạt động học tập theo nhu cầu của người học.
Tuy nhiên, để sử dụng hiệu quả các công cụ này, giáo viên phải có nền tảng chuyên môn vững vàng, tư duy phản biện và khả năng đánh giá thông tin. “Công nghệ không thể thay thế năng lực sư phạm, sự thấu hiểu người học và trách nhiệm nghề nghiệp của giáo viên”, Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn nhấn mạnh.
Đi cùng với đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo là yêu cầu phát triển đội ngũ giảng viên. Theo Hiệu trưởng nhà trường, giảng viên đại học sư phạm phải thường xuyên cập nhật tri thức, duy trì năng lực chuyên môn, tham gia nghiên cứu và đưa kết quả nghiên cứu vào giảng dạy. Việc phát triển đội ngũ cần gắn với yêu cầu của từng ngành, lĩnh vực và tạo điều kiện để giảng viên phát huy năng lực chuyên môn.
Công tác bảo đảm chất lượng cũng được triển khai theo hướng gắn với chuẩn đầu ra và yêu cầu nghề nghiệp. Giai đoạn 2020-2025, trường có 44 chương trình đào tạo được kiểm định, trong đó 28 chương trình theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và 16 chương trình theo tiêu chuẩn AUN-QA. Trong năm 2026, trường tiếp tục hoàn tất hồ sơ, chuẩn bị đánh giá công nhận 12 chương trình đào tạo.
Theo định hướng chiến lược giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhà trường đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển thành đại học trọng điểm quốc gia về đào tạo giáo viên, có vị thế trong đào tạo chuyên gia giáo dục, đào tạo đa ngành, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, từng bước nâng cao uy tín trong khu vực châu Á.
Để thực hiện mục tiêu này, trường xác định các hướng ưu tiên gồm đổi mới quản trị; phát triển đội ngũ chất lượng cao; nâng cao chất lượng đào tạo gắn với chuẩn nghề nghiệp và tiêu chuẩn quốc tế; đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và tăng cường liên kết trong nước, quốc tế.
Trong đó, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trên 60% và mức tăng công bố quốc tế bình quân 10% mỗi năm là những mục tiêu cụ thể. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn, chất lượng người tốt nghiệp, năng lực tham gia đổi mới giáo dục và những đóng góp cụ thể cho thực tiễn phải trở thành những căn cứ trọng để đánh giá hiệu quả phát triển của nhà trường.
*Đưa nghiên cứu khoa học gần hơn với thực tiễn giáo dục
Cùng với đổi mới đào tạo, phát triển năng lực nghiên cứu được xác định là một trong những yếu tố quan trọng để trường đại học sư phạm tham gia giải quyết các vấn đề đặt ra từ thực tiễn giáo dục.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Kim Hồng, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2013-2017 cho rằng, định hướng xây dựng trường trở thành một trong những cơ sở đào tạo sư phạm trọng điểm quốc gia đòi hỏi hoạt động nghiên cứu khoa học phải đi vào chiều sâu, trong đó đặc biệt chú trọng khoa học giáo dục.
Thời gian qua, các nghiên cứu khoa học của nhà trường được triển khai rộng và chuyên sâu nhất là qua các đề tài khoa học nhà nước, cấp Bộ, tỉnh, thành phố mà chính Hiệu trưởng là chủ nhiệm hay cố vấn; công bố nghiên cứu gắn với thực tiễn giáo dục phổ thông nhiều hơn, sâu sắc hơn mang nhiều dấu ấn đậm nét.
Trước yêu cầu tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, lãnh đạo nhà trường đã thể hiện tư duy chiến lược, tinh thần chủ động và quyết tâm đổi mới thông qua nhiều định hướng chỉ đạo quan trọng. Không dừng lại ở việc quán triệt chủ trương, nhà trường còn chú trọng cụ thể hoá các hoạt động thành chương trình hành động, giải pháp thực hiện và những mục tiêu có thể đo lường, đánh giá - điều này trước đó mới chỉ quan tâm và chưa thực thi cụ thể. Những chiến lược trọng tâm đã được Hiệu trưởng cùng tập thể lãnh đạo xác lập, tạo cơ sở cho việc đổi mới đồng bộ từ tổ chức bộ máy, phát triển đội ngũ đến đào tạo, nghiên cứu và quản trị.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Kim Hồng, trong giai đoạn 2025-2030, nhà trường cần tiếp tục gắn đào tạo giáo viên với thực tiễn nghề nghiệp, tăng cường phối hợp với trường phổ thông và địa phương, đồng thời chú trọng bồi dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục. Chương trình đào tạo cần tiếp tục phát triển năng lực số và các kỹ năng tương lai cần thiết để giáo viên thích ứng với đổi mới phương pháp dạy học trong bối cảnh mới.
Từ góc độ người trực tiếp tham gia hoạt động khoa học, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Lê Văn Hoàng, giảng viên Vật lý, thành viên Hội đồng Khoa học và Đào tạo Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, việc tổ chức công việc, phân công phù hợp với năng lực chuyên môn và tạo điều kiện cho giảng viên phát huy thế mạnh đã góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ của trường.
Nhà trường đã hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh trong một số lĩnh vực như Vật lý, Tâm lý học giáo dục, Hóa học và Toán giải tích; đồng thời đầu tư phòng thí nghiệm chuyên ngành, bố trí không gian làm việc, hỗ trợ tổ chức hội thảo và mở rộng hợp tác với các nhà khoa học quốc tế. Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn cũng là trưởng nhóm nghiên cứu mạnh về Tâm lý học giáo dục nên các định hướng và sự đầu tư từ quản trị đến chuyên môn rất hài hòa và hiệu quả cũng như có tác dụng khuyến khích, động viên.
Nghiên cứu khoa học trong sinh viên cũng được chú trọng trong đó đều có dấu ấn của Giáo sư Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn từ định hướng, xét duyệt đến tổ chức và thực thi. Năm học 2025-2026, có 460 đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên được lựa chọn và ký hợp đồng thực hiện. Qua các vòng tuyển chọn, 36 đề tài tham gia hội nghị nghiên cứu khoa học cấp trường, trong đó 20 đề tài được lựa chọn để xếp hạng và dự thi các cấp. Đáng chú ý, 7 đề tài có bài công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế thuộc danh mục Web of Science hoặc Scopus, trong đó có một bài thuộc nhóm Q1 và một bài thuộc nhóm Q2; 18 đề tài có bài công bố trên các tạp chí khoa học uy tín trong nước.
Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Lê Văn Hoàng đánh giá, năng lực nghiên cứu của đội ngũ giảng viên đã có chuyển biến, trong khi nghiên cứu khoa học sinh viên dần trở thành một hoạt động học thuật quan trọng, tiến bộ cả về số lượng và chất lượng. Để tạo nền tảng cho phát triển lâu dài, theo Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Lê Văn Hoàng, nhà trường nên tiếp tục chú trọng tuyển dụng nhân lực chất lượng cao, coi trọng năng lực giảng dạy, nghiên cứu thực chất và tiềm năng phát triển bền vững. Cùng với thu hút người giỏi, cần duy trì môi trường làm việc và chính sách phù hợp và cải tiến hơn nữa để đội ngũ gắn bó lâu dài; đồng thời tiếp tục đầu tư bồi dưỡng đội ngũ hiện có, nhất là giảng viên trẻ.
Sau 50 năm phát triển, yêu cầu đối với Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là tiếp tục phát huy thế mạnh truyền thống về đào tạo giáo viên mà còn phải nâng cao năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và quản trị đại học. Gắn đào tạo với thực tiễn giáo dục, xây dựng đội ngũ chất lượng cao và đưa kết quả nghiên cứu vào giải quyết những vấn đề của nhà trường, giáo viên và người học sẽ là những yếu tố quan trọng để trường hiện thực hóa mục tiêu phát triển giai đoạn 2025-2030, hướng tới tầm nhìn năm 2050./.
