Xác định xây dựng trường điển hình là giải pháp tạo những mô hình giáo dục tiêu biểu, có sức dẫn dắt và lan tỏa, các cơ sở giáo dục tại Ninh Bình đang đẩy mạnh đổi mới từ quản lý, đội ngũ, phương pháp dạy học đến môi trường giáo dục.
Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng trường học và tạo chuyển biến tích cực trong toàn ngành.
* Đổi mới từ nền tảng
Là trường chất lượng cao, Trường Trung học cơ sở Trần Đăng Ninh, phường Nam Định từng bước khẳng định hiệu quả trong xây dựng trường điển hình. Năm học 2025-2026, học sinh nhà trường giành 140 giải trong kỳ thi chọn học sinh giỏi, tỷ lệ đạt giải gần 95,9%; 100% học sinh lớp 9 trúng tuyển vào các trường Trung học phổ thông công lập, trong đó hơn 70% vào các trường Trung học phổ thông chuyên. Những kết quả này cho thấy chất lượng giáo dục mũi nhọn; đồng thời là nền tảng để nhà trường tiếp tục đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng đội ngũ và hoàn thiện mô hình trường điển hình, lấy chất lượng giáo dục thực chất làm trọng tâm.
Cô giáo Trần Thị Hương, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trần Đăng Ninh cho biết, với 34 lớp và hơn 1.150 học sinh, nhà trường xác định đội ngũ giáo viên là yếu tố quan trọng trong nâng cao chất lượng. Tập thể sư phạm giữ vững tinh thần đoàn kết, lấy chuyên môn làm trọng tâm, chủ động đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ vào quá trình giảng dạy.
Đáng chú ý, giáo viên nhà trường từng bước khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng học liệu, thiết kế hoạt động dạy học và ôn luyện. Trước những thay đổi trong cấu trúc các kỳ thi, phương pháp ôn luyện cũng được điều chỉnh theo hướng tăng cường tư duy, khả năng vận dụng và giải quyết vấn đề. Các bài toán thuần túy giảm dần, trong khi yếu tố liên môn và ứng dụng thực tiễn được chú trọng hơn.
Quá trình xây dựng trường điển hình, Trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng, phường Hoa Lư cũng đang được cụ thể hóa bằng những bước đi phù hợp với định hướng phát triển của nhà trường. Năm học 2026 - 2027 là năm đầu tiên trường tuyển sinh lớp 6 theo quy định trường điển hình. Công tác tuyển sinh được triển khai theo hướng công khai, minh bạch, lựa chọn học sinh có năng lực phù hợp với yêu cầu và định hướng giáo dục của nhà trường.
Cô giáo Nguyễn Diệu Linh, Trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng cho biết, chất lượng của nhà trường được tạo dựng qua nhiều thế hệ giáo viên tâm huyết, tận tụy và sáng tạo. Trong 5 năm gần đây, thầy và trò nhà trường đạt hơn 480 giải cấp tỉnh và 112 giải cấp quốc gia ở nhiều lĩnh vực như học sinh giỏi, khoa học kỹ thuật, tài năng tiếng Anh, văn nghệ và thể thao. Tỷ lệ học sinh trúng tuyển Trường Trung học phổ thông chuyên Lương Văn Tụy nhiều năm duy trì ở mức cao.
Sự quan tâm của phụ huynh, học sinh đối với mô hình cũng phần nào cho thấy sức hút của một môi trường giáo dục có chất lượng. Bên cạnh học sinh trong địa bàn tuyển sinh, nhiều học sinh ở các khu vực lân cận cũng nộp hồ sơ vào trường. Đây là điều kiện để nhà trường tiếp tục phát huy thế mạnh, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn trong tổ chức dạy học và xây dựng môi trường giáo dục toàn diện.
* Từ điểm sáng đến lan tỏa
Xây dựng trường Trung học cơ sở điển hình không chỉ nhằm tạo ra những cơ sở giáo dục có chất lượng cao mà còn hướng tới hình thành các mô hình có khả năng dẫn dắt, chia sẻ và lan tỏa những cách làm hiệu quả trong toàn ngành. Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, ngành Giáo dục Ninh Bình xác định xây dựng trường điển hình là một trong những giải pháp cụ thể hóa đổi mới giáo dục từ cơ sở, lấy chất lượng thực chất, năng lực người học và khả năng đổi mới của đội ngũ làm nền tảng.
Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên Ninh Bình thí điểm mô hình trường điển hình. Các trường được lựa chọn vừa phải bảo đảm cơ sở vật chất, trường lớp đạt chuẩn vừa chú trọng xây dựng đội ngũ giáo viên có chuyên môn, kỹ năng sư phạm và năng lực đổi mới sáng tạo. Phương pháp giáo dục được đổi mới theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, tư duy độc lập và khả năng vận dụng kiến thức của học sinh; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, giáo dục STEM/STEAM, ngoại ngữ, AI, hoạt động trải nghiệm và dạy học 2 buổi/ngày, hướng đến nâng cao năng lực thực chất của người học.
Ông Phạm Xuân Thụ, Phó Chủ tịch UBND phường Nam Định đánh giá, xây dựng trường điển hình là một hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, tạo môi trường học tập tốt hơn cho học sinh và phát huy thế mạnh của các cơ sở giáo dục. Các trường điển hình sẽ đóng vai trò là những điểm sáng về đổi mới giáo dục, từ đó tạo tác động tích cực tới các cơ sở giáo dục khác. Mô hình cũng đòi hỏi các nhà trường chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ và phương pháp tổ chức dạy học.
Theo Đề án “Xây dựng mô hình trường trung học cơ sở điển hình trên địa bàn tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn 2045”, đến năm 2030, tỉnh lựa chọn, xây dựng và phát triển 28 trường Trung học cơ sở điển hình. Các trường được định hướng đầu tư cơ sở vật chất hiện đại; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có chuyên môn, năng lực tiếp cận và vận dụng phương pháp giáo dục tiên tiến. Không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục, các trường điển hình còn được kỳ vọng trở thành hạt nhân chuyên môn, chia sẻ học liệu, kinh nghiệm và hỗ trợ bồi dưỡng giáo viên, tạo sức lan tỏa trong khu vực.
Theo mục tiêu đề ra, học sinh các trường Trung học cơ sở điển hình phấn đấu chiếm trên 70% tổng chỉ tiêu tuyển sinh vào các trường Trung học phổ thông chuyên của tỉnh; trên 90% học sinh các trường này trúng tuyển vào Trung học phổ thông công lập. Những chỉ tiêu cụ thể này vừa tạo động lực để các nhà trường phát triển vừa đặt ra yêu cầu chất lượng phải được duy trì ổn định và dựa trên năng lực thực chất của học sinh.
Việc triển khai thí điểm mô hình trường Trung học cơ sở điển hình trong năm học 2026 - 2027 là bước đi nhằm tạo những hạt nhân về chất lượng, đổi mới và chia sẻ trong giáo dục. Với định hướng này, Ninh Bình kỳ vọng từ các trường được lựa chọn sẽ hình thành những mô hình hiệu quả, từng bước lan tỏa cách làm hay, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đồng đều và bền vững trên toàn tỉnh./.
