Sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động, kết hợp cùng chính sách giao khoán bảo vệ rừng, không chỉ giúp giảm thiểu sai phạm mà còn xây dựng thế trận “toàn dân bảo vệ rừng” vững chắc.
Vườn quốc gia Bù Gia Mập đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật về bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy và bảo tồn động vật hoang dã tại các xã vùng đệm thuộc tỉnh Đồng Nai và Lâm Đồng. Sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động, kết hợp cùng chính sách giao khoán bảo vệ rừng, không chỉ giúp giảm thiểu sai phạm mà còn xây dựng thế trận “toàn dân bảo vệ rừng” vững chắc, giữ vững hệ sinh thái rừng bền vững nơi biên cương.
Thông điệp bảo vệ rừng xanh
Nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, Vườn quốc gia Bù Gia Mập đã liên tục tổ chức các đợt tuyên truyền pháp luật về bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng tại các xã vùng đệm gồm Bù Gia Mập, Đắk Ơ (Đồng Nai) và xã Quảng Trực thuộc tỉnh Lâm Đồng. Tại đây, cán bộ chuyên môn đã truyền đạt những nội dung cốt lõi của luật lâm nghiệp, tập trung vào các hành vi bị nghiêm cấm và quy định quản lý rừng bền vững. Bên cạnh việc nhận diện nguy cơ cháy, người dân còn được hướng dẫn kỹ năng sử dụng lửa an toàn trong sinh hoạt, sản xuất, cũng như quy trình báo tin khẩn cấp và kỹ thuật dập lửa ban đầu khi có sự cố xảy ra.
Ông Huỳnh Phúc Đa, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Tuyên truyền, Du lịch và Cứu hộ, Bảo tồn cho biết, những buổi tuyên truyền lồng ghép thông tin về các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm nhằm khơi dậy tinh thần bảo tồn thiên nhiên trong nhân dân. Thông qua các tư liệu như hình ảnh và video, bà con đã thẳng thắn trao đổi, thắc mắc về ranh giới rừng, quy định phát dọn nương rẫy hay các mức xử phạt vi phạm. Mọi ý kiến đều được lực lượng Kiểm lâm giải đáp và ghi nhận kịp thời. Để tăng hiệu quả lan tỏa, Vườn quốc còn gửi tặng bà con những túi vải thân thiện môi trường, tờ rơi và tập vở học sinh in thông điệp bảo vệ môi trường.
Chính nhờ công tác tuyên truyền kiên trì và chính sách giao khoán rừng giúp người dân trực tiếp hưởng lợi, nhận thức của cộng đồng đã có sự chuyển biến mạnh mẽ. Đặc biệt, bà con dân tộc thiểu số tại các thôn, bon tích cực ký cam kết không vi phạm lâm luật và đồng lòng tham gia phong trào “Toàn dân bảo vệ rừng”.
Từ nỗ lực tuyên truyền của lực lượng kiểm lâm và các tổ giao khoán, đặc biệt là khi người dân được tham gia nhận khoán, hưởng lợi trực tiếp từ chính cánh rừng họ gìn giữ. Khi quyền lợi gắn liền với trách nhiệm, họ không chỉ dừng lại ở việc hiểu luật mà đã chủ động thay đổi hoàn toàn thói quen canh tác lạc hậu. Thay vì đốt nương rẫy tùy tiện, bà con giờ đây tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về phòng cháy và chữa cháy rừng.
Ông Điểu Bun người dân tộc S'tiêng ở thôn Bù Khơn (xã Đắk Ơ) chia sẻ: "Gia đình tôi có vườn điều sát ranh giới Vườn quốc gia, trước đây tôi cũng lo lắng việc dọn vườn sao cho an toàn. Nhờ được cán bộ Kiểm lâm và Tổ giao khoán thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở, tôi đã biết cách phát quang, dọn dẹp thực bì đúng kỹ thuật. Khi đốt lá khô, tôi luôn chọn thời điểm lặng gió, gom thành đống nhỏ và canh chừng cẩn thận cho đến khi lửa tắt hẳn rồi mới về. Mình giữ rừng cũng là giữ cho vườn điều của mình không bị cháy lan, giữ cho nguồn nước và không khí trong lành cho con cháu sau này".
Không riêng gì ông Điểu Bun mà còn rất nhiều hộ dân trồng điều, cao su trong vùng đệm thuộc xã Bù Gia Mập, Đăk Ơ cũng bày tỏ sự đồng lòng khi thấy được giá trị kinh tế và môi trường từ rừng.
Thay đổi tư duy và hành động
Bên cạnh nỗ lực của lực lượng chuyên trách, vai trò của những người đứng đầu các thôn, bon là vô cùng quan trọng trong việc đưa pháp luật len lỏi vào từng hộ dân. Theo bà Thị Liên, Trưởng thôn Bù Dốt (xã Bù Gia Mập), với vai trò là cầu nối giữa Vườn quốc gia và bà con, bản thân bà luôn ưu tiên hàng đầu việc phối hợp chặt chẽ để đảm bảo thông tin pháp luật đến được từng hộ gia đình. Trong các cuộc họp thôn, bà thường xuyên nhắc nhở bà con phải tuyệt đối cảnh giác, không được lơ là, chủ quan khi canh tác nương rẫy, đặc biệt là vào cao điểm mùa khô.
“Tôi luôn nhấn mạnh rằng, chỉ cần một phút bất cẩn khi đốt cỏ rác hay dọn vườn cũng có thể dẫn đến hậu quả khôn lường, gây cháy lan vào rừng và ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn sống của chính mình. Cùng với cán bộ Kiểm lâm, chúng tôi đã vận động từng hộ dân cam kết tuân thủ các quy tắc an toàn lửa và hướng dẫn cách báo tin kịp thời khi thấy có khói lạ. Nhờ sự sâu sát này, bà con trong thôn đã hình thành thói quen kiểm tra thực bì kỹ lưỡng và chỉ đốt dọn rẫy khi có sự giám sát, hướng dẫn”, bà Thị Liên chia sẻ thêm.
Ông Phạm Tuấn Thực, cán bộ Kiểm lâm Vườn quốc gia Bù Gia Mập cho biết: Trong giai đoạn năm 2024 và đầu năm 2025, tình trạng người dân vùng đệm vào rừng săn bắn động vật diễn ra khá phức tạp. Trước thực trạng đó, đơn vị đã triển khai tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng, hiệu quả, nhất là thông qua các buổi họp dân trực tiếp và sử dụng xe ô tô tuyên truyền lưu động. Bên cạnh đó, hệ thống loa phát thanh tại các xã vùng đệm cũng duy trì để phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật về lâm nghiệp với tần suất 2 lần/tháng.
Để quản lý tốt tài nguyên rừng, Hạt Kiểm lâm đã thực hiện hiệu quả các kế hoạch tuần tra, truy quét bảo vệ rừng, đồng thời đã ký quy chế phối hợp với các lực lượng vũ trang như: Công an, biên phòng, quân sự xã trong công tác bảo vệ rừng và bảo vệ an ninh trật tự tại khu vực biên giới.
“Các đợt truy quét dài ngày được tổ chức tại những điểm nóng, khu vực giáp ranh tỉnh Lâm Đồng và biên giới Campuchia, kết hợp duy trì 10 chốt bảo vệ rừng tạm thời. Đơn vị cũng thực hiện giao tiểu khu quản lý trực tiếp cho cán bộ, nhân viên tại các trạm, linh hoạt điều động quân số phù hợp tình hình thực tế và đẩy mạnh ứng dụng công cụ SMART trong tuần tra. Kết quả, từ năm 2025 đến đầu năm 2026, đơn vị đã phát hiện và xử lý 2 vụ vi phạm có dấu hiệu hình sự, hoàn tất hồ sơ bàn giao cơ quan Công an điều tra, khởi tố theo quy định”, ông Thực cho biết thêm.
Có thể khẳng định, công tác tuyên truyền thời gian qua đã tạo sự thay đổi tư duy và hành động của cư dân vùng đệm Vườn quốc gia Bù Gia Mập. Khi kiến thức pháp luật được chuyển hóa thành ý thức tự giác, mỗi người dân không còn đứng ngoài cuộc mà đã thực sự trở thành những “cánh tay nối dài” của lực lượng Kiểm lâm. Người dân cam kết canh tác an toàn, bảo tồn đa dạng sinh học và duy trì sự phát triển bền vững cho vùng đất biên cương./.
