Những ngày qua, các cơ sở sản xuất xây dựng trái phép gây ô nhiễm môi trường ở xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai được tháo dỡ theo yêu cầu của chính quyền địa phương.
Ghi nhận của phóng viên TTXVN, từ ngày 7/5, có 2 cơ sở đốt than củi ở thôn Chèm, xã Đông Cuông đã tạm dừng hoạt động. Trước cửa ra vào có dán niêm phong của chính quyền địa phương cùng thông báo của chủ cơ sở về việc "tạm nghỉ, không thu mua gỗ". Bên trong cơ sở, các công nhân đang tiến hành đóng gói than vào bao bì để di dời ra khỏi khu vực sản xuất. Các điểm tập kết gỗ cũng đang được vận chuyển lên xe để di chuyển đi nơi khác.
Chị Bàn Thị Hằng, chủ cơ sở đốt than củi tại thôn Chèm thông tin, gia đình mua đất xây dựng các lò đốt than củi nhằm tận dụng nguồn nguyên liệu tại địa phương để phát triển kinh tế. Nhưng bản thân chị thiếu hiểu biết pháp luật, không nắm rõ các quy định của Nhà nước nên dẫn đến vi phạm về Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường. Sau khi được chính quyền địa phương phân tích sai phạm, kiểm tra, xử lý, gia đình đã chấp hành và chủ động tạm dừng hoạt động, di dời nguyên liệu, tháo dỡ các công trình vi phạm. Tuy nhiên, hiện một số lò đốt than vẫn còn om củi bên trong, nhiệt độ cao nên việc dừng đột ngột hoặc tiến hành phá dỡ sẽ gây rủi ro, không đảm bảo an toàn nên gia đình xin phá dỡ sau...
Phó Chủ tịch UBND xã Đông Cuông Trần Thống Nhất cho biết, UBND xã đã phân công các phòng, ban chuyên môn giám sát chặt chẽ việc tháo dỡ công trình vi phạm tại 2 cơ sở sản xuất than củi tại thôn Chèm. Địa phương cũng tiến hành rà soát các cơ sở than trên địa bàn nhằm kịp thời phát hiện, kiểm soát chặt chẽ tình hình, xử lý nghiêm minh hành vi vi phạm.
Trước đó, ngày 28/4/2026, phóng viên TTXVN có bài viết "Lò đốt than không phép ‘bủa vây’ khu dân cư", phản ánh việc nhiều năm qua, các hộ dân ở thôn Chèm, xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai bức xúc khi các lò than không phép hoạt động cả ngày lẫn đêm, kéo dài nhiều năm, khiến cuộc sống sinh hoạt của người dân bị đảo lộn, làm ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, sức khỏe, nhất là người già và trẻ nhỏ.
Ngày 2/5/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đã có văn bản chỉ đạo xử lý dứt điểm hành vi vi phạm tại các cơ sở đốt than củi ở xã Đông Cuông theo đúng thẩm quyền, quy định pháp luật; tuyệt đối không để kéo dài tình trạng ô nhiễm, gây bức xúc trong nhân dân.
Đến ngày 4/5/2026, UBND xã Đông Cuông đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với hai chủ cơ sở đốt than củi trái phép. Đối với cơ sở của bà Bàn Thị Hằng (trú tại thôn Sặt Ngọt, xã Đông Cuông), cơ quan chức năng xác định cơ sở này tự ý chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp và đã xây dựng 3 dãy nhà khung thép lợp tôn với 16 lò sản xuất than củi trên diện tích 1.500m2. Chủ tịch UBND xã Đông Cuông quyết định xử phạt bà Hằng 15 triệu đồng, buộc nộp lại số thu lợi bất hợp pháp 9,9 triệu đồng; yêu cầu tháo dỡ toàn bộ 3 dãy nhà và 16 lò sản xuất than, khôi phục tình trạng ban đầu của đất trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận quyết định.
Đối với cơ sở của ông Lương Mạnh Hoàng (trú tại thôn Thác Cái, xã Đông Cuông), xã xác định ông Hoàng cũng tự ý chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp tại thôn Chèm. Diện tích đất vi phạm là 500m2, được sử dụng để xây dựng 3 dãy nhà khung thép lợp tôn với 13 lò sản xuất than củi. Mức xử phạt hành chính là 7,5 triệu đồng; buộc nộp lại 3,3 triệu đồng thu lợi bất hợp pháp và tháo dỡ toàn bộ 13 lò than, 3 dãy nhà trong thời gian 30 ngày để trả lại hiện trạng ban đầu của đất.
UBND xã Đông Cuông đang phối hợp với Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an tỉnh Lào Cai và các đơn vị liên quan giám sát quá trình tháo dỡ cơ sở tái chế giấy tại thôn Toàn An, xã Đông Cuông. Đây là cơ sở chưa đáp ứng đủ điều kiện để hoạt động và chưa hoàn thiện hồ sơ về môi trường theo quy định. Cơ sở này bị UBND xã xử phạt vi phạm hành chính 138 triệu đồng do vi phạm về xây dựng trái phép và bảo vệ môi trường, đình chỉ hoạt động từ tháng 10/2025, buộc di dời toàn bộ nhà xưởng, máy móc thiết bị ra khỏi khu vực trong thời hạn 130 ngày. Cơ sở do ông Đỗ Quang Tuyến (ở thôn Toàn An, xã Đông Cuông) làm chủ và tiến hành xây dựng trên diện tích với 3 nhà xưởng, khoảng hơn 11.000 m2. Quá trình xây dựng đơn vị đã tự ý chuyển đổi 0,738ha đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp để xây dựng nhà xưởng sản xuất giấy khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép. Bên cạnh vi phạm về đất đai, cơ sở tái chế giấy còn vi phạm nghiêm trọng Luật Bảo vệ môi trường khi hoạt động mà không có Giấy phép môi trường. Ngoài ra, lực lượng chức năng xác định khu vực lưu giữ chất thải rắn công nghiệp của cơ sở không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, không ký hợp đồng thu gom chất thải và không bố trí khu vực lưu giữ chất thải nguy hại theo đúng quy định.
Ngày 6/5/2026, đoàn kiểm tra liên ngành của xã Đông Cuông phối hợp với cơ quan Công an và các đơn vị liên quan đến lập biên bản, kiểm tra hiện trường, yêu cầu tháo dỡ máy móc, thiết bị, nhà xưởng, trả lại hiện trạng đất nông nghiệp ban đầu.
Ngày 7/5/2026, ghi nhận của phóng viên tại cơ sở này cho thấy, các công nhân đang thực hiện quá trình tháo dỡ máy móc, trang thiết bị di dời ra khỏi khu vực nhà xưởng. Toàn bộ thiết bị trong các dây chuyền tại cơ sở này đều là máy móc cũ kỹ, nhiều bộ phận đã hoen rỉ.
Ông Đỗ Quang Tuyến, chủ cơ sở tái chế giấy tại thôn Toàn An chia sẻ, khi được chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng xử lý, phân tích các vi phạm, ông đã chấp hành và tự nguyện tháo dỡ máy móc, trang thiết bị...
Phó Chủ tịch UBND xã Đông Cuông Trần Thống Nhất nêu rõ, ngoài việc giám sát quá trình di dời, tháo dỡ nhà xưởng tái chế giấy hoạt động không đúng quy định, lực lượng chức năng cũng lấy mẫu nước để đánh giá mức độ tác động đến môi trường để có biện pháp xử lý tiếp theo./.
