Ngày 15/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Nguyễn Á tổ chức triển lãm ảnh, ra mắt hai sách ảnh Chuyện về biển đảo quê hương và Những di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh.
Chương trình giới thiệu những hình ảnh được tác giả thực hiện trong hành trình sáng tác kéo dài 16 năm, từ các vùng biển, đảo đến nhiều không gian văn hóa ở các vùng miền.
Hai bộ ảnh tập trung vào hai chủ đề khác nhau nhưng cùng hướng đến việc ghi lại những giá trị văn hóa, con người và cảnh quan của Việt Nam. Trong đó, Chuyện về biển đảo quê hương được thực hiện qua hành trình đến 5 vùng biển của Việt Nam, từ khu vực phía Bắc đến Cà Mau, với nhiều hình ảnh về đời sống của cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ trên biển, đảo và tại các nhà giàn.
Trong khi đó, Những di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh tiếp nối hành trình sáng tác của Nguyễn Á về các di sản văn hóa của Việt Nam. Bộ ảnh ghi lại nhiều sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, nghệ thuật truyền thống ở các vùng miền, trong đó có những hình ảnh về các di sản đã được UNESCO ghi danh.
Chia sẻ tại chương trình, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Nguyễn Á cho biết, thông qua ngôn ngữ nhiếp ảnh, tôi mong muốn góp phần lưu giữ và lan tỏa những giá trị đặc sắc của di sản văn hóa dân tộc; đồng thời khơi dậy niềm tự hào, tình yêu quê hương và ý thức tiếp nối, gìn giữ di sản trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, những hình ảnh về biển, đảo còn là lời tri ân sâu sắc dành cho những người lính đang ngày đêm vượt qua gian khó, vững vàng nơi đầu sóng ngọn gió để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
Hai cuốn sách tuy khai thác hai đề tài khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở tình yêu đất nước, niềm tự hào dân tộc và khát vọng lan tỏa những giá trị tốt đẹp của Việt Nam đến với công chúng trong nước và bạn bè quốc tế.
Theo Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Nguyễn Á, trong quá trình thực hiện hai bộ sách ảnh, ông luôn trăn trở tìm ra những góc nhìn khác, tránh lặp lại những hình ảnh quen thuộc về biển đảo và di sản.
“Cái khó nhất là biên tập, làm sao để không trùng với những gì mình đã làm hoặc đồng nghiệp đã làm. Tôi luôn tự tạo áp lực phải tìm được góc máy mới, cách thể hiện mới để người xem có thể thấy những điều chưa từng thấy”, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Nguyễn Á nói.
Theo Nghệ sĩ, để thực hiện bộ ảnh về biển đảo, việc tiếp cận các khu vực đặc thù đòi hỏi nhiều thủ tục, thời gian và điều kiện tác nghiệp khó khăn. Có những chuyến đi diễn ra trong thời tiết không thuận lợi, song chính những trải nghiệm đó giúp ông có thêm góc nhìn về cuộc sống của người lính nơi đầu sóng.
Đặc biệt, bộ ảnh Chuyện về biển đảo quê hương được thực hiện qua 5 vùng biển, với nhiều hình ảnh về nhà giàn và cuộc sống của cán bộ, chiến sĩ Hải quân. Đây cũng là một trong những nội dung nhận được sự quan tâm tại triển lãm.
Thượng tá Nguyễn Văn Lâm, nguyên Chỉ huy trưởng Nhà giàn DK1/20, Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân, cho biết những hình ảnh về nhà giàn gợi lại nhiều ký ức về những năm tháng làm nhiệm vụ trên biển. Qua triển lãm, Thượng tá Nguyễn Văn Lâm mong muốn những hình ảnh về đời sống tại nhà giàn sẽ việc giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về sự gian khó của những người đang làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
“Ở ngoài đó, nhất là vào mùa bão, sóng gió rất lớn, có lúc biển tối đen, gần như không nhìn thấy gì. Vì vậy, khi trở về và nhìn những bức ảnh biển đảo đẹp như thế này, tôi có cảm xúc rất khó tả. Qua những hình ảnh đó, người dân trong đất liền có thể hiểu thêm về cuộc sống và nhiệm vụ của người lính Hải quân”, Thượng tá Nguyễn Văn Lâm chia sẻ.
Bên cạnh chủ đề biển đảo, các hình ảnh về di sản văn hóa phi vật thể tạo nên một không gian khác của triển lãm, phản ánh đời sống văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật truyền thống ở nhiều vùng miền.
Nhà nghiên cứu văn hóa Trần Đình Sơn đánh giá điểm đáng chú ý của bộ ảnh là sự phong phú về không gian văn hóa và khả năng tiếp cận những địa điểm, sinh hoạt mà công chúng không dễ có cơ hội quan sát trực tiếp.
“Hình ảnh rất phong phú về sinh hoạt của ba miền. Qua ảnh, những bạn trẻ chưa có điều kiện trải nghiệm các vùng miền của đất nước vẫn có thể nhận biết những nét đặc thù, vẻ đẹp riêng trong văn hóa từng vùng”, ông Trần Đình Sơn nhận xét.
Theo Nhà nghiên cứu văn hóa, một số hình ảnh về không gian thờ tự, tín ngưỡng cũng cho thấy sự đầu tư trong quá trình tác nghiệp của tác giả. Có những địa điểm rất khó tiếp cận để ghi hình, nhưng được Nguyễn Á khai thác ở góc độ trực quan, giúp người xem quan sát rõ hơn những giá trị văn hóa thường chỉ được tiếp cận thông qua hoạt động tín ngưỡng.
Theo ban tổ chức, với hai cuốn sách lần này, Nguyễn Á tiếp tục hệ thống hóa các tác phẩm được thực hiện trong nhiều năm. Trước đó, ông đã thực hiện các sách ảnh về di sản văn hóa phi vật thể và biển đảo Việt Nam. Việc xuất bản 8 sách ảnh kết hợp tổ chức 8 triển lãm chuyên đề về 17 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh và chủ đề biển đảo thực hiện trong thời gian 16 năm đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác nhận.
Với 70 tấm ảnh được trưng bày và những tác phẩm quý giá trong 2 bộ sách về biển đảo và di sản văn hóa Việt Nam, giá trị của dự án không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm hay các kỷ lục, mà ở quá trình ghi lại những câu chuyện và hình ảnh đặc thù không phải ai cũng có cơ hội được nhìn, được thấy. Thông qua nhiếp ảnh, tác giả Nguyễn Á mong muốn lưu giữ những khoảnh khắc về văn hóa, con người và biển đảo, đồng thời tạo thêm cơ hội để công chúng, đặc biệt là người trẻ, tiếp cận những giá trị này, qua đó nuôi dưỡng tình yêu tổ quốc.
Triển lãm và hai sách ảnh được giới thiệu tại Thành phố Hồ Chí Minh lần này vì vậy không chỉ là hoạt động giới thiệu tác phẩm cá nhân, mà còn góp thêm một nguồn tư liệu hình ảnh về di sản văn hóa và đời sống biển đảo Việt Nam./.
