Với sự quyết liệt trong ứng dụng công nghệ số, Huế có thể trở thành hình mẫu trong việc kết hợp bảo tồn và phát triển, đưa di sản vào dòng chảy công nghiệp văn hóa để vừa phát huy tiềm năng, vừa lan tỏa văn hóa ra thế giới.
Huế - "Thành phố di sản", sau 51 năm sau giải phóng đã khoác lên mình diện mạo mới, vừa trầm mặc cổ kính vừa năng động bước vào kỷ nguyên mới cùng đất nước. Từ nền tảng di sản, văn hóa giàu bản sắc, Huế đã và đang mở lối tương lai bằng chính những giá trị cốt lõi đã làm nên linh hồn của vùng đất hơn 700 năm tuổi.
*Tập trung nguồn lực bảo tồn di sản
Vùng đất Cố đô Huế gắn liền với những dấu ấn lịch sử sâu đậm của dân tộc. Đó là sự kiện vua Bảo Đại thoái vị vào chiều 30/8/1945 tại Ngọ Môn – Đại Nội Huế, chính thức chấm dứt 143 năm triều Nguyễn trị vì và hàng nghìn năm chế độ quân chủ phong kiến ở Việt Nam.
Tiếp đến, ngày 26/3/1975, lá cờ cách mạng được kéo lên đỉnh Kỳ Đài - Kinh thành Huế, đánh dấu mốc lịch sử Huế hoàn toàn được giải phóng, góp phần quan trọng trong cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước vào ngày 30/4/1975.
Trên hành trình xây dựng và phát triển, vùng đất kinh đô xưa cũng có nhiều dấu mốc quan trọng. Ngày 1/7/1989, tỉnh Thừa Thiên – Huế chia tách từ tỉnh Bình Trị Thiên. Sau chặng đường dài nỗ lực không ngừng nghỉ, ngày 1/1/2025, tỉnh Thừa Thiên – Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Ngày nay, Huế là thành phố sở hữu 8 Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO ghi danh; trong đó có 6 di sản của riêng Huế (Quần thể Di tích Cố đô Huế, Nhã nhạc cung đình Huế, Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn, Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế và Những bản đúc trên chín đỉnh đồng ở Hoàng cung Huế). Huế còn sở hữu 2 di sản chung với các địa phương khác là: Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ và Nghệ thuật bài chòi Trung Bộ.
Trong 143 năm tồn tại (1802-1945), nhà Nguyễn - triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam đã để lại hệ thống quần thể di tích đồ sộ với thành quách, cung điện, lăng tẩm, phủ đệ. Tuy nhiên, sự tàn phá của chiến tranh cùng thời thời tiết khắc nghiệt đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến quần thể di sản này.
Để có thương hiệu “Thành phố di sản”, Huế đã không ngừng nỗ lực phục hồi, trùng tu các di tích. Dấu mốc quan trọng là ngày 11/12/1993, Quần thể Di tích Cố đô Huế chính thức được ghi vào Danh mục Di sản Văn hóa Thế giới của UNESCO và là Di sản thế giới đầu tiên của Việt Nam được vinh danh. Sự kiện này đã đánh dấu mốc quan trọng và mang ý nghĩa lớn đối với công cuộc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Huế. Xuyên suốt hành trình xây dựng và phát triển, Huế luôn xem việc bảo tồn, phục hồi, trùng tu và phát huy giá trị di sản là ưu tiên hàng đầu. Đến nay, nhiều di tích quan trọng bị chiến tranh phá hủy hoặc xuống cấp vẫn đang được ưu tiên phục hồi, trùng tu.
Dự kiến trong quý II/2026, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế khởi công Dự án "Phục hồi Di tích Đại Cung Môn" với kinh phí hơn 64 tỷ đồng, thực hiện trong 4 năm. Đại Cung Môn là cổng chính của Tử Cấm Thành - khu vực sinh hoạt dành riêng cho Hoàng gia triều Nguyễn thuộc Hoàng thành Huế. Công trình này bị phá hủy vào năm 1947 do chiến tranh, dấu tích còn lại là nền móng.
Tương tự, di tích Điện Cần Chánh trong Tử Cẩm Thành thuộc Hoàng thành Huế, cũng đã bị phá hủy năm 1947, chỉ còn lại nền móng. Công trình được đầu tư gần 200 tỷ đồng để phục hồi, dự kiến hoàn thành vào năm 2029. Điện Cần Chánh được xây dựng năm 1804 dưới thời vua Gia Long, là nơi nhà vua thiết triều vào các ngày 5, 10, 20 và 25 âm lịch hằng tháng; là nơi tổ chức tiếp sứ bộ ngoại giao, tổ chức yến tiệc của Hoàng gia và triều đình.
Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đang tiến hành trùng tu các di tích quan trọng khác như: Văn Miếu, Quốc Tử Giám, Thái Miếu... Những năm qua, thành phố Huế đã dành hàng nghìn tỷ đồng để tiến hành tu bổ, phục hồi hàng trăm công trình, hạng mục công trình là di sản có giá trị lớn về nhiều mặt. Các công trình tiêu biểu được trùng tu, phục hồi như: Ngọ Môn, Hiển Lâm Các, Cụm di tích Thế Miếu, Cung Diên Thọ, Duyệt Thị Đường, Cung Trường Sanh; các lăng: Đồng Khánh, Minh Mạng, Tự Đức, Khải Định… Việc phục hồi, trùng tu các di tích không chỉ để gìn giữ giá trị di sản, văn hóa mà còn phát huy giá trị to lớn, nhất là thu hút khách du lịch. Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, năm 2025 các di tích đón gần 3,2 triệu lượt khách mua vé vào tham quan, mang lại doanh thu 473 tỷ đồng. Năm 2026, đơn vị phấn đấu doanh thu từ bán vé vào tham quan các di tích đạt 480 tỷ đồng, doanh thu từ dịch vụ 55 tỷ đồng.
Theo Bí thư Thành ủy Huế Nguyễn Đình Trung, phát huy thế mạnh di sản gắn với xây dựng, gìn giữ phát triển văn hóa, con người được Đảng bộ thành phố Huế luôn quan tâm, chú trọng. Thành phố đã tập trung nguồn lực đẩy mạnh công tác quy hoạch, trùng tu di tích văn hóa, lịch sử, cách mạng tiêu biểu; di chuyển các nhà máy, xí nghiệp, công sở ra khỏi khu vực Kinh thành Huế; di dời dân cư sinh sống trên Thượng Thành thuộc Kinh thành Huế.
*Phát huy giá trị di sản trong kỷ nguyên số
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam với quan điểm chỉ đạo, phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước; coi văn hóa là sức mạnh cạnh tranh của quốc gia, là nền tảng của sức mạnh mềm và là nguồn lực để bứt phá trong kỷ nguyên số. Huế - vùng đất hội tụ tinh hoa văn hóa của dân tộc, không “đóng khung” di sản mà đưa di sản bước vào kỷ nguyên số một cách thận trọng và hiệu quả.
Các buổi tối từ 25 - 28/4, Đại Nội Huế mở cửa miễn vé về đêm để du khách vào tham dự Chương trình “Hoàng cung huyền ảo” với nhiều chương trình nghệ thuật, hoạt động đặc sắc mang đậm dấu ấn cung đình và công nghệ. Ngoài công nghệ chiếu sáng nghệ thuật tại Ngọ Môn, Điện Thái Hòa làm tôn vẻ uy nghiêm, trầm mặc và cổ kính của di sản; còn có công nghệ trình diễn 3D mapping (kỹ thuật sử dụng ánh sáng và công nghệ làm phim để chiếu hình ảnh động lên bề mặt) họa tiết cung đình ở cầu Trung Đạo nối Ngọ Môn với Điện Thái Hòa. Tại đây, du khách được thưởng thức “bữa tiệc” ánh sáng lung linh huyền ảo với hoạ tiết cung đình như hình rồng, phượng hoàng…
Bà Nguyễn Thị Bích, đến từ Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, trình diễn 3D mapping tại cầu Trung Đạo mang đến ánh sáng lung linh huyền ảo đa sắc màu, hình ảnh rõ nét, sinh động và mang đậm văn hóa cung đình Huế. Trong 4 đêm diễn ra “Hoàng cung huyền ảo”, cả gia đình 4 người đều đến xem trình diễn 3D mapping.
Ở Phủ Nội Vụ trong Đại Nội Huế, "không gian trải nghiệm văn hóa - di sản - công nghệ”, thu hút khách đến trải nghiệm. Trong không gian này có triển lãm số ứng dụng Apple Vision Pro (thiết bị thực tế ảo), mang đến cảm giác nhập vai sống động, tái hiện lịch sử hào hùng ngay trước mắt. Công nghệ trình chiếu Hologram 3D (công nghệ tạo ra hình ảnh ba chiều), cho phép du khách chiêm ngưỡng tường tận vẻ đẹp tinh xảo của các Bảo vật quốc gia ở cự ly gần nhất, mà không gây ra bất kỳ tác động vật lý nào lên hiện vật gốc. Công nghệ thực tế ảo, cho phép du khách trải nghiệm Huế trong quá khứ và tương tác trực tiếp với di sản... Đến với di sản Huế, du khách chỉ cần dùng điện thoại thông minh kết nối internet quét các mã QR code, để có thuyết minh tự động đa ngôn ngữ.
Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế Hoàng Việt Trung thông tin, đưa công nghệ số vào di sản góp phần mở rộng biên độ trải nghiệm, giúp du khách hiểu và đồng hành cùng di sản bằng cách thức gần gũi, hấp dẫn hơn.
Công ty Cổ phần Phygital Labs là một trong những đơn vị tiên phong đưa công nghệ vào di sản Huế. Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Công ty Nguyễn Huy cho rằng, với sự quyết liệt trong ứng dụng công nghệ số, Huế có thể trở thành hình mẫu trong việc kết hợp bảo tồn và phát triển, đưa di sản vào dòng chảy công nghiệp văn hóa để vừa phát huy tiềm năng, vừa lan tỏa văn hóa ra thế giới.
Cùng với nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, công nghệ số ngày càng được thành phố Huế ứng dụng sâu rộng vào trải nghiệm di sản, kỳ vọng đưa ngành du lịch tiếp tục bứt phá. Năm 2026, Huế phấn đấu đón khoảng 7 – 7,5 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 15.000 tỷ đồng. Đến năm 2030, thành phố phấn đấu thu hút 10 - 12 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch đạt từ 28.000 - 30.000 tỷ đồng./.
