Trước đây, không ít thanh niên cho rằng việc đi bỏ phiếu bầu cử, thực hiện quyền công dân… là công việc của những người trưởng thành. Nếu đi bỏ phiếu, đối với nhiều người trẻ chỉ là để làm “cho xong”, làm cho đủ danh sách cử tri bầu cử trên địa bàn. Tuy nhiên, nhận thức này gần đây đã có nhiều thay đổi khi giới trẻ ngày càng tiếp cận gần hơn với các thông tin về bầu cử, được trực tiếp tham gia các hoạt động hỗ trợ công tác bầu cử… từ đó họ ý thức hơn về trách nhiệm của người trẻ trong thực hiện quyền công dân,trách nhiệm trong những lá phiếu cử tri vì một tương lai chung cho thế hệ trẻ.
Thay đổi từ những cuộc chất vấn tại Quốc hội
Nguyễn Phượng Anh (22 tuổi, sinh viên ngành Luật Thương mại Quốc tế, Đại học Luật Hà Nội) thừa nhận trước kia bản thân cô không quá quan tâm đến việc đi bỏ phiếu bầu cử. “Em nghĩ đơn giản đó là việc của những người công tác tại các cơ quan Nhà nước hoặc tại những ban ngành liên quan đến chính trị vì họ là những người trực tiếp làm công việc của Nhà nước và họ sẽ biết được các tiêu chuẩn, thước đo để đánh giá ứng cử viên sáng giá cho vị trí đại biểu”, Phượng Anh bộc bạch.
Nhưng tới khi học đại học, được học những môn học liên quan đến cơ chế tổ chức của Nhà nước như Hiến pháp, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương... thì Phượng Anh bắt đầu nhận thức được tầm quan trọng của việc tổ chức và bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND. Thêm vào đó, khi trực tiếp theo dõi các phiên giải trình, chất vấn tại các kỳ họp Quốc hội, khi thấy các vị đại biểu Quốc hội - đại diện người dân, đứng lên phát biểu, nêu ý kiến và đưa ra những phương án, giải pháp nhằm giải quyết vấn đề còn nan giải trên thực tế… cô thấy mình cần phải thật nghiêm túc trong việc tìm hiểu và đưa ra những lựa chọn bầu cử có trách nhiệm.
“Với em bây giờ, việc đi bầu cử vừa là quyền, vừa là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi công dân. Bầu cử là việc chúng ta sẽ lựa chọn ra những ứng cử viên sáng giá nhất để thay mặt, đại diện cho chúng ta đưa ra các quyết định, giải quyết các vấn đề trong đời sống của chính chúng ta, vì vậy đó chính là trách nhiệm không chỉ với xã hội, mà với chính bản thân mình”.
Chung suy nghĩ này, anh Đào Tuấn Anh (Bí thư Đoàn Thanh niên, Chủ tịch Hội sinh viên trường Đại học Công đoàn) đánh giá việc tham gia bầu cử là quyền lợi đồng thời là trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. “Đối với người trẻ, đặc biệt là đoàn viên, thanh niên, sinh viên, tham gia bầu cử không chỉ dừng lại ở việc thực hiện quyền công dân mà còn thể hiện ý thức chính trị, tinh thần trách nhiệm đối với tương lai của đất nước”, anh Tuấn Anh nhấn mạnh.
Những lá phiếu trách nhiệm
Nói về sự lựa chọn sáng suốt, bầu ra những đại biểu Quốc hội và HĐND xứng đáng, anh Đào Tuấn Anh cho rằng tuổi trẻ cần chủ động tìm hiểu thông tin, lựa chọn những đại biểu có năng lực, trình độ, qua đó góp phần xây dựng Quốc hội và HĐND các cấp thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.
Chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, anh Tuấn Anh cho biết: “Tôi chủ động tìm hiểu thông tin thông qua nhiều kênh chính thống như các phương tiện thông tin đại chúng, cổng thông tin điện tử của các cơ quan nhà nước, các kênh truyền thông của tổ chức Đoàn - Hội, cũng như các buổi tuyên truyền, sinh hoạt chính trị tại nhà trường và địa phương. Bên cạnh đó, các nền tảng truyền thông số cũng là kênh giúp đoàn viên, sinh viên tiếp cận thông tin nhanh chóng. Tuy nhiên chúng tôi luôn đề cao việc tiếp nhận thông tin từ nguồn chính thống, chính xác và có định hướng”.
Tiếp cận thông tin ở một cách khác, Phượng Anh cho biết cô còn được cập nhật thông tin từ UBND phường sở tại. UBND phường đã chủ động đưa đến từng nhà, từng người danh sách đại biểu có đầy đủ các thông tin cá nhân, trình độ nghiệp vụ, chương trình hành động… của các ứng cử viên để người dân có thể nắm bắt thông tin nhanh gọn, chính xác nhất. Từ đó, đưa ra những sự lựa chọn sáng suốt, bầu ra những đại biểu có đức, có tài.
Lần đầu tiên được tham dự bầu cử, Bùi Thị Huyền Trang (18 tuổi, sinh viên năm thứ nhất ngành Ngôn ngữ Anh, trường Đại học Công đoàn) bày tỏ niềm tự hào và vinh dự: “Đối với em, đây không chỉ là một quyền lợi mà còn là một dấu mốc ý nghĩa, thể hiện sự trưởng thành và trách nhiệm của bản thân đối với xã hội và đất nước. Bên cạnh việc tự mình tham gia bầu cử, em cũng chủ động chia sẻ và vận động các thành viên trong gia đình cùng đi bầu cử đầy đủ”. Hiện nay, người trẻ có nhiều kênh để tiếp cận thông tin bầu cử. Cá nhân Huyền Trang thường tìm hiểu thông tin qua các trang thông tin chính thống của Nhà nước, báo chí, truyền hình, các trang điện tử của tổ chức đoàn thể, cũng như các kênh truyền thông chính thống trên mạng xã hội. Ngoài ra, nhà trường và tổ chức đoàn - hội của Huyền Trang cũng thường tổ chức tuyên truyền về bầu cử, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về quy trình bầu cử, quyền và nghĩa vụ của cử tri.
Nghĩa vụ thiêng liêng hướng về Tổ quốc
Về nước đón Tết Nguyên đán 2026 cùng gia đình đúng đợt cả nước đang tưng bừng chuẩn bị cho Ngày hội bầu cử của toàn dân, Nguyễn Anh Đức (sinh năm 2000, du học sinh tại Mỹ) đã chủ động sắp xếp công việc để ở lại nước tham gia bầu cử. Với Đức, tham gia bầu cử là quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân Việt Nam. Công dân Việt Nam đang cư trú tại nước ngoài nói chung, cũng như du học sinh Việt Nam nói riêng, đều cần có trách nhiệm góp phần xây dựng Tổ quốc dưới nhiều hình thức, đặc biệt là đóng góp tiếng nói thông qua việc tham gia bầu cử. “Bản thân tôi luôn tự hào khi được tham gia bầu cử, được góp phần tham gia lựa chọn những đại biểu xứng đáng nhất”, Đức chia sẻ.
Theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND (sửa đổi, bổ sung năm 2025), công dân Việt Nam khi đang học tập và làm việc tại nước ngoài có quyền được tham gia bầu cử nếu như có mặt trên lãnh thổ Việt Nam và đăng ký với chính quyền địa phương 24 tiếng trước thời điểm bỏ phiếu. Điều này cho thấy Nhà nước luôn tạo điều kiện cho công dân Việt Nam tham gia bầu cử nếu công dân trở về nước trong thời gian bầu cử và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định trên. Cùng với việc số hóa và định danh điện tử, Nhà nước cũng tạo điều kiện cho phép cử tri được thay đổi nơi bỏ phiếu (nếu thấy cần thiết) trước ngày bầu cử qua ứng dụng VNeID. Đây là những chính sách đem đến nhiều thuận lợi để du học sinh Việt Nam thể hiện ý chí và nguyện vọng của mình, dù ở bất kỳ đâu trên lãnh thổ Việt Nam.
Sau nhiều năm học tập tại nước ngoài, Đức luôn tâm niệm mình là một công dân Việt Nam, luôn hướng về Tổ quốc và mong muốn được đóng góp cho Tổ quốc dưới nhiều hình thức được cho phép. Với kỳ bầu cử này, Đức mong muốn các đại biểu trúng cử sẽ góp sức xây dựng, ban hành những quyết sách mở ra cơ hội cho công dân Việt Nam ở nước ngoài nói chung, cho du học sinh Việt Nam nói riêng, có thêm điều kiện đóng góp cho Tổ quốc, góp phần đưa Việt Nam vững bước tiến vào Kỷ nguyên mới, Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Trách nhiệm công dân của những người trẻ như Nguyễn Anh Đức, Nguyễn Phượng Anh, Bùi Thị Huyền Trang… mang một ý nghĩa rất lớn, đó là cách để thanh niên thể hiện niềm tin, mong muốn của mình đối với tương lai và sự phát triển của đất nước./.
