Việc đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến gần hơn với địa phương, giúp tăng cường trách nhiệm đồng hành, nâng cao năng lực triển khai và bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng trọng tâm.
Bộ Khoa học và Công nghệ đang tăng cường phối hợp, hỗ trợ các địa phương giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn phát triển. Qua các chương trình phối hợp này, yêu cầu xác định rõ nhiệm vụ, bài toán của địa phương ngay từ đầu, từ đó, việc huy động nguồn lực và hướng tới sản phẩm, hiệu quả ứng dụng được đặt ra ngay từ khâu triển khai.
*Xác định đúng bài toán, phát huy lợi thế địa phương
Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND tỉnh Sơn La đã ký kết Chương trình phối hợp về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Sơn La giai đoạn 2026-2030.
Chương trình gồm 18 nhiệm vụ và 10 bài toán ưu tiên, tập trung vào 8 nhóm nội dung: Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ các ngành, lĩnh vực có lợi thế của tỉnh; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số, phát triển dữ liệu gắn với xây dựng chính quyền số; chuyển đổi số doanh nghiệp và phát triển kinh tế số; phát triển hạ tầng số, viễn thông và thu hẹp khoảng cách số; ứng dụng công nghệ số trong phát triển văn hóa, du lịch và xã hội số; bảo đảm an toàn bức xạ và hạt nhân; công tác kế hoạch, nguồn lực tổ chức triển khai.
Phạm vi hợp tác cho thấy yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số tại địa phương cần được tiếp cận đồng bộ, từ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ đến hoàn thiện hạ tầng, dữ liệu và năng lực tổ chức thực hiện. Các nhiệm vụ cần xuất phát từ điều kiện thực tế, nhu cầu phát triển và khả năng huy động nguồn lực của địa phương.
Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Hoàng Văn Nghiệm nhấn mạnh, việc ký kết chương trình phối hợp có ý nghĩa quan trọng, góp phần giúp tỉnh tháo gỡ các điểm nghẽn, phát huy tiềm năng, lợi thế, thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Sơn La lần thứ XVI đề ra, đồng thời góp phần thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Để chương trình được triển khai thực chất, tỉnh cần khẩn trương cụ thể hóa các nội dung hợp tác thành kế hoạch thực hiện, xác định rõ trọng tâm, tiến độ, trách nhiệm và sản phẩm cụ thể. Những vấn đề cấp thiết từ thực tiễn cần được ưu tiên, nhất là khó khăn, vướng mắc trong phát triển các lĩnh vực có thế mạnh của địa phương.
Tại Phú Thọ, việc xác định bài toán phát triển và kết nối các nguồn lực bên ngoài cũng được chú trọng trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
UBND tỉnh Phú Thọ đã ký kết 5 chương trình hợp tác với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội và Tổng công ty Viễn thông MobiFone.
Tỉnh cũng công bố 6 bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đợt 1 năm 2026. Các bài toán tập trung vào nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau hợp nhất tỉnh; đào tạo và đánh giá kỹ năng đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị; xây dựng du lịch thông minh, kinh tế trải nghiệm và công nghiệp văn hóa số; phát triển khu, cụm công nghiệp theo định hướng sinh thái, thông minh; phát triển nông nghiệp xanh, nâng cao giá trị nông sản chủ lực; cảnh báo, phòng, chống và kiểm soát thiệt hại do lũ lụt, sạt lở đất.
Việc công bố các bài toán lớn tạo cơ sở để địa phương xác định nhu cầu cần giải quyết, kết nối với cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp có năng lực phù hợp. Các lĩnh vực được lựa chọn cũng phản ánh yêu cầu đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào những nhiệm vụ gắn trực tiếp với quản trị, sản xuất, kinh doanh và đời sống.
Cùng với hoạt động hợp tác, Phú Thọ ra mắt thử nghiệm Hệ thống quản trị, điều hành phát triển kinh tế - xã hội và phát động Chiến dịch 90 ngày xây dựng, hoàn thiện Kho dữ liệu tỉnh, triển khai từ ngày 4/8 đến hết 10/12/2026.
*Đồng hành tháo gỡ vướng mắc
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh điều quan trọng không chỉ là ký kết mà còn là trách nhiệm của Bộ trong đồng hành, hỗ trợ các địa phương. Các nhiệm vụ cần gắn với doanh nghiệp, sản phẩm cụ thể và hiệu quả ứng dụng, thay vì chỉ dừng ở nghiên cứu, nghiệm thu.
Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ khẩn trương cụ thể hóa chương trình thành những nhiệm vụ thiết thực, xác định rõ trách nhiệm của từng bên, đầu mối thực hiện và thời hạn báo cáo kết quả. Sau lễ ký kết, các đơn vị cần chủ động làm việc với tỉnh Sơn La, khảo sát nhu cầu thực tế, đề xuất phương án hỗ trợ và báo cáo lãnh đạo Bộ. Việc triển khai cần có trọng tâm, tránh dàn trải, ưu tiên những nhiệm vụ có khả năng tạo chuyển biến và sức lan tỏa.
Đối với chuyển đổi số, Bộ trưởng yêu cầu Cục Chuyển đổi số quốc gia phối hợp với Sở Tài chính, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sơn La trực tiếp làm việc với cấp xã, lựa chọn một dự án cụ thể để xác định khó khăn, vướng mắc và hướng dẫn cách thức triển khai, nhất là những vấn đề liên quan đến kinh phí, mua sắm.
Từ kết quả thực tế, các đơn vị sẽ tổng hợp, đề xuất giải pháp và hướng dẫn áp dụng cho những địa bàn có điều kiện tương tự. Cách làm này hướng tới hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở, xác định đúng vướng mắc và cùng địa phương tìm phương án xử lý, thay vì chỉ dừng ở việc ban hành hướng dẫn.
Về triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Bộ trưởng đề nghị tổ chức các hội nghị hướng dẫn theo vùng, có sự tham gia của lãnh đạo sở, ngành và cấp xã; ưu tiên Sơn La cùng các tỉnh lân cận, tổ chức trực tiếp hoặc trực tuyến phù hợp. Mục tiêu là giúp địa phương nắm rõ cách làm, triển khai nhiệm vụ đúng tiến độ.
Đối với các chương trình hợp tác, yêu cầu đặt ra là phải làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, cơ chế phối hợp, thời hạn thực hiện và kết quả cần đạt được. Địa phương cần chủ động xác định nhu cầu, lựa chọn nhiệm vụ phù hợp và bố trí nguồn lực; các đơn vị chuyên môn cần tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.
Cùng với đó, việc huy động doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia cần gắn với yêu cầu cụ thể của từng bài toán. Sự tham gia của các chủ thể này không chỉ dừng ở tư vấn, nghiên cứu mà cần hướng tới khả năng tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả, phù hợp với điều kiện của địa phương.
Đối với tỉnh Phú Thọ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị tỉnh tổ chức không gian phát triển trên ba trụ cột gồm: Công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp điện tử và sản xuất thông minh; văn hóa Đất Tổ gắn với di sản, du lịch trải nghiệm; nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững vùng trung du, miền núi. Dữ liệu, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải kết nối các trụ cột, từng bước hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ trong nước.
Phú Thọ cũng cần kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ; đổi mới đào tạo, nâng cao năng lực số, quản trị dữ liệu và thu hút nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, cần xây dựng khung năng lực số theo vị trí việc làm; bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo về sử dụng dữ liệu để ra quyết định; cán bộ chuyên môn về quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin; cán bộ cấp xã về vận hành hệ thống, giải quyết thủ tục và hỗ trợ người dân. Đồng thời, có lộ trình giảm tỷ lệ cán bộ kiêm nhiệm, bố trí đúng chuyên môn và thu hút nhân lực chất lượng cao.
Mỗi địa phương đều có bài toán riêng và có cách triển khai, phạm vi hợp tác khác nhau, nhưng cùng đặt ra yêu cầu xác định rõ vấn đề cần giải quyết, kết nối nguồn lực và gắn nhiệm vụ với mục tiêu phát triển. Để các chương trình hợp tác giữa các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương với địa phương phát huy hiệu quả, khâu tổ chức thực hiện cần được coi trọng ngay sau khi ký kết hoặc công bố nhiệm vụ. Kết quả cần được theo dõi bằng những sản phẩm cụ thể, khả năng đưa vào sử dụng và mức độ giải quyết được vấn đề đặt ra; đồng thời, cần có cơ chế đánh giá, điều chỉnh kịp thời khi phát sinh khó khăn.
Việc đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến gần hơn với địa phương cần giúp tăng cường trách nhiệm đồng hành, nâng cao năng lực triển khai và bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng trọng tâm. Đây là điều kiện quan trọng để các định hướng, chương trình phối hợp từng bước chuyển thành kết quả thiết thực, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp./.
