Việc dự kiến triển khai nhiều hình thức hỗ trợ cho thấy NATIF hướng tới giải quyết các nhu cầu khác nhau trong quá trình đổi mới công nghệ của doanh nghiệp.
Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến triển khai 8 nhóm tài trợ, hỗ trợ trong năm 2027, mở rộng từ hỗ trợ lãi suất vay, tài trợ nhiệm vụ đổi mới công nghệ đến phát triển sở hữu trí tuệ, khởi nghiệp sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Định hướng này nhằm tạo thêm kênh huy động nguồn lực cho doanh nghiệp, tổ chức đổi mới công nghệ, đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.
* Mở rộng công cụ hỗ trợ, đáp ứng nhu cầu đổi mới công nghệ
Theo thông tin từ NATIF, 8 nhóm tài trợ, hỗ trợ trong năm 2027 dự kiến gồm: Hỗ trợ lãi suất vay; tài trợ nhiệm vụ đổi mới công nghệ; phiếu hỗ trợ tài chính (voucher); phát triển sở hữu trí tuệ; nâng cao năng suất, chất lượng; hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; thương mại hóa kết quả nghiên cứu; thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo và văn hóa khởi nghiệp sáng tạo. Việc dự kiến triển khai nhiều hình thức hỗ trợ cho thấy NATIF hướng tới giải quyết các nhu cầu khác nhau trong quá trình đổi mới công nghệ của doanh nghiệp.
Trong năm 2026, NATIF đã triển khai các chương trình hỗ trợ lãi suất vay và tài trợ nhiệm vụ đổi mới công nghệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Chương trình tài trợ nhiệm vụ ứng dụng AI của năm 2026 tuyển chọn 15 nhiệm vụ, với mức tài trợ từ ngân sách nhà nước tối đa 50% tổng kinh phí thực hiện, không quá 3 tỷ đồng mỗi nhiệm vụ. Thời gian thực hiện mỗi nhiệm vụ không quá 12 tháng; phần kinh phí còn lại do đơn vị tham gia đối ứng theo yêu cầu của chương trình. Các nhiệm vụ được định hướng giải quyết bài toán thực tế, có sản phẩm hoặc phiên bản thử nghiệm khả dụng và có thể đánh giá hiệu quả thông qua năng suất, chất lượng, chi phí hoặc doanh thu.
Theo định hướng năm 2027, tài trợ nhiệm vụ đổi mới công nghệ dự kiến được mở rộng sang các lĩnh vực ngoài AI. Đây là điểm đáng chú ý đối với doanh nghiệp đang có nhu cầu tiếp nhận, chuyển giao, làm chủ hoặc cải tiến công nghệ nhưng chưa thuộc phạm vi của chương trình hỗ trợ chuyên biệt.
Cùng với tài trợ nhiệm vụ, hỗ trợ lãi suất vay tiếp tục là một trong những công cụ trọng tâm. Khác với hình thức cấp kinh phí trực tiếp cho một nhiệm vụ, chính sách này hỗ trợ một phần chi phí lãi vay đối với dự án, phương án đầu tư có nội dung chuyển giao, ứng dụng, đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các điều kiện về tín dụng, tính khả thi của dự án và yêu cầu theo quy định của chương trình.
Theo thông tin về đợt tiếp nhận hồ sơ hỗ trợ lãi suất năm 2026, NATIF ưu tiên các dự án có công nghệ thuộc danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển hoặc công nghệ chiến lược. Cách tiếp cận này gắn hỗ trợ tài chính với mục tiêu nâng cao năng lực công nghệ và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, thay vì hỗ trợ đầu tư một cách dàn trải.
Một hình thức khác là voucher, được định hướng hỗ trợ một phần chi phí sản phẩm, dịch vụ công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo hướng dẫn của NATIF, doanh nghiệp sử dụng phiếu tại các nhà cung cấp thuộc danh mục của chương trình sau khi được Quỹ xét duyệt và cấp phiếu.
*Hỗ trợ sở hữu trí tuệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu
Bên cạnh các công cụ tài chính, định hướng năm 2027 dành sự quan tâm tới sở hữu trí tuệ, nâng cao năng suất, chất lượng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đây là những khâu có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng chuyển hóa kết quả đổi mới công nghệ thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị trên thị trường.
Với nhóm phát triển sở hữu trí tuệ, NATIF dự kiến hỗ trợ việc tạo lập, quản lý, khai thác và thương mại hóa sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp. Mức hỗ trợ dự kiến không quá 6 tỷ đồng mỗi nhiệm vụ. Việc hỗ trợ các hoạt động này có thể giúp tổ chức, doanh nghiệp củng cố quyền đối với kết quả sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện để khai thác tài sản trí tuệ phục vụ sản xuất, kinh doanh.
Đối với nhóm nâng cao năng suất, chất lượng, mức hỗ trợ dự kiến tối đa 6 tỷ đồng mỗi nhiệm vụ. Nội dung tập trung vào áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hệ thống quản lý và công cụ cải tiến năng suất. Đây là hướng hỗ trợ thiết thực đối với doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng sản phẩm, ổn định quy trình sản xuất và đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Trong khi đó, nhóm thương mại hóa kết quả nghiên cứu được định hướng hỗ trợ phát triển tổ chức trung gian, sàn giao dịch công nghệ, kết nối cung - cầu, ươm tạo và xúc tiến thương mại công nghệ trong nước, quốc tế. Hướng hỗ trợ này chú trọng các hoạt động kết nối, giúp công nghệ có cơ hội tìm được đơn vị tiếp nhận, đối tác đầu tư hoặc thị trường ứng dụng. Định hướng này cũng phù hợp với vai trò của NATIF trong hệ thống hỗ trợ đổi mới công nghệ.
Đối với khởi nghiệp sáng tạo, NATIF dự kiến hỗ trợ doanh nghiệp và các tổ chức trong hệ sinh thái, ưu tiên những lĩnh vực như công nghệ chiến lược, AI, dữ liệu lớn, công nghệ tài chính (fintech) và kinh tế số. Thời gian thực hiện nhiệm vụ dự kiến tối đa 24 tháng, mức hỗ trợ không quá 3 tỷ đồng. Bên cạnh hỗ trợ trực tiếp cho nhiệm vụ khởi nghiệp, nhóm thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo và văn hóa khởi nghiệp sáng tạo hướng đến các hoạt động đào tạo, kết nối mạng lưới, tổ chức sự kiện và ngày hội đổi mới sáng tạo.
Hai nhóm này có phạm vi tác động khác nhau: một bên hướng tới nhiệm vụ, hoạt động của doanh nghiệp và tổ chức khởi nghiệp; bên còn lại tạo điều kiện phát triển mạng lưới, kết nối và môi trường hỗ trợ khởi nghiệp. Việc triển khai đồng bộ có thể giúp các đơn vị khởi nghiệp tiếp cận thông tin, đối tác và nguồn lực cần thiết trong quá trình phát triển.
Các định hướng trên được xây dựng trên cơ sở những quy định liên quan, trong đó có Nghị định số 268/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo về đổi mới sáng tạo; khuyến khích hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp; công nhận trung tâm đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; công nhận cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; hạ tầng mạng lưới và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Hiện NATIF đang ghi nhận nhu cầu của doanh nghiệp, tổ chức thông qua cổng khảo sát trực tuyến để làm cơ sở xây dựng kế hoạch tài trợ, hỗ trợ năm 2027. Việc đăng ký nhu cầu giúp Quỹ tổng hợp những vấn đề thực tế cần hỗ trợ, nhưng không thay thế hồ sơ đề nghị tài trợ, hỗ trợ trong một đợt tuyển chọn chính thức.
Bên cạnh đó, việc mở rộng các nhóm hỗ trợ chỉ phát huy hiệu quả khi công cụ tài chính được thiết kế sát nhu cầu, quy trình tiếp cận minh bạch và kết quả được đánh giá bằng khả năng ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng và tạo ra giá trị kinh tế. Với doanh nghiệp, bước cần thiết trước mắt là xác định rõ bài toán công nghệ, kết quả đầu ra mong muốn và nguồn lực có thể đối ứng; đồng thời theo dõi thông báo chính thức của NATIF để lựa chọn chương trình phù hợp khi kế hoạch năm 2027 được ban hành.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho rằng, NATIF cần thúc đẩy kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp, đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất và thị trường. Quỹ cần tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận, hấp thụ, làm chủ và đổi mới công nghệ; đồng thời tạo điều kiện để các viện, trường chuyển giao kết quả nghiên cứu, gắn nguồn cung công nghệ với nhu cầu thực tế. Hiệu quả hoạt động của Quỹ cần được đánh giá qua số doanh nghiệp đổi mới công nghệ, số công nghệ được chuyển giao, ứng dụng, sản phẩm và dịch vụ mới được hình thành, cũng như giá trị tạo ra cho nền kinh tế./.
