Còn hơn 2 tháng nữa, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 sẽ diễn ra. Thời điểm này cũng là lúc học sinh lớp 12 đối diện với áp lực chọn ngành, chọn nghề.
Trong bối cảnh có nhiều lựa chọn, ngày hội tư vấn tuyển sinh và hướng nghiệp do các trường trung học phổ thông ở Hà Nội tổ chức được xem như chiếc cầu nối, giúp học sinh có cơ hội tiếp xúc, thể hiện năng lực bản thân và tìm kiếm cơ hội học tập phù hợp với mong muốn, sở thích, đam mê, qua đó tránh việc chọn sai hoặc chọn vội.
* Hiểu mình để chọn nghề
Học sinh lớp 12 đang đứng trước một trong những quyết định quan trọng nhất của cuộc đời - lựa chọn ngành học, nghề nghiệp tương lai. Tuy nhiên, không ít em vẫn còn mơ hồ về năng lực, sở thích của bản thân, dễ bị chi phối bởi xu hướng, bạn bè hoặc kỳ vọng từ gia đình. Chính vì vậy, việc “hiểu mình” trở thành bước khởi đầu then chốt trong hành trình hướng nghiệp.
Thông qua các hoạt động tư vấn, định hướng nghề nghiệp hay giao lưu với chuyên gia, học sinh có cơ hội nhìn nhận rõ hơn về điểm mạnh, điểm yếu, giá trị cá nhân cũng như những lĩnh vực phù hợp. Khi có sự hiểu biết đầy đủ về bản thân, các em sẽ tự tin hơn trong việc đưa ra lựa chọn, tránh tình trạng chọn ngành theo cảm tính hoặc chạy theo “ngành hot”.
Em Lê Thị Mỹ Duyên, lớp 12A6 (trường Trung học phổ thông Nguyễn Gia Thiều, phường Bồ Đề, Hà Nội) cho biết, để chuẩn bị cho việc xét tuyển đại học, em đã trang bị cho mình chứng chỉ ngoại ngữ IELTS, đồng thời tập trung học và ôn tập cho chặng “nước rút”. Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, em vẫn khá mông lung và chưa định hình được bản thân phù hợp với nghề nghiệp gì.
“Trước khi đến với Ngày hội tư vấn của trường, em chỉ nghĩ mình sẽ thi vào khối Kỹ thuật, nhưng cụ thể ngành gì và trường nào thì em chưa nghĩ đến. Tuy nhiên, sau khi được nghe nhà trường phổ biến các quy định mới về kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026 và các chuyên gia của các trường đại học tư vấn, hướng dẫn và định hướng nghề nghiệp, em đã có thể dần hiểu được bản thân phù hợp với ngành gì”, em Mỹ Duyên chia sẻ.
Thực tế cho thấy, những học sinh lựa chọn nghề nghiệp dựa trên sự thấu hiểu bản thân thường có định hướng rõ ràng hơn trong học tập, đồng thời dễ thích nghi và phát triển bền vững trong tương lai. Vì vậy, hướng nghiệp không chỉ là cung cấp thông tin, mà quan trọng hơn là giúp học sinh trả lời được câu hỏi: “Mình là ai và phù hợp với điều gì?”.
Về vấn đề này, nhà giáo Lê Trung Kiên, Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Nguyễn Gia Thiều cho rằng, trong bối cảnh khoa học công nghệ thế giới phát triển mạnh mẽ, cùng với đó là trí tuệ nhân tạo, thị trường lao động biến đổi không ngừng. Vì vậy, việc chọn đúng ngành, đúng nghề quan trọng hơn bao giờ hết đối với mỗi học sinh trước ngưỡng cửa cuộc đời.
Với gần 30 trường đại học, cao đẳng tham gia Ngày hội tư vấn tuyển sinh và hướng nghiệp năm 2026 của trường Trung học phổ thông Nguyễn Gia Thiều, hơn 1.000 học sinh lớp 11, lớp 12 đã nắm bắt được rõ hơn về quy chế tuyển sinh năm 2026 và các phương thức xét tuyển đa dạng của các trường đại học. Cùng với đó, các em được cung cấp cái nhìn thực tế về các ngành học đang là xu thế của thị trường lao động, từ đó giúp các em soi chiếu với năng lực và đam mê của bản thân.
Tại ngày hội, không khó để nhận ra sự quan tâm ngày càng rõ nét của học sinh lớp 11 và 12 đối với các ngành thuộc lĩnh vực con người và giáo dục. Trong đó, tâm lý giáo dục vẫn giữ sức hút nhưng đặc biệt nổi bật là ngành mới giáo dục truyền thông - một lựa chọn còn khá mới mẻ nhưng đầy tiềm năng. Tại gian tư vấn của trường Đại học Khoa học Giáo dục và Đại học Sư phạm Hà Nội, các thầy cô đã trực tiếp giải đáp cho phụ huynh và học sinh về cơ hội nghề nghiệp cũng như ý nghĩa của ngành học này trong bối cảnh hiện đại.
* Đồng hành cùng học sinh
Thời gian qua, nhiều trường trung học phổ thông đã chủ động tổ chức các chương trình tư vấn tuyển sinh, ngày hội hướng nghiệp, kết nối với doanh nghiệp, cơ sở đào tạo nhằm mang đến cho học sinh cái nhìn thực tế hơn về các ngành nghề. Bên cạnh đó, các giáo viên chủ nhiệm và gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc lắng nghe, tư vấn, giúp học sinh nhận diện khả năng và định hướng phù hợp.
Em Nguyễn Thu Hiền, lớp quốc tế 12A1 (trường Trung học phổ thông Thượng Cát, phường Thượng Cát, Hà Nội) cho biết, mặc dù có thể tiếp cận được với thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, song cơ hội được trao đổi, giao lưu trực tiếp với đại diện các trường đại học, cao đẳng tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh và hướng nghiệp năm 2026 do nhà trường tổ chức vẫn mang ý nghĩa thiết thực hơn cả.
“Em có thể hỏi cả những vấn đề nhỏ mà vẫn được chuyên gia giải đáp cặn kẽ. Điều này giúp em một lần nữa hiểu thêm về bản thân mình có thể làm gì, mong muốn gì, phù hợp với ngành nghề gì và nhất là xu hướng nghề nghiệp của xã hội trong tương lai như thế nào. Qua Ngày hội tư vấn hướng nghiệp, em đã có thêm cơ sở để trao đổi cùng với bố mẹ, từ đó có quyết định cuối cùng”, Thu Hiền chia sẻ.
Là “chỗ dựa” không thể thiếu, thậm chí còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hành trình lựa chọn nghề nghiệp của học sinh, gia đình không chỉ là nơi đưa ra những định hướng ban đầu mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc. Tuy nhiên, việc định hướng của cha mẹ cần dựa trên sự thấu hiểu, tôn trọng lựa chọn của con, tránh áp đặt theo mong muốn cá nhân. Khi có sự đồng hành chặt chẽ từ nhiều phía, học sinh sẽ bớt hoang mang, tự tin hơn để bước qua “ngã rẽ” quan trọng, lựa chọn con đường phù hợp với bản thân và nhu cầu của xã hội.
Chị Nguyễn Thị Hạnh (phường Thạch Bàn, Hà Nội), có con học lớp 11 trường Trung học phổ thông Nguyễn Gia Thiều, cho rằng, trong bối cảnh xã hội ngày càng đa dạng ngành nghề, việc áp đặt lựa chọn ngành nghề theo suy nghĩ chủ quan của bố mẹ là khó tránh khỏi. Do đó, việc các nhà trường mời phụ huynh đến dự ngày hội tư vấn và hướng nghiệp cùng con sẽ giúp gia đình có được tiếng nói chung trong quyết định lựa chọn ngành học.
Theo nhà giáo Nguyễn Thị Thu Nga, Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Thượng Cát, ngày hội tư vấn và hướng nghiệp là hoạt động thường niên của nhà trường, hướng đến cả học sinh và phụ huynh. Sự đồng hành của gia đình không chỉ dừng ở lời khuyên, mà còn thể hiện qua việc tạo điều kiện để con được trải nghiệm, được thử sức với những lĩnh vực quan tâm, từ đó có cơ sở thực tế để lựa chọn. Những cuộc trò chuyện cởi mở, thẳng thắn giữa cha mẹ và con cái về tương lai nghề nghiệp cũng góp phần giúp học sinh giảm bớt áp lực, tự tin hơn khi đưa ra quyết định.
“Khi gia đình, nhà trường và xã hội cùng chung tay, mỗi học sinh sẽ không còn đơn độc trước “ngã rẽ” quan trọng của cuộc đời. Thay vào đó là sự chủ động, vững vàng và niềm tin vào con đường mình đã lựa chọn - yếu tố quan trọng để các em phát triển lâu dài và bền vững”, nhà giáo Nguyễn Thị Thu Nga chia sẻ.
