Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), ngày 27/7, tại Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La tổ chức khai mạc Triển lãm chuyên đề "Cuộc vượt ngục năm 1943".
Tham dự và cắt băng khai mạc triển lãm có Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La Hoàng Văn Nghiệm; lãnh đạo tỉnh cùng các sở, ban, ngành và thân nhân gia đình cựu tù nhân chính trị Nhà tù Sơn La.
Triển lãm giới thiệu tới công chúng trên 100 hình ảnh, tư liệu quý chia làm 3 chủ đề chính là: Sự hiện diện của người Pháp tại Sơn La, Chi bộ Nhà tù Sơn La với cuộc vượt ngục năm 1943, Theo dấu chân những người vượt ngục, qua đó giúp công chúng có cái nhìn tổng quan về cuộc đấu tranh kiên cường, bất khuất của các chiến sỹ cộng sản Việt Nam tại Nhà tù Sơn La đầu thế kỷ XX. Những hình ảnh, hiện vật quý này đã khẳng định chủ nghĩa yêu nước chân chính, ý chí của dân tộc Việt Nam là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, tiếp sức cho thế hệ hôm nay, mai sau trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Triển lãm góp phần giáo dục tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc cho nhân dân, bồi đắp lý tưởng cách mạng và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản lịch sử đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.
Bà Hoàng Thị Đôi, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La thông tin, cuộc vượt ngục năm 1943 là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử của Nhà tù Sơn La, xoay quanh câu chuyện vượt ngục mưu trí, dũng cảm của 4 chiến sỹ cộng sản là Nguyễn Lương Bằng, Lưu Đức Hiểu, Nguyễn Văn Trân và Trần Đăng Ninh, do đồng chí Lò Văn Giá (người Sơn La) dẫn đường, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Nhà tù Sơn La. Đây là cuộc vượt ngục duy nhất thành công của tù nhân chính trị ở Nhà tù Sơn La, góp phần đưa cán bộ cốt cán của Đảng trở về với phong trào cách mạng đang sục sôi trong cả nước lúc bấy giờ. Thành công của cuộc vượt ngục không chỉ là thắng lợi của ý chí con người trước gông cùm, xiềng xích, mà còn khẳng định vai trò lãnh đạo của Chi bộ Nhà tù Sơn La, tinh thần đoàn kết, sự mưu trí của các chiến sĩ cách mạng và sự đùm bọc, chở che của đồng bào các dân tộc Sơn La đối với những người cộng sản. Sau khi trở về với cách mạng, các đồng chí tiếp tục tham gia xây dựng lực lượng, lãnh đạo phong trào đấu tranh, góp phần chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 và làm nên thắng lợi vĩ đại của dân tộc.
Ông Trần Đức Quảng, con trai nhà cách mạng Trần Đăng Ninh - một trong những người tù vượt ngục năm 1943, chia sẻ: "Cuộc vượt ngục năm 1943 của cha tôi đã diễn ra cách đây 83 năm nhưng tham dự cuộc triển lãm hôm nay khiến tất cả mọi người rất xúc động và tự hào, gợi nhớ về một thời đấu tranh kiên cường, bất khuất của cha ông trước thực dân Pháp".
Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản anh hùng ca bất diệt được viết nên bằng mồ hôi, xương máu của biết bao thế hệ cha ông. Mỗi trang sử đều khắc ghi tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí kiên cường và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc. Trong dòng chảy hào hùng ấy, Nhà tù Sơn La - nơi từng được ví là “Địa ngục trần gian” để giam cầm, đày ải những chiến sĩ cách mạng kiên trung của Đảng đã trở thành một trường học cách mạng đặc biệt, hun đúc niềm tin và tôi luyện bản lĩnh của các chiến sỹ cộng sản và những người Việt Nam yêu nước.
Triển lãm chuyên đề “Cuộc vượt ngục năm 1943” là dịp tưởng nhớ, tri ân và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các bậc tiền bối cách mạng, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp chúng ta hiểu rõ hơn giá trị của độc lập, tự do và trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với tương lai đất nước./.
