Từ trồng rau trong nhà màng, nuôi ốc nhồi đến chăn nuôi gà, thỏ kết hợp trồng chè, nông dân xã Bình Lư (Lai Châu) đang chủ động đổi mới phương thức sản xuất, lựa chọn những mô hình phù hợp với điều kiện gia đình.
Việc đa dạng hóa sinh kế góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, lao động, tạo thêm nguồn thu và từng bước nâng cao đời sống người dân.
* Mạnh dạn tìm hướng sản xuất mới
Những năm gần đây, nông dân xã Bình Lư không chỉ duy trì các loại cây trồng, vật nuôi truyền thống mà còn chủ động tìm tòi, thử nghiệm những mô hình sản xuất mới. Từ ứng dụng công nghệ trong trồng rau đến phát triển các loại vật nuôi có giá trị kinh tế, mỗi hộ lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất.
Tại bản Thái Bình, anh Trần Đình Vượng là một trong những hộ mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất rau trong nhà màng, nhà lưới kết hợp hệ thống tưới tự động. Gia đình anh có tổng diện tích sản xuất 5.000 m², trong đó hơn 3.000 m² được đầu tư nhà màng, nhà lưới.
Theo anh Vượng, trước đây, gia đình chủ yếu trồng rau ngoài tự nhiên nên năng suất và thu nhập chưa cao. Từ khi chuyển sang sản xuất trong nhà màng, nhà lưới, hiệu quả kinh tế tăng khoảng 30-40%; sâu bệnh giảm 70-80%, lượng nước tưới và phân bón giảm từ 20-30%. Bình quân mỗi năm, mô hình mang lại cho gia đình anh nguồn thu từ 200-300 triệu đồng.
Việc ứng dụng kỹ thuật không chỉ giúp gia đình anh Vượng nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn giảm công chăm sóc, tiết kiệm chi phí đầu vào. Đây là hướng sản xuất phù hợp với những hộ có điều kiện về đất đai, nguồn vốn và mong muốn phát triển nông nghiệp hàng hóa.
Bên cạnh trồng rau, một số hộ dân còn tìm tòi những mô hình chăn nuôi mới. Tại bản Cò Lá, ông Hoàng Văn Cao đã thử nghiệm nuôi ốc nhồi trên diện tích 1.500 m². Vụ đầu tiên, gia đình thu hoạch hơn 2 tấn ốc, lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng.
Ông Cao cho biết, ban đầu ông tìm hiểu kỹ thuật nuôi ốc qua các phương tiện thông tin, tham khảo kinh nghiệm từ những địa phương đã triển khai. Nhận thấy điều kiện tại gia đình có thể đáp ứng yêu cầu, ông mạnh dạn đầu tư con giống để nuôi thử nghiệm.
Qua thực tế, ông Cao nhận thấy nguồn nước sạch và thức ăn là hai yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả nuôi ốc. Nếu bảo đảm các điều kiện này, sau khoảng 3 tháng có thể xuất bán. Sau vụ đầu tiên đạt kết quả khả quan, gia đình ông tiếp tục nhân giống, phát triển đàn nuôi.
Hội Nông dân xã Bình Lư hiện có 25 chi hội với gần 2.500 hội viên. Để hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, Hội chú trọng tuyên truyền, vận động hội viên ứng dụng khoa học kỹ thuật, lựa chọn mô hình phù hợp, phát huy lợi thế của gia đình. Năm 2026, toàn xã có 354 hộ đăng ký danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp, trong đó 9 hộ đăng ký cấp tỉnh và 345 hộ cấp xã.
Những mô hình trên cho thấy sự chủ động đổi mới của nông dân Bình Lư trong lựa chọn cây trồng, vật nuôi. Thay vì phụ thuộc vào một phương thức sản xuất, người dân đang từng bước mở rộng các hướng sinh kế, tận dụng điều kiện tự nhiên và tiếp cận tiến bộ kỹ thuật để nâng cao thu nhập.
* Kết hợp nhiều nguồn thu, nâng cao hiệu quả kinh tế
Cùng với những mô hình sản xuất chuyên canh, nhiều hộ dân ở Bình Lư lựa chọn phát triển kinh tế tổng hợp, kết hợp trồng trọt với chăn nuôi nhằm khai thác hiệu quả diện tích đất, nguồn thức ăn và công lao động sẵn có. Cách làm này giúp tạo thêm nguồn thu, hạn chế phụ thuộc vào một loại hình sản xuất.
Tiêu biểu là gia đình anh Lường Văn Kết ở bản Thác Tình. Hiện gia đình anh duy trì chăn nuôi gà, nuôi thỏ và trồng gần 2 ha chè. Trong đó, cây chè là nguồn thu quan trọng với khoảng 6 lứa thu hoạch mỗi năm, sản lượng bình quân 3 tấn chè búp tươi mỗi lứa. Cùng với đó, gia đình duy trì đàn gà theo từng lứa, nuôi thỏ để bán giống và bán thịt; đồng thời nuôi thêm cá và một số vật nuôi khác.
Anh Lường Văn Kết cho biết, nhờ kết hợp nhiều loại hình sản xuất, gia đình tận dụng được diện tích đất và nguồn lực sẵn có. Tổng thu nhập từ chè, gà, thỏ và các nguồn khác đạt khoảng 600-700 triệu đồng mỗi năm. Đây là nguồn thu giúp gia đình ổn định cuộc sống và có điều kiện tiếp tục đầu tư phát triển sản xuất.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho gia đình, mô hình của anh Kết còn trở thành địa chỉ để các hội viên nông dân đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm. Chia sẻ sau chuyến tham quan, anh Vùi Văn Duyên - Chi hội trưởng Chi hội Nông dân bản Cò Lá (xã Bình Lư) nhận định đây là cách làm hay, rất phù hợp để các hộ gia đình có điều kiện tương đồng học tập và áp dụng.
Thời gian tới, Chi hội sẽ tuyên truyền, vận động hội viên đến học hỏi kinh nghiệm, đồng thời phối hợp với Hội Nông dân xã và cơ quan chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức tập huấn, tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn vay, nhân rộng những mô hình hiệu quả.
Ông Vàng Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Nông dân xã Bình Lư cho biết, thời gian qua, Hội luôn chú trọng tuyên truyền, vận động hội viên chủ động phát triển kinh tế gia đình. Nhiều hội viên đã mạnh dạn đầu tư, tìm tòi phương thức sản xuất mới và đạt kết quả tích cực. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa chăn nuôi và trồng trọt, mô hình kinh tế của gia đình anh Lường Văn Kết đã khai thác tối đa lợi thế về đất đai, không gian và nguồn lực sẵn có, trở thành điểm sáng thực tế để các hộ dân khác tham khảo, học hỏi.
Để nhân rộng và duy trì hiệu quả các mô hình một cách bền vững, Hội Nông dân xã xác định bên cạnh nội lực của người dân, cần chú trọng các giải pháp hỗ trợ về khoa học kỹ thuật, nguồn vốn vay và kết nối thị trường tiêu thụ. Việc lựa chọn, nhân rộng mô hình cũng cần gắn với nhu cầu thị trường, điều kiện sản xuất thực tế, tránh phát triển tự phát, thiếu đầu ra.
Từ trồng rau ứng dụng công nghệ, nuôi ốc nhồi đến chăn nuôi kết hợp trồng chè, các mô hình đang tạo nên sự đa dạng trong phát triển sinh kế của nông dân Bình Lư. Với sự đồng hành của tổ chức Hội và tinh thần chủ động đổi mới của người dân, những cách làm phù hợp sẽ tiếp tục được phát huy, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương./.


