Trong bối cảnh đô thị hóa và định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng, việc chuyển giao khoa học kỹ thuật và xây dựng nền tảng dữ liệu số đang là nhu cầu cấp thiết của nhiều chủ thể sản xuất.
Những năm gần đây, việc chuyển đổi số đang ứng dụng rộng rãi trong đời sống, trong đó trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp có sự thích ứng nhanh chóng. Đây không chỉ là bước ngoặt làm thay đổi tư duy sản xuất, mà còn là chìa khóa mở ra một nền nông nghiệp hiện đại, tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng suất và hướng tới phát triển bền vững.
* Ứng dụng công nghệ số nâng cao giá trị kinh tế
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xã Phúc Thọ đang từng bước đưa chuyển đổi số vào sản xuất nông nghiệp, gắn với xây dựng vùng chuyên canh, phát triển chuỗi giá trị và kinh tế nông thôn.
Hướng đi này góp phần nâng cao giá trị trên từng héc-ta đất canh tác, đồng thời mở thêm dư địa tăng trưởng cho địa phương có thế mạnh về nông nghiệp và làng nghề.
Bám sát Nghị quyết số 57-NQ/TW, xã tập trung xây dựng chính quyền số, số hóa hồ sơ và hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung, phục vụ quy hoạch, quản lý đất đai, vùng sản xuất. Theo lãnh đạo UBND xã, quy hoạch tập trung sẽ tạo thuận lợi cho ứng dụng công nghệ, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương hiệu và kết nối tiêu thụ.
Phúc Thọ đặt mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, giá trị cao, gắn với thương mại, dịch vụ và du lịch. Địa phương khắc phục tình trạng đất bỏ hoang, mở rộng ứng dụng khoa học, công nghệ; phát triển hoa, cây cảnh, cây ăn quả và dược liệu.
Theo ông Kiều Trọng Sỹ, Chủ tịch UBND xã Phúc Thọ, chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Khoa học, công nghệ không phải mục tiêu tự thân mà là công cụ nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác tiềm năng và gia tăng giá trị nông sản. Xã ưu tiên quy hoạch vùng sản xuất, xây dựng dữ liệu, phát triển thương mại điện tử và kết nối tiêu thụ.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã ban hành Kế hoạch đưa công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào nhiều lĩnh vực quản lý, điều hành và sản xuất, tạo nền tảng thúc đẩy đổi mới phương thức hoạt động của toàn ngành trong giai đoạn mới.
Theo đó, trong lĩnh vực chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin, ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong toàn ngành; ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong quản lý, điều hành và sản xuất nông nghiệp; xây dựng, hoàn thiện và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về đất đai, môi trường và nông nghiệp.
Bên cạnh đó, ngành sẽ ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp, quan trắc, giám sát tài nguyên và môi trường; nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công trực tuyến; đẩy mạnh số hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm công khai, minh bạch và thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp.
* Cầm tay chỉ việc" ngay trên sản phẩm
Theo đại diện Hợp tác xã sản xuất tinh bột nghệ và tinh dầu Bà Bé (xã Gia Lâm), chuyển đổi số mang lại sự minh bạch, nhưng lại đang tạo ra không ít khó khăn cho các hội viên lớn tuổi do chi phí đầu tư ban đầu cao và tình trạng phải kê khai thông tin lặp đi lặp lại trên nhiều nền tảng khác nhau.
Đối với các hợp tác xã quy mô nhỏ, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ xác định lộ trình chuyển đổi số phải bắt đầu từ những khâu thiết yếu nhất như ghi chép sản xuất, quản lý lô hàng, truy xuất nguồn gốc và bán sản phẩm. Giải pháp công nghệ được lựa chọn phải bảo đảm sự phù hợp với thiết bị di động, điều kiện sản xuất và trình độ của bà con. Sở sẽ cử đầu mối chuyên môn phối hợp với UBND xã Gia Lâm và Hội Nông dân trực tiếp khảo sát tại HTX Bà Bé để thống nhất phương án cụ thể về công cụ, việc tận dụng thiết bị sẵn có, dự toán chi phí và phân công nhân sự hướng dẫn.
Phương thức đào tạo được thiết kế theo hướng "cầm tay chỉ việc", thực hành ngay trên sản phẩm của hợp tác xã. Cán bộ chuyên môn sẽ cùng bà con ghi nhật ký một ngày sản xuất, khởi tạo hồ sơ cho một lô tinh bột nghệ hoặc tinh dầu, trực tiếp quét mã và kiểm tra thông tin. Nhằm hỗ trợ các thành viên lớn tuổi, phần mềm cần được thiết kế với phông chữ dễ đọc, thao tác tối giản và có biểu mẫu điền sẵn; đồng thời HTX có thể cử người phụ trách dữ liệu phối hợp cùng Tổ chuyển đổi số cộng đồng để hỗ trợ bà con.
Sở Khoa học và Công nghệ sẽ chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường để chuẩn hóa các thông tin cốt lõi về hợp tác xã, vùng nguyên liệu, sản phẩm và lô hàng. Các dữ liệu này sẽ được kết nối đồng bộ từ nhật ký sản xuất đến hồ sơ kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng và mã QR truy xuất. Khi đó, những thông tin cố định mang tính nền tảng như tên, địa chỉ hợp tác xã, dữ liệu vùng sản xuất hay các loại giấy tờ còn hiệu lực đã có sẵn trên hệ thống sẽ tự động được tái sử dụng. Bà con nông dân sẽ chỉ cần cập nhật những hoạt động mới phát sinh hoặc khi có thông tin thay đổi, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và công sức quản lý thủ công.
Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, trong bối cảnh đô thị hóa và định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng, việc chuyển giao khoa học kỹ thuật và xây dựng nền tảng dữ liệu số đang là nhu cầu cấp thiết của nhiều chủ thể sản xuất. Đó là một trong những giải pháp thiết thực nhằm phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống nông dân trong giai đoạn mới.
Lãnh đạo UBND Thành phố cũng cho biết đã có nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực thông qua Tổ Chuyển đổi số cộng đồng để hướng dẫn người cao tuổi, cùng các chính sách cấp phiếu hỗ trợ từ 70% đến 100% chi phí sử dụng dịch vụ số hóa và mạng Internet cho nông dân. Từ đó nông dân sẽ tiếp cận dễ dàng với công nghệ số, ứng dụng hiệu quả vào sản xuất nông nghiệp./.
