Kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026) là một dấu mốc lịch sử đặc biệt, đồng thời là cơ hội rất lớn để Hà Nội quảng bá hình ảnh Thủ đô nghìn năm văn hiến, khẳng định vị thế của một trung tâm văn hóa, giáo dục lâu đời và tạo động lực phát triển những sản phẩm du lịch mới.
Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong dịp kỉ niệm đặc biệt này, Văn Miếu – Quốc Tử Giám tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức quảng bá, phát huy giá trị di sản và nâng cao trải nghiệm du khách.
Tăng cường trải nghiệm ứng dụng công nghệ
Theo Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chuỗi hoạt động năm nay được đổi mới theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tăng cường tương tác, trải nghiệm và kết nối với công chúng theo tinh thần của Nghị quyết 57 NQ/TW. Thay vì chỉ giới thiệu thông tin lịch sử theo phương thức truyền thống, Trung tâm chú trọng kết hợp công nghệ với các hình thức thể hiện sáng tạo, phát triển sản phẩm văn hóa, giáo dục có tính tương tác cao. Hệ thống thuyết minh tự động bằng 12 ngôn ngữ, giúp du khách quốc tế chủ động tìm hiểu lịch sử, văn hóa và những giá trị đặc sắc của quần thể di tích. Qua đó, góp phần đổi mới cách tiếp cận và phát huy giá trị di sản, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu sâu sắc hơn về lịch sử Quốc Tử Giám, truyền thống khoa bảng và tinh thần trọng dụng nhân tài của dân tộc.
Thời gian tới, Trung tâm sẽ xây dựng thư viện, phòng trải nghiệm giáo dục di sản, không gian trải nghiệm ứng dụng công nghệ, tạo điều kiện để du khách tương tác, khám phá di sản một cách trực quan, sinh động. Các sản phẩm sẽ được thiết kế phù hợp với nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt chú trọng nhu cầu của khách quốc tế, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và quảng bá hình ảnh Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
Ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội cho rằng, sự kiện kỷ niệm này có thể trở thành cơ hội phát triển sản phẩm du lịch và quảng bá điểm đến có tính lâu dài. Vì vậy, cần xây dựng một chiến dịch truyền thông với thông điệp xuyên suốt về 950 năm truyền thống quốc học, hiếu học và trọng dụng nhân tài của Việt Nam. Nội dung được thể hiện sinh động qua phim ngắn, hình ảnh, câu chuyện về các danh nhân khoa bảng, các nền tảng số và bằng nhiều ngôn ngữ để tiếp cận thị trường khách quốc tế.
Đặc biệt, có thể nghiên cứu tổ chức “Tháng Đạo học Thăng Long” trong tháng 11, kết nối hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám với Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11. Đây sẽ là cơ hội tổ chức chuỗi hoạt động trải nghiệm, triển lãm, thư pháp, giao lưu văn hóa, giáo dục di sản và giới thiệu các sản phẩm du lịch mới.
Thứ hai, cần tận dụng dịp kỷ niệm để ra mắt những sản phẩm du lịch chuyên đề như “950 năm Quốc học Việt Nam”, “Hành trình hiền tài đất Việt”, “Một ngày làm sĩ tử” hoặc tuyến du lịch “Con đường đạo học Thăng Long”. Các sản phẩm này không chỉ phục vụ khách trong dịp kỷ niệm mà cần được đầu tư để tiếp tục khai thác thường xuyên, trở thành sản phẩm đặc trưng của du lịch Hà Nội.
Thứ ba, cần đặc biệt chú trọng kết nối với doanh nghiệp lữ hành ngay từ khâu xây dựng kế hoạch. Ông Nguyễn Tiến Đạt nhấn mạnh, các doanh nghiệp chuyên đón khách quốc tế thường phải xây dựng chương trình, chào bán và ký hợp đồng trước từ 6 tháng đến một năm, thậm chí lâu hơn. Vì vậy, nếu lịch sự kiện và thông tin sản phẩm được công bố quá muộn, doanh nghiệp sẽ rất khó đưa vào các chương trình du lịch đã bán cho khách. Do đó, Thành phố và đơn vị quản lý di tích cần sớm công bố lịch hoạt động, sản phẩm mới và các điều kiện phục vụ khách đoàn; đồng thời tổ chức các chương trình khảo sát dành cho doanh nghiệp lữ hành, hướng dẫn viên, báo chí và các đối tác quốc tế để đưa sản phẩm ra thị trường.
Thứ tư, cần tận dụng sức lan tỏa của sự kiện để mở rộng quảng bá quốc tế, đặc biệt thông qua các cơ quan ngoại giao, tổ chức văn hóa, cơ sở giáo dục và mạng lưới doanh nghiệp du lịch. “Với vai trò của Hiệp hội Du lịch Hà Nội, tôi mong muốn tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp hội viên với đơn vị quản lý di tích để cùng khảo sát, xây dựng, quảng bá và đưa những sản phẩm du lịch mới vào khai thác thực tế. Văn Miếu – Quốc Tử Giám hoàn toàn có thể trở thành một điểm đến đặc sắc dành cho các đoàn khách quốc tế quan tâm đến văn hóa, lịch sử, giáo dục và các chương trình giao lưu học thuật”, ông Nguyễn Tiến Đạt nói.
Không gian thực tiễn cho sinh viên ngành Du lịch
Không chỉ là điểm đến tham quan, Văn Miếu – Quốc Tử Giám từ lâu đã trở thành không gian học tập thực tế, kết nối kiến thức trên giảng đường với hoạt động nghề nghiệp của sinh viên ngành Du lịch.
Theo Tiến sỹ Lưu Thị Toán, Phó Trưởng Khoa Du lịch – Khách sạn, Trường Đại học Đông Đô (Hà Nội), đánh giá cao hướng phát triển trải nghiệm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám hiện nay, khẳng định các chương trình giáo dục di sản, trải nghiệm thư pháp, tour đêm “Tinh hoa đạo học” với ứng dụng công nghệ trình chiếu 3D mapping đã góp phần làm phong phú phương thức tiếp cận di sản, đồng thời mở rộng đối tượng công chúng.
Từ góc độ đào tạo du lịch và nghiên cứu phát triển bền vững, chuyên gia cho rằng Văn Miếu – Quốc Tử Giám còn nhiều tiềm năng phát triển các chương trình trải nghiệm chuyên sâu. Để tăng sức hấp dẫn, khả năng cạnh tranh, di sản cần đổi mới nội dung theo từng nhóm khách và chủ đề, bảo đảm mỗi chương trình có mục tiêu, điểm nhấn rõ ràng. Trong đó, Văn Miếu - Quốc Tử Giám có thể tiếp tục phát triển các chương trình trải nghiệm chuyên đề về danh nhân và truyền thống khoa bảng, kết hợp với công nghệ số để giúp du khách tiếp cận tư liệu, câu chuyện lịch sử một cách sinh động. Nội dung cần được kiểm chứng, thiết kế phù hợp với từng nhóm khách, đặc biệt là người trẻ.
Bên cạnh đó, cần tăng cường sự tham gia chủ động của người học thông qua các nhiệm vụ như tìm hiểu một chi tiết kiến trúc, xây dựng bài giới thiệu ngắn bằng tiếng Việt, thuyết trình bằng tiếng Anh hoặc đề xuất phương án tổ chức tuyến tham quan phù hợp. Các hoạt động này cần có sự phối hợp với đơn vị quản lý di tích để bảo đảm tính chính xác, an toàn, không ảnh hưởng đến di tích và các đoàn khách khác.
Và cuối cùng là cần hoàn thiện trải nghiệm trên toàn bộ hành trình của khách, từ tìm kiếm thông tin các địa điểm di sản, đặt dịch vụ, tiếp cận điểm đến đến quá trình tham quan và nhận ý kiến phản hồi, đánh giá. Công nghệ số phát triển có thể giúp khách hiểu rõ hơn câu chuyện của di sản nhưng hiệu quả cần được kiểm chứng qua phản hồi và mức độ tiếp nhận của từng nhóm khách.
“Điều chúng ta cần hướng tới là sau chuyến tham quan, du khách nhớ được một câu chuyện, hiểu thêm một giá trị và có ý thức gìn giữ di sản. Với sinh viên du lịch, trải nghiệm ấy còn cần giúp các em trưởng thành hơn trong cách suy nghĩ và thực hành nghề nghiệp”, Tiến sỹ Lưu Thị Toán nhấn mạnh./.
