Tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, hoạt động hợp tác với doanh nghiệp và hợp tác xã được triển khai theo hướng xuất phát từ nhu cầu thực tế của sản xuất nông nghiệp.
Kết nối Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp, tạo động lực phát triển mới tại Thái Nguyên Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng, việc tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp đang mở ra hướng đi mới cho phát triển kinh tế - xã hội tại Thái Nguyên. Không chỉ dừng lại ở hợp tác đào tạo hay nghiên cứu khoa học, mô hình “3 nhà” được kỳ vọng hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đưa tri thức từ giảng đường vào thực tiễn sản xuất và đời sống.
Kết nối Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp
Đổi mới sáng tạo chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ và giá trị kinh tế cụ thể. Muốn vậy, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các chủ thể, từ xây dựng cơ chế, chính sách, nghiên cứu khoa học đến ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm.
Trong mối liên kết này, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường, hoàn thiện cơ chế và hỗ trợ nguồn lực; các cơ sở giáo dục đại học đảm nhiệm nghiên cứu, phát triển tri thức, công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao; doanh nghiệp đóng vai trò tiếp nhận, ứng dụng và phát triển các kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu thị trường.
Nhận thức rõ vai trò của mối liên kết này, tỉnh Thái Nguyên và Đại học Thái Nguyên đã ký kết Thỏa thuận hợp tác toàn diện giai đoạn 2026 - 2030. Đây được xem là cơ sở quan trọng để hai bên tăng cường phối hợp trong phát triển nguồn nhân lực, nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Điểm đáng chú ý là định hướng hợp tác không chỉ tập trung vào các chương trình phối hợp riêng lẻ mà hướng tới khai thác hiệu quả tiềm năng của đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia thuộc Đại học Thái Nguyên để giải quyết những vấn đề thực tiễn của địa phương. Qua đó, hoạt động nghiên cứu khoa học từng bước gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, hợp tác xã và yêu cầu phát triển của các ngành kinh tế.
Với lợi thế là địa phương có hệ thống giáo dục đại học, đội ngũ trí thức và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực, Thái Nguyên có điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình liên kết “3 nhà”. Nếu được tổ chức hiệu quả, đây sẽ là kênh kết nối nguồn lực xã hội, thúc đẩy hình thành các sản phẩm khoa học, công nghệ có khả năng ứng dụng và thương mại hóa.
Thực tiễn tại các cơ sở giáo dục thuộc Đại học Thái Nguyên cho thấy, hợp tác với doanh nghiệp đang ngày càng trở thành một phần quan trọng trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học.
Tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, hoạt động hợp tác với doanh nghiệp và hợp tác xã được triển khai theo hướng xuất phát từ nhu cầu thực tế của sản xuất nông nghiệp. Thông qua quá trình phối hợp, nhà trường nắm bắt những khó khăn, vướng mắc trong sản xuất, từ đó định hướng các đề tài nghiên cứu và đề xuất nhiệm vụ khoa học, công nghệ phù hợp.
PGS.TS Nguyễn Hưng Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm cho biết, nhà trường duy trì mối liên hệ với doanh nghiệp, hợp tác xã nhằm kịp thời nắm bắt các vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Trên cơ sở đó, đội ngũ nhà khoa học xây dựng đề tài nghiên cứu theo nhu cầu đặt hàng hoặc đề xuất cơ quan quản lý nhà nước giao thực hiện những nhiệm vụ khoa học và công nghệ thiết thực.
Theo PGS.TS Nguyễn Hưng Quang, để mô hình “3 nhà” phát huy hiệu quả, mỗi chủ thể cần thực hiện đúng vai trò và trách nhiệm của mình. Nhà nước cần tạo lập cơ chế, chính sách và bố trí nguồn lực hỗ trợ; nhà trường phải chuyển mạnh từ mô hình đại học giảng dạy truyền thống sang đại học nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Trong khi đó, doanh nghiệp cần chủ động đặt hàng nghiên cứu, tham gia đầu tư dài hạn cho hoạt động khoa học, công nghệ, thay vì chỉ tiếp nhận và thụ hưởng kết quả.
Cần cơ chế đủ mạnh để liên kết đi vào chiều sâu
Không chỉ trong lĩnh vực nông nghiệp, mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp còn có ý nghĩa quan trọng đối với đào tạo nguồn nhân lực, nhất là trong các ngành công nghệ thông tin, điện tử và công nghiệp công nghệ cao.
Tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông - Đại học Thái Nguyên, hoạt động hợp tác với doanh nghiệp được chú trọng nhằm gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng nhà trường cho rằng, doanh nghiệp cần được xác định là một thành tố trong hệ sinh thái đào tạo, thay vì chỉ là đơn vị tiếp nhận sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Theo đó, doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu xây dựng chuẩn đầu ra, thiết kế chương trình đào tạo, tổ chức giảng dạy, hướng dẫn thực hành đến đánh giá người học, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Cách tiếp cận này giúp chương trình đào tạo thường xuyên được cập nhật theo yêu cầu thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận sớm với công nghệ, quy trình và môi trường làm việc chuyên nghiệp.
Việc doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo cũng góp phần thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức trong nhà trường và yêu cầu của thị trường lao động. Sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn mà còn có cơ hội phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
Đặc biệt, môi trường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp tạo điều kiện để các ý tưởng nghiên cứu, sáng kiến kỹ thuật và dự án khởi nghiệp của sinh viên được thử nghiệm, hoàn thiện. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp, hình thành văn hóa đổi mới sáng tạo trong các cơ sở giáo dục đại học.
Mặc dù đã đạt được những kết quả bước đầu, song để mô hình “3 nhà” thực sự trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên vẫn cần giải quyết một số vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai.
Trước hết, cần xây dựng cơ chế phối hợp cụ thể, xác định rõ trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của từng chủ thể. Trong đó, cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia đặt hàng nghiên cứu, đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời tạo điều kiện để các trường đại học tiếp cận những bài toán thực tế từ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cùng với đó, cần thúc đẩy các chương trình nghiên cứu theo đơn đặt hàng, tăng cường hoạt động chuyển giao công nghệ và hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Những đề tài khoa học có tính ứng dụng cao cần được tạo điều kiện tiếp tục hoàn thiện, thử nghiệm và đưa vào sản xuất, tránh tình trạng kết quả nghiên cứu chỉ dừng lại ở báo cáo hoặc công bố khoa học.
Ngoài ra, cần phát triển các không gian đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu ứng dụng và mô hình hợp tác giữa trường đại học với doanh nghiệp. Đây sẽ là môi trường để các nhà khoa học, chuyên gia, sinh viên và doanh nghiệp cùng trao đổi ý tưởng, thử nghiệm công nghệ, phát triển sản phẩm mới và từng bước hình thành các dự án khởi nghiệp có khả năng thương mại hóa.
Có thể thấy rằng, khi Nhà nước thực sự kiến tạo, nhà trường chủ động sáng tạo và doanh nghiệp tích cực đồng hành, liên kết “3 nhà” sẽ trở thành cầu nối quan trọng giữa tri thức và thị trường, góp phần tạo động lực mới cho tăng trưởng và phát triển bền vững của Thái Nguyên trong giai đoạn tới./.
