Giờ đây, người nông dân đã chủ động tiếp cận công nghệ số, tích cực chuẩn hóa quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu bài bản trên không gian mạng.
Sự bùng nổ của công nghệ thông tin đã mang đến những thay đổi căn bản cho bộ mặt nông thôn Việt Nam. Giờ đây, người nông dân không còn canh tác theo phương thức truyền thống, mà đã chủ động tiếp cận công nghệ số, tích cực chuẩn hóa quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu bài bản trên không gian mạng.
*Làm chủ công nghệ, tạo thương hiệu nông sản bền vững
Tại phường Bình Khê, nơi được coi là một trong những vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp phía Tây thành phố Quảng Ninh, mô hình trồng rau má thủy canh của anh Cao Văn Hùng (sinh năm 1993, hiện là chủ Hộ kinh doanh Xuân Viên Farm) đang cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt. Trải qua những thất bại ban đầu khi thử nghiệm trồng rau muống, rau cải thủy canh và từng mất trắng khoản vốn đầu tư lớn, anh nhận thấy thị trường miền Bắc trong mùa đông thường khan hiếm rau má tươi trong khi nhu cầu của người tiêu dùng lại rất cao. Quyết định chuyển sang trồng rau má thủy canh trên diện tích gần 1.000 m2 nhà màng đã mở ra hướng đi thành công cho thanh niên 9X này.
Nhờ áp dụng công nghệ canh tác tuần hoàn, kiểm soát chặt chẽ các chỉ số pH và nguồn dinh dưỡng, hệ thống giàn tháp và bể bạt thủy canh giúp cây rau má khép kín quy trình, cách ly hoàn toàn với mầm bệnh trong đất. Mỗi ngày, trang trại cung ứng ra thị trường khoảng 60 - 70 kg rau má tươi với giá bán ổn định. Không chỉ dừng lại ở bán rau thô, anh Hùng đầu tư máy sấy lạnh và máy nghiền cối đá để chế biến sâu thành bột rau má, trà rau má đóng gói, đồng thời mở 2 cơ sở bán nước ép rau má tươi. Nhanh nhạy với xu hướng kinh doanh hiện đại, anh Hùng mở tài khoản Facebook "Hùng Rau Má". Qua những video tự quay trực tiếp tại vườn với phong cách gần gũi, anh chia sẻ chi tiết kinh nghiệm, kỹ thuật canh tác thủy canh. Kênh thu hút hơn 76.000 người theo dõi với nhiều video đạt hàng trăm nghìn lượt xem, trở thành địa chỉ tin cậy để đông đảo nông dân từ các địa phương tìm đến học hỏi.
Mô hình hiện đại này không chỉ đem lại lợi nhuận cho chủ cơ sở mà còn tạo ra việc làm ổn định cho người lao động địa phương. Chị Ngô Thị Phương (38 tuổi, trú tại Nông trường Bình Khê), công nhân của Xuân Viên Farm, là một minh chứng điển hình. Chị Phương chia sẻ rằng công việc chăn nuôi trước đây vất vả hơn vì nắng mưa, còn từ khi chuyển sang làm rau má thủy canh thì công việc đỡ vất vả và rất ổn định. Với mức thu nhập 8 triệu đồng/tháng, chị Phương có điều kiện chăm lo tốt cho gia đình. Hiện tại, với mô hình rau má thủy canh, anh Hùng trực tiếp làm và chỉ mất chi phí thuê 1 nhân công. Hệ thống tưới tiêu, làm mát được đầu tư đồng bộ nên người làm không phải vất vả tưới hay thay nước.
Anh Cao Văn Hùng cho biết nông nghiệp công nghệ cao tuy chi phí đầu tư ban đầu lớn nhưng giảm thiểu tối đa chi phí nhân công, cho sản lượng và chất lượng sản phẩm rất ổn định. Sản phẩm bột rau má và rau má thủy canh của cơ sở đã được cấp chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm. Anh đang tiếp tục nhờ chính quyền địa phương hỗ trợ hoàn thiện các thủ tục đăng ký sản phẩm OCOP để nâng cao uy tín thương hiệu.
Đồng hành cùng người dân, ông Nguyễn Văn Thắng, đại diện Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bình Khê khẳng định đơn vị đang tích cực phối hợp với Hội Nông dân phường hướng dẫn cơ sở hoàn thiện hồ sơ cấp mã số vùng trồng theo Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ ban hành ngày 31/7/2026 về đơn giản hóa thủ tục cấp mã số vùng trồng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để tiếp tục hỗ trợ sản phẩm rau má của anh Hùng đăng ký đạt chuẩn OCOP 3 sao, tiến tới nâng hạng 4 đến 5 sao trong giai đoạn tiếp theo.
* Lan tỏa tinh thần "nông dân số"
Không riêng ở Bình Khê, tinh thần chuyển đổi số cũng đang lan tỏa mạnh mẽ tại nhiều vùng nông thôn trên địa bàn thành phố Quảng Ninh. Tại xã Quảng La, một xã miền núi có đông đồng bào dân tộc thiểu số, mô hình trồng nho canh tác trong nhà màng của gia đình anh Triệu Văn Chuyên tại thôn Đồng Mùng là ví dụ điển hình. Anh Chuyên đã đầu tư hệ thống nhà màng, tưới nước tiết kiệm và chủ động lập fanpage riêng để giới thiệu hình ảnh những giàn nho trĩu quả ngay sau khi sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Nhờ tiếp cận đúng đối tượng khách hàng qua mạng xã hội, toàn bộ 6 - 7 tạ nho thu hoạch trong vụ vừa qua của gia đình anh đã được bán hết chỉ trong vòng 3 ngày. Anh Triệu Văn Chuyên chia sẻ, thông qua fanpage, việc quảng bá sản phẩm đến với khách hàng sâu rộng hơn rất nhiều. Đây là yếu tố quan trọng giúp gia đình anh tiêu thụ sản phẩm nhanh chóng và đạt giá trị kinh tế cao.
Nhằm hỗ trợ hội viên nâng cao năng lực kinh doanh số, Hội Nông dân xã Quảng La với hơn 1.100 hội viên đang tích cực nhân rộng mô hình "Nông dân số". Ông Bàn Văn Trường, Chủ tịch Hội Nông dân xã Quảng La cho biết địa phương đang triển khai phương châm "nông dân dạy nông dân", lấy những hộ sản xuất giỏi, thành thạo công nghệ làm nòng cốt để hướng dẫn các hội viên khác kỹ năng livestream, quay video quảng bá và bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội.
Sự thay đổi tư duy này không chỉ diễn ra ở Quảng Ninh mà còn trở thành làn sóng mạnh mẽ tại nhiều địa phương khác, tiêu biểu như Hà Tĩnh. Vào ngày 31/10, tại Hà Tĩnh, Tỉnh đoàn Hà Tĩnh phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Hội Nông dân tỉnh tổ chức Chương trình “Phiên chợ số” livestream quảng bá và kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, nông sản Hà Tĩnh. Chương trình thu hút sự tham gia của nhiều nhà sáng tạo nội dung số, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội (KOL, KOC) trong và ngoài tỉnh. Hoạt động nhằm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong xúc tiến thương mại, hỗ trợ các cơ sở sản xuất, kinh doanh, hợp tác xã và mô hình kinh tế do thanh niên, nông dân làm chủ tiếp cận người tiêu dùng trên các nền tảng thương mại điện tử.
Tại chương trình này, các nhà sáng tạo nội dung số, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội trực tiếp giới thiệu chi tiết về nguồn gốc, quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm và tương tác trực tiếp với khách hàng cả nước thông qua nền tảng TikTok. Kết quả mang lại vô cùng ấn tượng khi qua các phiên livestream, chương trình đã ghi nhận gần 2.500 đơn hàng được chốt thành công, đạt hơn 1,2 triệu lượt hiển thị sản phẩm. Thành công của “Phiên chợ số” khẳng định hiệu quả bước đầu trong việc đổi mới phương thức tiếp thị nông sản địa phương, đồng thời thể hiện vai trò xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ Hà Tĩnh trong chuyển đổi số, đồng hành cùng người dân phát triển kinh tế bền vững.
Trước đó, trong ngày 29-30/10, các nhà sáng tạo nội dung số đã tham gia hành trình trải nghiệm, khám phá các sản phẩm đặc sản, làng nghề truyền thống và những điểm đến du lịch tiêu biểu của Hà Tĩnh. Hoạt động do tuổi trẻ Hà Tĩnh kết nối, tổ chức nhằm tạo thêm những kênh quảng bá mới, đưa hình ảnh quê hương và sản phẩm địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng, du khách. Lực lượng sáng tạo nội dung số đã sản xuất, đăng tải 40 video ngắn quảng bá sản phẩm OCOP, nông sản đặc sản cùng các điểm đến du lịch tiêu biểu của địa phương, thu hút hơn 2,5 triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội. Những hình ảnh, video được ghi lại tại các điểm đến đã góp phần giới thiệu những sản phẩm đặc sản hấp dẫn, tiềm năng phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái ở Hà Tĩnh.
Từ thực tiễn sản xuất và tiêu thụ tại các địa phương cho thấy rõ công nghệ và mạng xã hội đang mở ra kênh tiêu thụ nông sản hiện đại, rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Tuy nhiên, để sản phẩm vươn xa và đứng vững trên thị trường, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng, chứng nhận an toàn và thương hiệu được pháp luật bảo hộ. Sự chủ động của người nông dân cùng sự hỗ trợ tích cực từ chính quyền địa phương trong việc cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa OCOP đang tạo nền tảng vững chắc để nông sản Việt khẳng định giá trị trên thị trường./.
