Khuyến học, khuyến tài được xem là nền tảng để hình thành cộng đồng học tập.
Từ phát huy vai trò của gia đình, dòng họ đến mở rộng không gian học tập trong nhà trường và cộng đồng, xã Quang Hưng, tỉnh Ninh Bình đang từng bước đưa việc học trở thành nhu cầu thường xuyên của người dân. Cách làm này tạo nền tảng xây dựng xã hội học tập từ cơ sở, góp phần góp phần đưa Quang Hưng trở thành điển hình cộng đồng học tập cấp xã tiêu biểu toàn quốc giai đoạn 2021-2025.
* Từ nền tảng khuyến học
Ở Quang Hưng, khuyến học, khuyến tài được xem là nền tảng để hình thành cộng đồng học tập. Các gia đình, dòng họ duy trì nhiều hình thức động viên con cháu học tập, từ quan tâm, nhắc nhở, tạo điều kiện đến biểu dương, khen thưởng người học có thành tích. Qua đó, việc học dần trở thành một giá trị được coi trọng trong mỗi gia đình, dòng họ và lan tỏa ra cộng đồng.
Cùng với vận động các gia đình chăm lo việc học của con em, Hội Khuyến học xã tích cực huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân và những người con quê hương xa quê. Đến nay, tổng số dư các nguồn Quỹ Khuyến học ở xã đạt khoảng 5,5 tỷ đồng. Trong đó, xã tiếp nhận 429,5 triệu đồng từ Quỹ Khuyến học Đào Sư Tích do huyện Trực Ninh (cũ) phân bổ. Đáng chú ý, 12 Ban Khuyến học của các dòng họ trong xã đều có số dư quỹ từ 100 triệu đồng trở lên; riêng dòng họ Đồng ở Trực Khang có số dư trên 200 triệu đồng. Những nguồn quỹ được duy trì để khen thưởng, động viên học sinh có thành tích, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn và khuyến khích tinh thần hiếu học trong cộng đồng.
Ông Vũ Văn Xoang, Chủ tịch Hội Khuyến học xã Quang Hưng chia sẻ, điểm nhấn trong cách tạo nguồn lực cho khuyến học ở Quang Hưng là Quỹ Khuyến học “Trần Cao Hương”. Từ tấm lòng của một người con quê hương, ban đầu quỹ được đóng góp 1 tỷ đồng. Sau đó, nguồn đóng góp tiếp tục được đầu tư mua 2.000 cổ phiếu của Tổng công ty Sông Đà, tạo nguồn sinh lời để duy trì hoạt động khuyến học lâu dài. Từ nguồn quỹ này, hằng năm địa phương có điều kiện khen thưởng học sinh giỏi, động viên giáo viên có thành tích xuất sắc, đồng thời hỗ trợ những học sinh có hoàn cảnh khó khăn vươn lên trong học tập.
Bằng việc huy động và duy trì nguồn lực, ở Quang Hưng ngày càng có nhiều cá nhân, dòng họ tham gia đóng góp, các hoạt động tiếp sức đến trường được triển khai thường xuyên, làm thay đổi nhận thức về việc học, đưa đầu tư cho học tập là đầu tư lâu dài của mỗi gia đình đối với tương lai con em và quê hương.
Những chuyển biến đó đã tạo nên kết quả xây dựng các mô hình học tập ấn tượng tại địa phương. Đến nay, xã đạt tỷ lệ “Gia đình học tập” là 89%, “Dòng họ học tập” đạt 82% và “Đơn vị học tập” đạt 99%. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục mở rộng việc học từ gia đình, dòng họ, nhà trường đến cộng đồng, hướng tới hình thành thói quen học tập thường xuyên.
*Xây dựng cộng đồng học tập suốt đời
Từ việc tạo nguồn lực khuyến khích người học, Quang Hưng đang hướng tới một bước chuyển rộng hơn đó là khơi dậy nhu cầu tự học, học tập thường xuyên và học tập suốt đời.
Tinh thần tự học, tự bồi dưỡng được thể hiện trước hết trong các nhà trường. Tại Trường Mầm non Quang Hưng, nâng cao trình độ chuyên môn được xác định là yêu cầu thường xuyên của đội ngũ. Trường hiện có 66 giáo viên, hầu hết có trình độ đại học. Bên cạnh học tập nâng cao trình độ, giáo viên chủ động tìm tòi, đổi mới phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ, xây dựng các sáng kiến, giải pháp phù hợp với thực tế lớp học. Nhiều giáo viên mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin, tìm cách tổ chức hoạt động mới, tiêu biểu như cô Vũ Thị Hiên, Phó Hiệu trưởng nhà trường với sáng kiến ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, chăm sóc và giáo dục trẻ; cô Đỗ Thị Mai với giải pháp giúp trẻ 24-36 tháng tuổi thích nghi tốt với môi trường giáo dục tại trường mầm non.
Cô giáo Trần Thị Mỵ, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, việc tự học, tự bồi dưỡng được cán bộ, giáo viên duy trì thường xuyên, gắn với yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ. Sự chủ động của đội ngũ góp phần tạo chuyển biến tích cực trong hoạt động chuyên môn, góp phần nâng cao thành tích của nhà trường. Nhiều năm liên tiếp nhà trường được các cấp từ trung ương đến địa phương tặng Giấy khen, Bằng khen, trong đó có Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ về thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua.
Từ nhà trường, tinh thần học tập tiếp tục được mở rộng ra cộng đồng thông qua Trung tâm học tập cộng đồng. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, 3 Trung tâm học tập cộng đồng của các xã cũ Trực Khang, Trực Mỹ và Trực Thuận được hợp nhất thành Trung tâm học tập cộng đồng xã Quang Hưng, trở thành đầu mối tổ chức các hoạt động bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho hơn 20.700 người dân trên địa bàn. Từ khi thành lập đến nay, Trung tâm đã tổ chức 15 buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kiến thức với hơn 3.000 lượt người tham gia; đồng thời phối hợp tổ chức 5 lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và phát triển kinh tế hộ. Nội dung hoạt động được mở rộng từ pháp luật, chăm sóc sức khỏe, an toàn giao thông, bảo vệ môi trường đến kỹ năng số, khoa học kỹ thuật, văn hóa cộng đồng, kỹ năng sống và hướng nghiệp.
Ông Dương Văn Mai, Phó Chủ tịch UBND xã, Giám đốc Trung tâm học tập cộng đồng xã Quang Hưng cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng đi vào đời sống, hoạt động của Trung tâm cũng cần được đổi mới cả về nội dung và phương thức. Nếu trước đây, người dân chủ yếu tiếp cận kiến thức qua lớp tập trung, buổi tuyên truyền, tập huấn trực tiếp thì nay cần mở rộng sang môi trường số, giúp việc học thuận tiện, linh hoạt hơn.
Thời gian tới, xã Quang Hưng sẽ chú trọng nâng cao năng lực số cho người dân, nhất là những kỹ năng thiết yếu như sử dụng nền tảng số, khai thác thông tin, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và đời sống. Trung tâm học tập cộng đồng sẽ từng bước trở thành đầu mối hỗ trợ người dân cập nhật kiến thức, rèn luyện kỹ năng và thích ứng với những thay đổi của môi trường số, từ đó giúp người dâng nâng cao năng lực, trở thành những công dân số trong kỷ nguyên mới./.
