Thời gian qua, tỉnh Ninh Bình đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý theo hướng sát cơ sở, bám sát nhu cầu thực tiễn.
Những nỗ lực này không chỉ nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật mà còn tạo điểm tựa vững chắc giúp người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
*Điểm tựa công lý cho những lầm lỡ tuổi vị thành niên
Trong thực tiễn công tác tư pháp tại cơ sở, không ít vụ việc đáng tiếc xảy ra xuất phát từ sự non nớt trong suy nghĩ và lỗ hổng kiến thức pháp luật của lứa tuổi thanh, thiếu niên. Khi sự việc đã rồi, đằng sau những bản án nghiêm khắc không chỉ là nỗi day dứt của người trong cuộc mà còn là sự bế tắc của những gia đình nghèo khó, không đủ khả năng tiếp cận các dịch vụ pháp lý để bảo vệ con em mình.
Trường hợp của em P.N.M, xã Gia Vân, tỉnh Ninh Bình là người khuyết tật nặng thuộc dạng tật khiếm thính. Chỉ vì một phút bồng bột và thiếu hiểu biết pháp luật khi bị bạn bè rủ rê đã chạy xe máy với tốc độ cao, dàn hàng trên nhiều tuyến đường gây mất an ninh trật tự trong thời gian dài. M đã phải đối diện với vòng lao lý. Gia đình thuộc diện hộ nghèo nên khi con vướng vào vụ án hình sự, cả nhà chỉ biết lo âu, lúng túng vì không có điều kiện thuê luật sư. Nắm bắt được thông tin từ cơ quan điều tra, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đã kịp thời cử trợ giúp viên pháp lý tham gia tố tụng miễn phí ngay từ giai đoạn đầu. Nhờ sự đồng hành tận tâm, phân tích thấu đáo các tình tiết giảm nhẹ, nhân thân tốt và hoàn cảnh phạm tội nhất thời của trợ giúp viên, M đã được Hội đồng xét xử xem xét áp dụng mức án khoan hồng, tạo điều kiện để em sớm sửa chữa lỗi lầm và tái hòa nhập cộng đồng.
Chia sẻ về quá trình tham gia bảo vệ quyền lợi cho các trường hợp tương tự, chị Nguyễn Phương Dung, Trợ giúp viên pháp lý, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình chia sẻ, phần lớn các em vị thành niên vướng vào vòng lao lý đều do nhận thức pháp luật còn hạn chế, dễ bị kích động, lôi kéo và thiếu sự quan tâm sát sao từ gia đình. Khi tiếp nhận vụ việc, các trợ giúp viên không chỉ nỗ lực nghiên cứu hồ sơ để bào chữa, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp cho các em theo quy định mà còn chú trọng phân tích, động viên tâm lý giúp các em nhận rõ sai lầm. Mục tiêu cao nhất là giúp các em có được sự khoan hồng của pháp luật, sớm vượt qua mặc cảm để làm lại cuộc đời.
Từ đầu năm đến nay, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh đã phối hợp với UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh tổ chức 43 cuộc truyền thông về trợ giúp pháp lý tại cơ sở cho gần 3.800 người tham dự; 8 cuộc truyền thông tại các trường học với hơn 8.000 học sinh tham gia; tổ chức 13 hội nghị tập huấn nghiệp vụ cho gần 2.000 đại biểu trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, Trung tâm đã thực hiện tư vấn pháp luật miễn phí cho gần 400 trường hợp và cấp phát hơn 7.000 tờ gấp pháp luật phục vụ công tác truyền thông, phổ biến về trợ giúp pháp lý; tiến hành cấp phát 139 bảng thông tin về trợ giúp pháp lý tại các cơ quan tiến hành tố tụng và UBND cấp xã. Đồng thời, Trung tâm đã thực hiện 1.884 vụ việc trợ giúp pháp lý trong tố tụng. Số vụ việc đã hoàn thành là 1.343 vụ việc.
* Hướng mạnh về cơ sở, sát với từng nhóm đối tượng
Xác định rõ phương châm "lấy người dân làm trung tâm", các cơ quan chức năng tỉnh Ninh Bình, nòng cốt là Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể đưa pháp luật về tận thôn, xóm, tổ dân phố.
Ông Phạm Duy Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình cho biết, tại các buổi tuyên truyền, các trợ giúp viên pháp lý đã tập trung phân tích sâu những điểm mới trọng tâm của Luật Trợ giúp pháp lý, làm rõ điều kiện, thủ tục và quyền lợi của người dân khi tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí. Thay vì truyền đạt lý thuyết khô khan, đội ngũ báo cáo viên lồng ghép linh hoạt các tình huống thực tế gắn liền với đời sống hằng ngày như đất đai, hôn nhân gia đình, phòng chống ma túy hay các quy định của Bộ luật Hình sự, giúp bà con dễ nghe, dễ hiểu và dễ nhớ. Đặc biệt, công tác này chú trọng hướng tới các nhóm đối tượng đặc thù như học sinh, thanh thiếu niên, người khuyết tật và người yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Việc Trung tâm đẩy mạnh truyền thông từ sớm, từ cơ sở giúp người dân, đặc biệt là nhóm đối tượng yếu thế, người nghiện hoặc người sau cai nghiện hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Tiếp cận trợ giúp pháp lý đúng thời điểm đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp, giúp họ yên tâm điều trị, khơi dậy khát vọng hoàn lương để sớm tái hòa nhập cộng đồng.
Bên cạnh đó, việc phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan tư pháp với lực lượng Công an, Viện Kiểm sát nhân dân các khu vực và UBND cấp xã, phường đã giúp quy trình tiếp nhận, giới thiệu người thuộc diện được trợ giúp pháp lý diễn ra nhanh chóng, không bỏ sót đối tượng ngay từ giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.
Trong thời gian tới, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh tiếp tục xác định việc đổi mới hình thức tuyên truyền, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác trợ giúp pháp lý là nhiệm vụ trọng tâm. Qua đó, mọi người dân trên địa bàn tỉnh đều được bảo đảm có cơ hội tiếp cận công lý một cách công bằng, bình đẳng, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vững mạnh ngay từ cơ sở./.
- Từ khóa:
- trợ giúp pháp lý
- Ninh Bình


