Tình trạng vi phạm pháp luật trong lứa tuổi chưa thành niên trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đang có những diễn biến phức tạp.
Ứng phó với thực trạng này, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Bên cạnh bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thanh, thiếu niên trong các vụ việc cụ thể, Trung tâm còn đẩy mạnh phổ biến pháp luật từ sớm, từ xa ngay tại cơ sở. Hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong định hướng hành vi và xây dựng môi trường học đường an toàn, thượng tôn pháp luật.
* Báo động tình trạng trẻ vị thành niên gây rối trật tự công cộng
Tháng 3/2026, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Ninh Bình tổ chức phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với 62 bị cáo về tội "Gây rối trật tự công cộng". Đây là vụ án có số lượng bị cáo đông nhất từ trước đến nay được đưa ra xét xử trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.
Vụ án thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận bởi quy mô tập trung đông người và tính chất manh động của các đối tượng tham gia, trong đó, có tới 54 bị cáo là người chưa thành niên (dưới 18 tuổi). Nhiều em vẫn còn đang là học sinh tại các trường trên địa bàn tỉnh.
Theo ông Vũ Ngọc Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình, trong vụ việc này, Trung tâm đã thực hiện bào chữa cho 54 bị cáo thuộc diện được trợ giúp pháp lý là người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến 18 tuổi.
Ông Vũ Ngọc Hùng cho rằng, một số nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật hình sự là các cháu ở độ tuổi chưa thành niên, tâm sinh lý phát triển chưa đầy đủ và chủ yếu nhận thức pháp luật còn hạn chế dẫn tới việc vi phạm pháp luật. Nguyên nhân khác từ phía gia đình quản lý có phần lỏng lẻo dẫn đến các cháu có thể tự do tiếp cận phương tiện giao thông, việc quản lý thời gian sinh hoạt thiếu chặt chẽ cũng là tác nhân trực tiếp dẫn đến những hệ lụy đáng tiếc.
Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, mạng xã hội, các game bạo lực ảnh hưởng lớn đến tâm sinh lý của các em. Khi thiếu sự định hướng, thiếu môi trường phát triển lành mạnh, các em dễ rơi vào tình trạng bỏ học, lao động tự do, từ đó, dễ bị lôi kéo, kích động vào những hành vi tiêu cực, dẫn đến gia tăng nguy cơ vi phạm pháp luật. Vì vậy, trong quá trình tham gia bào chữa, trợ giúp pháp lý, cán bộ Trung tâm lồng ghép với hoạt động tư vấn, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức, định hướng hành vi cho các bị cáo chưa thành niên.
Theo báo cáo của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình, thời gian qua, tình hình vi phạm pháp luật hình sự ở lứa tuổi chưa thành niên có xu hướng diễn biến phức tạp tập trung chủ yếu ở hành vi gây rối trật tự công cộng. Trong năm 2025, Trung tâm đã thực hiện cử trợ giúp viên pháp lý bào chữa cho trên 1.000 trường hợp thuộc diện được trợ giúp pháp lý là trẻ em và người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi. Chỉ từ đầu năm 2026 đến nay, Trung tâm đã thực hiện cử trợ giúp viên pháp lý bào chữa cho 165 trường hợp thuộc diện được trợ giúp pháp lý là trẻ em và người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, trong đó có 106 trường hợp về tội "Gây rối trật tự công cộng".
* Nỗ lực định hướng hành vi từ công tác trợ giúp pháp lý cơ sở
Trước thực trạng đáng báo động, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đã triển khai quyết liệt các giải pháp đồng bộ nhằm tạo lập "lá chắn" pháp lý vững chắc cho thế hệ trẻ. Không chỉ dừng lại ở vai trò bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các em trong những vụ án cụ thể, Trung tâm đã đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật ngay từ cơ sở.
Trong tháng 4, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đã tăng cường tổ chức 6 hội nghị truyền thông về trợ giúp pháp lý và tuyên truyền, phòng ngừa vi phạm pháp luật hình sự ở lứa tuổi chưa thành niên. Các hội nghị được triển khai tại các điểm trường: Trung học cơ sở Nghĩa Hưng, Trung học phổ thông A Nghĩa Hưng, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Nghĩa Hưng và cơ sở Quỹ Nhất, Trung học cơ sở Nghĩa Thái và Trung học cơ sở A Nguyễn Huệ, thu hút sự tham gia của trên 5.000 học sinh, cấp phát hơn 5.000 tờ gấp pháp luật.
Bằng cách tiếp cận linh hoạt, thực tiễn, các trợ giúp viên pháp lý đã đưa những điều luật khô khan trở thành bài học sinh động về hành vi và trách nhiệm. Những buổi tư vấn trực tiếp tại trường học, các tình huống giả định sát thực tế giúp học sinh nhận diện rõ ranh giới giữa sự bốc đồng nhất thời và hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Hoạt động này không chỉ giúp nâng cao nhận thức, định hướng hành vi cho thanh thiếu niên mà còn từng bước lấp đầy những "khoảng trống" trong quản lý, giáo dục.
Ông Phạm Duy Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình khẳng định, thời gian tới, đơn vị sẽ triển khai quyết liệt các nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm trẻ hóa. Trong đó, Trung tâm chủ động tham mưu, góp ý, kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật nhằm bảo vệ tối ưu quyền lợi và nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm đối với người chưa thành niên. Đơn vị tiếp tục đổi mới truyền thông pháp luật bằng cách đẩy mạnh tuyên truyền tại trường học và cộng đồng theo hướng linh hoạt, sát tâm lý lứa tuổi; tận dụng tối đa nền tảng số và mạng xã hội để lan tỏa kiến thức, kỹ năng phòng tránh vi phạm pháp luật đến giới trẻ.
Ngoài ra, Trung tâm chú trọng trợ giúp pháp lý ngay từ giai đoạn đầu tố tụng; nâng cao kỹ năng làm việc và hỗ trợ tâm lý cho đội ngũ trợ giúp viên. Trung tâm phát huy vai trò kết nối giữa gia đình - nhà trường - chính quyền trong việc quản lý, tư vấn tâm lý và giáo dục kỹ năng sống, xây dựng môi trường phát triển an toàn cho thanh thiếu niên.
Bằng sự nhập cuộc quyết liệt và cách tiếp cận toàn diện, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu ngăn chặn vi phạm pháp luật từ sớm, từ xa. Những giải pháp đồng bộ này không chỉ dừng lại ở việc xử lý hệ quả mà còn hướng tới xây dựng một 'hàng rào' nhận thức vững chắc, bảo vệ bền vững tương lai cho thế hệ trẻ và giữ gìn sự bình yên cho xã hội./.
