Đột phá theo Nghị quyết 57: Tạo động lực mới cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Việc triển khai nghị quyết không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu trong các trường đại học và viện nghiên cứu mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ tham gia phát triển các nền tảng công nghệ mới.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang mở ra những định hướng quan trọng cho sự phát triển của hệ sinh thái khoa học và công nghệ tại Việt Nam. Việc triển khai nghị quyết không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu trong các trường đại học và viện nghiên cứu mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ tham gia phát triển các nền tảng công nghệ mới, qua đó, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
*Nền tảng nghiên cứu cho hệ sinh thái công nghệ
Từ góc nhìn của nhà khoa học nhiều năm gắn bó với nghiên cứu vật liệu và công nghệ, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội, cố vấn khoa học Phòng thí nghiệm trọng điểm vật liệu tiên tiến ứng dụng trong phát triển xanh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, nghị quyết không chỉ đặt ra các mục tiêu phát triển khoa học và công nghệ mà còn tạo động lực để các cơ sở nghiên cứu nâng cao năng lực sáng tạo, từng bước hình thành những nền tảng công nghệ phục vụ quá trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội.
Từ thực tiễn triển khai tại nhà trường, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội dẫn chứng, trong năm 2025, số lượng bài báo khoa học quốc tế của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đạt 647 bài, phản ánh sự gia tăng đáng kể về năng lực nghiên cứu của đội ngũ các nhà khoa học.
Cùng với hoạt động công bố khoa học, lĩnh vực sở hữu trí tuệ cũng có bước tiến rõ rệt. Trong năm vừa qua, số lượng bằng độc quyền sáng chế được cấp đạt 15 bằng, đồng thời có 64 đơn đăng ký sở hữu trí tuệ được chấp nhận hợp lệ. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội, sự gia tăng các kết quả sở hữu trí tuệ cho thấy xu hướng ngày càng rõ nét trong việc gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với phát triển các sản phẩm có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội, một hướng đi quan trọng hiện nay là xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn trở thành nơi kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Khi sự liên kết này được hình thành rõ ràng, các kết quả nghiên cứu sẽ có điều kiện được chuyển giao và đưa vào sản xuất, qua đó, rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.
*Doanh nghiệp công nghệ tham gia kiến tạo hạ tầng số
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Văn Thọ, Chủ tịch Công ty Cổ phần Công nghệ chống giả Việt Nam (ACTIV) cho rằng, Nghị quyết 57 đã xác định rõ hướng phát triển công nghệ trong giai đoạn tới. Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng hạ tầng công nghệ số hiện đại và từng bước làm chủ một số công nghệ quan trọng như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, chuỗi khối, bán dẫn và công nghệ điện tử.
Trong quá trình triển khai thực tế, Công ty Cổ phần Công nghệ chống giả Việt Nam đã phát triển giải pháp truy xuất nguồn gốc TrueData và hệ thống tem xác thực sản phẩm, kết hợp quản lý dữ liệu trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Giải pháp được xây dựng dựa trên ba công nghệ chính gồm: Chip RFID, trí tuệ nhân tạo và blockchain. Chip RFID được sử dụng để nhận diện và lưu trữ thông tin sản phẩm; trí tuệ nhân tạo hỗ trợ thu thập và phân tích dữ liệu trong chuỗi cung ứng; còn blockchain giúp bảo đảm dữ liệu truy xuất nguồn gốc không bị thay đổi và có thể kiểm chứng minh bạch.
Hệ thống được thiết kế theo hướng mở để có thể kết nối với Cổng truy xuất nguồn gốc quốc gia. Khi dữ liệu được liên thông, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể kiểm tra thông tin sản phẩm thuận tiện hơn.
Để quá trình này đạt hiệu quả, ông Phạm Văn Thọ đề xuất cần tăng cường hợp tác giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong phát triển hạ tầng số. Nhà nước có thể tập trung xây dựng tiêu chuẩn và khung quản lý chung, trong khi doanh nghiệp tham gia phát triển các giải pháp công nghệ và dịch vụ trên nền tảng đó./.
